Nieuws

Had de Consumentenbond Flexenergie links moeten laten liggen?

De Consumentenbond deed zaken met het nu failliete bedrijf Flexenergie. Is het in de haak dat een consumentenorganisatie zich als speler op deze markt begeeft?

Windmolens in aanbouw in de buurt van de A27 bij Almere.  Beeld
Windmolens in aanbouw in de buurt van de A27 bij Almere.

De Consumentenbond heeft consumenten gedupeerd. Tot die opmerkelijke conclusie komt de curator van Flexenergie, dat in 2018 op de fles ging. Energieleverancier Flexenergie ‘won’ in 2017 een door de bond opgezette energieveiling. Als de Consumentenbond goed onderzoek zou hebben gedaan, had hij Flexenergie zeker geweigerd, stelt de curator. Dan waren er nu veel minder gedupeerde klanten. Daarom zou de bond het geld moeten terugbetalen dat was verdiend met de inkoopactie.

Hoe verdient de Consumentenbond aan collectieve inkoopacties?

Een groep klanten is op de zeer competitieve energiemarkt veel geld waard. Sinds de liberalisering in 2004 is het aantal bedrijven dat gas en elektriciteit verkoopt hard gegroeid. Nog altijd is het grootste gedeelte van de markt in handen van de drie grote energiebedrijven: Eneco, Vattenfall en Essent. Daarnaast zijn er nog enkele middelgrote aanbieders en tientallen kleine, vaak jonge bedrijven actief. Met name die laatste groep wekt niet zelf energie op en moet aan de ene kant klanten werven en vervolgens slim energie inkopen om aan die klanten te kunnen verdienen.

Al die bedrijven vechten dus om marktaandeel onder 8 miljoen Nederlandse huishoudens. Jaarlijks betaalt de sector in die strijd vele miljoenen aan onlinemarketingbureaus, vergelijkingssites, sponsoring, telemarketing en bedrijven die aan de deur klanten proberen te strikken. Het kostte de afgelopen jaren rond de 250 euro om een nieuwe klant te werven.

In 2010 was het de Vereniging Eigen Huis die hier als eerste Nederlandse consumentenorganisatie een kans zag. Door de handen ineen te slaan zouden leden een gunstig tarief bij een betrouwbare leverancier kunnen krijgen. Voor de VEH lag een vergoeding voor elke overstapper in het verschiet, omdat het energiebedrijf veel minder aan marketing hoeft uit te geven. Inmiddels doen meerdere organisaties dergelijke inkoopacties. Waaronder dus al jaren de Consumentenbond.

Om hoeveel geld gaat het?

Eerder liet de Consumentenbond aan de Volkskrant weten dat hij per overstapper in een collectief ongeveer 30 euro verdient. Exacte cijfers rapporteert de bond niet, maar bij tienduizenden overstappers gaat het dan al snel over vele tonnen. Het topjaar voor energiecollectieven was voor de bond 2016. Vorig jaar verwisselden 70 duizend mensen van energie-aanbieder via de Consumentenbond. Een groot deel daarvan ging via de vergelijkingssite, een kleiner deel via een collectief.

De Vereniging Eigen Huis verdient ongeveer 40 euro per overstapper naar een jaarcontract, zegt woordvoerder Hans André de la Porte. ‘Dat is de helft van wat het energiebedrijf betaalt voor klanten, want we doen dat via het bedrijf Ichoosr en dat krijgt ook 40 euro.’ Een extra onderdeel van het verdienmodel bij VEH is dat deelnemers aan collectieve inkoop automatisch een jaar lid worden van de vereniging. De la Porte: ‘We hopen dan dat ze blijven hangen.’

Maar ook consumenten profiteren dus van zo’n overstap?

Vaststaat dat veel consumenten afgelopen jaren aanzienlijk minder zijn gaan betalen voor energie via een overstapregeling. Het is in het verleden voorgekomen dat de deal uit een collectieve inkoop duidelijk minder goed was dan een aanbod dat consumenten via prijsvergelijkers of bij bedrijven zelf kregen. Maar als consument hoef je niet in te gaan op het aanbod dat uit de veiling komt.

Lastig is wel dat het proces niet heel transparant is. Het is onduidelijk welke bedrijven meebieden op het collectief. De grote drie doen bijvoorbeeld bijna nooit mee. Veel grote bedrijven vinden de kickbacks, de provisie voor de bonden, te hoog vertellen ingewijden. Zij storen zich aan het aura van onpartijdigheid van de consumentenorganisaties, terwijl ze intussen financieel gebaat zijn bij zoveel mogelijk overstappers. Ze zien de veilingen als een race to the bottom.

Een pluspunt voor consumenten is volgens de Consumentenbond en de VEH dat zij de betrouwbaarheid van aanbieders checken. Zo controleren ze of beloofde groene energie ook echt groen is. En ze doen hun best om vast te stellen of het om financieel betrouwbare bedrijven gaat. Dat is in een markt vol kleine bedrijven en prijsvechters natuurlijk prettig.

En dat is dus waar het in het geval van Flexenergie misging?

Dat vindt de curator. Hij stelt dat de Consumentenbond Flexenergie nooit aan een veiling in 2017 had laten meedoen als de beloofde ‘uitgebreide screening’ goed was uitgevoerd. De Consumentenbond liet woensdag weten dat onzinnig te vinden, omdat de informatie waarin staat hoe slecht het met de onderneming ging niet openbaar was. Dat het bedrijf verlies leed en geen accountantsverklaring had, zegt volgens de bond maar weinig, omdat wel meer start-ups verlies lijden. Toch lijkt daar wel wat op af te dingen. Flexenergie heeft zich namelijk ook ingeschreven op een veiling van de Vereniging Eigen Huis. Maar kwam toen niet door de controle die de VEH door een accountant liet uitvoeren. ‘We hebben ze toen geweigerd omdat we de financiën van het bedrijf te onzeker vonden’, aldus woordvoerder De la Porte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden