Haags woningkartel houdt prijzen kunstmatig hoog

Gemeentebesturen en aannemers spreken af huizen 'gedoseerd' te bouwen. Ordinaire kartelvorming, meent Tom Maas...

ROND Den Haag worden de komende tien jaar meer dan 40.000 woningen gebouwd op nieuwe locaties als Leidschenveen, Ypenburg, Wateringse Veld en Zoetermeer-Oost. Wie denkt dat de consument zal kunnen profiteren van een ruimer aanbod met navenant lagere prijzen komt bedrogen uit.

Gemeentebesturen en marktpartijen willen afspraken maken om de woningen gedoseerd op de markt te brengen. Het beperkte aanbod zal de prijzen op peil, dus hoog, houden. Onder het mom van volkshuisvestingsbeleid wordt ordinaire kartelvorming bedreven.

De grootste woningnood is voorbij, dus kan de overheid zich terugtrekken. Sinds kort is het volkshuisvestingsbeleid op deze leest geschoeid. Bij de grote uitbreidingsplannen die in het hele land voor de komende tien jaar op stapel staan, moeten meer dan ooit de marktpartijen het werk doen. Maar nu de vrije markt dichterbij komt, blijkt de zucht om te blijven regelen en sturen sterker dan de leer.

Het duidelijkste voorbeeld daarvan is te vinden in de regio Den Haag. In het stadsgewest Haaglanden staan tot 2005 maar liefst 42.500 woningen op stapel.

Op aandrang van de marktpartijen heeft het stadsgewest vorig jaar al besloten tot 'coördinatie' om 'overaanbod en te grote financiële risico's voor bouwgemeenten en private partijen te voorkomen.' Deze zomer is een 'monitor' ingesteld die de ontwikkeling van vraag en aanbod registreert.

De volgende stap is dat nu gewerkt wordt aan afspraken tussen alle gemeenten en marktpartijen. Zoals Theo Weterings, lid van het dagelijks bestuur van Haaglanden al aankondigde in Cobouw: 'Het kan niet zo zijn dat, wanneer de cijfers laten zien dat de markt aan het verzadigen is, een gemeente gewoon blijft doorbouwen'.

Wat is dit eigenlijk anders dan kartelvorming? Ordinaire afspraken tussen de grootste spelers op de markt om de prijzen kunstmatig hoog te houden. Goed voor overheid en marktpartijen, maar niet voor de kopers - die betalen meer dan nodig is op een markt die kunstmatig krap wordt gehouden.

Het stadsgewest heeft allicht als argument dat continuïteit in bouwstroom en prijzen goed is om bijvoorbeeld de dure infrastructuur terug te verdienen. Maar het creëren van schaarste is daartoe een achterlijk beleidsinstrument omdat het de oude situatie van woningnood kunstmatig continueert.

Schaarste is voor bestuurders en aannemers/ontwikkelaars een oud en vertrouwd werkklimaat. Dan weten ze wat hen te doen staat. Maar slachtoffers van de koud-water-vrees voor een vrijer spel van vraag en aanbod worden de kopers en, in mindere mate, de huurders. Die moeten exorbitante prijzen betalen, gezien het niveau waarop nu de eerste woningen zijn aangeboden.

Mocht het na het volbouwen van alle uitbreidingswijken alsnog tot een vrijere markt komen - die dan vele duizenden huisjes met tuintjes in suburbaan gebied ruimer zal zijn - dan zitten zitten de kopers waarschijnlijk met huizen die nooit meer hun kunstmatig opgeschroefde aankoopprijs opbrengen.

De marktpartijen knijpen 'm allicht voor een vrijere en ruimere markt. Zonder kartelafspraken zou er op ongewisse momenten en in nog onbekende categorieën een overaanbod kunnen komen. Dan moeten de huizen met verlies in de ramsj. Is dat erg?

In zo ongeveer de hele wereld heerst de overtuiging dat concurrentie zorgt voor innovatie, flexibiliteit, een adequete prijs/kwaliteitverhouding en al die andere zaken die voor consumenten goed zijn. Dat is de achtergrond van het verscherpte anti-kartelbeleid vanuit Brussel, dat nu ook in Den Haag opgeld doet. Er is geen reden de woningbouw buiten deze economische realiteit te plaatsen.

Bij de indiening van de Wet economische mededinging afgelopen zomer noemde Wijers de bouw met name als een sector waarin nog teveel wordt vertrouwd op gevestigde posities. De minister wil meer 'dynamiek' en 'lagere prijsvorming'.

Wat meer vrije markt dwingt de overheid tot innovatie in het beleid (want dat krampachtige schaarstebeleid kan natuurlijk ook maar beperkte tijd duren). Het zal aanbieders van woningen dwingen om voor het eerst sinds de jaren dertig weer hun best te doen om het kopers naar de zin te maken. Komt er eindelijk een eind aan de bouwbehangterreur.

Het tijdperk loopt ten einde dat kopers het normaal moeten vinden dat ze eerst wekenlang hun nieuwe huis moeten verbouwen om het op maat te krijgen.

Tom Maas is redacteur bij Cobouw - dagblad voor de bouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.