Grote bedrijven in VS gaan massaal offshore

De vijftig grootste Amerikaanse multinationals - de Fortune 50 - ontwijken voor 1.300 miljard dollar (1.150 miljard euro) aan vennootschapsbelasting. Dat is meer dan het bbp van landen als Australië, Mexico of Spanje.

Een protestactie bij Pfizer tegen de hoge prijzen van vaccinatiesBeeld AFP

De vijftig bedrijven, waaronder grote namen als Pfizer, Goldman Sachs, IBM, Dow Chemical en Walmart, hebben daarvoor 1.600 dochtermaatschappijen in allerlei jurisdicties, waarvan de meeste in Nederland zijn gevestigd.

Uit berekeningen in het rapport Broken at the Top, dat door ontwikkelingsorganisatie Oxfam in de VS is opgesteld, blijkt dat deze multinationals tussen 2008 en 2014 4 biljoen dollar winst maakten. Daarnaast kregen ze direct en indirect 11 biljoen aan overheidssteun. Een deel bestond uit reddingsoperaties voor banken, verzekeraars en grote industriële concerns zoals General Motors. Een ander deel bestond uit overheidsgaranties op kredieten voor bedrijven die producten kopen van Amerikaanse multinationals, zoals KLM die kan krijgen als een vliegtuig bij Boeing wordt aangeschaft.

Volgens een rekensom van Oxfam krijgen de vijftig grootste Amerikaanse multinationals voor elke dollar die ze aan belasting betalen 27 dollar aan overheidssteun terug.

Massaal misbruik

De publicatie komt vlak na het bekend worden van de Panama Papers. Robbie Silverman, de belastingdeskundige van Oxfam zegt: 'Het is een zoveelste bewijs van massaal misbruik van het mondiale fiscale systeem. We kunnen niet doorgaan met een fiscaal stelsel waar de grootsten en rijksten hun belastingdeel niet betalen zodat alleen de kleinsten en armsten voor de financiering van het overheidsapparaat opdraaien. Regeringen moeten wereldwijd afspraken maken om aan deze praktijken een einde te maken.'

Volgens Oxfam gebruikt 90 procent van de 200 grootste bedrijven in de wereld belastingparadijzen. Arme landen worden daardoor het zwaarst getroffen. Zij verliezen volgens Oxfam jaarlijks 100 miljard dollar aan belastinginkomsten. Dat bedrag zou voldoende zijn om 2,2 miljard mensen schoon water en sanitair te garanderen.

Belastingparadijzen

De betrokken multinationals besteedden tussen 2008 en 2014 liefst 2,6 miljard dollar aan lobby voor belastingvrijstellingen. 'Dat levert een ongelooflijk rendement op. Voor elke dollar die ze hierin investeren, krijgen ze 130 dollar aan vrijstelling en 4.000 dollar aan subsidies', aldus Silverman.

Oxfam kan niet zeggen hoe de 1.300 miljard dollar precies over de belastingparadijzen is verdeeld. 'Multinationals moeten wel aangeven hoeveel ze offshore aanhouden maar niet waar ze dat doen.' Wel is bekend dat in 2012 Amerikaanse multinationals 80 miljard dollar aan winsten rapporteerden op Bermuda - meer dan de winsten in Japan, China, Frankrijk en Duitsland samen. Een van de gebruikelijkste ontwijkingsmaatregelen is het opzetten van een constructie waarbij de winst ergens anders wordt geboekt dan in het land waar die is behaald.

'Het is duidelijk dat het om grote bedragen gaat', zegt Harald Benink, hoogleraar finance aan de universiteit Tilburg. 'Of dat nu 1.300 miljard, 1.000 miljard of 2.000 miljard is, zal ik ook niet durven zeggen. Maar het is tijd dat er iets aan gebeurt. Wetgeving veranderen in al die landen lijkt mij niet werkbaar. Wat het beste zou zijn is een beroep te doen op de pensioenfondsen en andere beleggers dat ze bedrijven mijden die zich daaraan schuldig maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden