De KwestiePeter de Waard

Had de asperge ook een aspergefabriek kunnen zijn?

In het fameuze Natlab van Philips werd geëxperimenteerd met intelligente telefoons, robots, geavanceerde chips en machines om ze te maken. Philips had het huidige Apple kunnen zijn, Microsoft, Samsung, Huawei of IBM. Ooit lag het op al deze concurrenten voor. Het stootte ASML af dat nu op de beurs 110 miljard euro waard is tegen Philips 38 miljard.

Het concern koos voor medische technologie. In dertig jaar werden alle andere activiteiten verkocht. Ooit produceerde Philips wc-brillen, golfkarton, verf, muziekinstrumenten en meubelen. Eind jaren zeventig maakte Philips de discomuziek met platen als Grease en Saturday Night Fever en artiesten als Kiss en The Village People zo populair dat dochter PolyGram de grootste platenmaatschappij ter wereld was. In de jaren negentig produceerde Philips kaskrakers in de filmindustrie met Four Weddings and a Funeral, Trainspotting en Notting Hill. Philips was tegelijkertijd bezig met de ontwikkeling van de megachip en de supercomputer. Met Origin was het een leidinggevend ict-bedrijf in Europa.

Het paste bij de filosofie van de oprichters. Gerard Philips wilde alles zelf doen. Verticale integratie noemde hij dat. Hij produceerde gloeilampen, maar wilde ook zelf alle onderdelen van de gloeilamp maken en zelfs de verpakking.

En als onderdelen voor andere producten geschikt bleken, zoals de lampen voor radio’s, televisies en röntgenbuizen, dan ging Philips die ook produceren. Via de hoogtezonnen stapte Philips in de farmacie en via de platenspeler in de muziek.

In 1974 werkten 412 duizend mensen bij de moloch Philips. Toen de Aziaten, te beginnen met de Japanners, de kunst van Philips afkeken, kwam de winstgevendheid onder druk te staan. Onder Jan Timmer ging onder druk van aandeelhouder rücksichtslos de hakbijl erin. Zijn opvolger Cor Boonstra trof een kleiner Philips aan, maar niet een minder ingewikkeld bedrijf.

Hij vond het bedrijf een bord spaghetti dat moest worden veranderd in een bord asperges. Hij stootte PolyGram af. Afscheid werd genomen van onder meer autoradio’s, telefoons, batterijen, kabelbedrijf UPC, en divisies als Business en Industrial (telefooncentrales, faxen, bewakingssystemen en weegschalen).

Onder Gerard Kleisterlee werd het bord asperges vanaf 2001 teruggebracht tot een schoteltje. Hij verkocht de divisie Componenten: de fabricage van lcd-schermen, beeldbuizen, diskdrives en monitoren. En daarna ging ook de productie van chips voor elektronica (auto’s, televisies, telefoons en computers) eruit.

Frans van Houten kreeg in 2011 een schoteltje met nog vier asperges overhandigd. Hij verkocht er al twee: de audio- en videotak en daarna de lichtdivisie, de alleroudste tak. En nu gaat ook de divisie huishoudelijke apparatuur in de verkoop. Philips is van een groot bord spaghetti een enkele asperge geworden.

Het had ook een aspergefabriek kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden