GROTE MANNEN IN GROTE ZAKEN

BELEGGERS op de effectenbeurs zijn de meest ideologische wezens die er bestaan. Zij zien wat zij willen zien, en horen wat ze willen horen....

Ik verheug mij altijd op de commentaren van de beursgoeroes. Met een dodelijke ernst verzinnen die altijd achteraf de reden waarom de koers is gedaald of gestegen. De koers van de dollar blijkt een zeer bruikbare verklaring. Maar ook het noemen van 'winstnemingen' als verklaring voor koersverlies getuigt van veel studie in de materie.

Hebben de beurskoersen zich in het algemeen losgezongen van de werkelijkheid, nog gekker wordt het als je sommige ondernemingen geïsoleerd bekijkt. Neem Philips. Gisteren noteerde dat concern bij openening van de beurs een koers van 160,70 gulden.

Ik herinner me nog dat ik in het begin van de jaren zeventig een bezoek bracht aan een freelance journalist in Londen die voor zijn oude dagvoorziening wat aandelen had gekocht. Hij beklaagde zich bitter over de koers van de aandelen Philips, die toen ongeveer 10 gulden waard waren. Twintig jaar later was de beurskoers ongeveer verdubbeld.

Afgaande op de beurskoersen, zou in de periode 1970-'90 het elektronica-concern ongeveer in waarde zijn verdubbeld. Maar dat is niets in vergelijking met de vervijfvoudiging van de laatste vijf jaar.

Als je de werkelijke geschiedenis van Philips in de laatste 25 jaar bekijkt, was er echter sprake van een doorlopende afbraak en een lange reeks van spectaculaire mislukkingen. Die geschiedenis geeft bovendien een goed beeld van wat mismanagement vermag. In kringen van het bedrijfsleven wordt in het algemeen met groot dédain over de kwaliteit en de bestuurskracht van de politieke leiding in ons land gesproken.

Niet ontkend kan worden dat het besluitvormingsproces bij de overheid traag verloopt. Maar de hemel beware ons voor het krachtige en doortastende leiderschap zoals Philips dat de afgelopen tien jaar heeft gekend.

Wie herinnert zich niet de nieuwe wind die Wisse Dekker bij Philips liet waaien. We moesten vooral Japan te lijf, want dat land zette de tweede wereldoorlog met economische middelen gewoon voort. Maar uiteindelijk kwam het er op neer dat de concurrentiekracht van Philips vergroot moest worden door protectiemaatregelen van Brussel.

Hoe weinig de nieuwe wind van Wisse Dekker had voorgesteld, bleek na het aantreden van Jan Timmer. Philips was de ondergang nabij, en moest belangrijke onderdelen van het bedrijf - inclusief de technische know how - verkopen.

Timmer presenteerde zich als een oorlogsgod die het bedrijf niet alleen wereldwijd zou reorganiseren en flexibiliseren, maar het ook weer een leidende positie zou bezorgen bij het introduceren van nieuwe producten en het aanboren van nieuwe markten.

Breedbeeldtelevisie in de nieuwe HDTV-norm zou wereldwijd school maken. Hiervoor moest Brussel met veel geld over de brug komen, en onder aanvoering van ons ministerie van Economische Zaken werd een krachtige lobby op touw gezet om de nieuwe tv-standaard te introduceren.

Die lobby denderde maar door, ook toen allang duidelijk was dat digitale televisie de analoge HDTV obsoleet zou maken. De NOS was nog zo stom om zich voor het karretje van Philips te laten spannen door programma's in de nieuwe norm te gaan maken.

Toen Philips als laatste in de gaten kreeg dat analoge HDTV mislukt was, wierp de redder van Philips zich met des te meer ijver op de elektronische media en media-producten. Voor zeer veel geld werd er geparticipeerd in kabelbedrijven. Van gemeenten werden kabelbedrijven overgenomen voor onbegrijpelijk hoge bedragen per aansluiting. Die zouden moeten worden terugverdiend met 'nieuwe diensten' zoals betaal-tv.

Maar voor betaal-tv heb je programma's nodig waarvoor het publiek wil betalen. Dus richtte Philips samen met KPN en de grootste porno-leverancier van de VS een nieuwe onderneming op om met pornofilms op de kabel abonnees te werven. Toen dat niet voldoende bleek, werd de grote slag geslagen met Sport7. Porno en voetbal - volgens bestuursvoorzitter Dik van KPN het koningskoppel voor winstgevende betaal-tv.

Intussen had Philips op het terrein van nieuwe mediaproducten alweer een paar zeperds binnen door het floppen van cd-i, de interactieve compact disc en dcc, de digitale opvolger van de cassettebandjes.

Na de spectaculaire val van Sport-7 en de ondergang van de videoketen Superclub maakte de opvolger van Timmer, Boonstra, vorige week bekend dat Philips in de tv- en mediasector geen toekomst meer ziet. De sector die volgens Timmer een nieuwe toekomst voor Philips had moeten inluiden, wordt door zijn opvolger met grote verliezen van de hand gedaan.

En daarmee is Boonstra de nieuwe held van de beurs geworden. Want Boonstra gaat alles wat verliesgevend is de deur uit doen. Wanneer zouden aandeelhouders van Philips in de gaten krijgen dat dat nog niet zo'n slechte filosofie is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden