NieuwsDuurzaamheid

Groene staatsobligaties moeten 3,5 miljard opleveren voor duurzame doeleinden

De regering gaat volgend jaar groene staatsobligaties uitgeven. De opbrengst van deze leningen is specifiek bedoeld voor duurzame doeleinden, schrijft minister Wopke Hoekstra van Financiën aan de Tweede Kamer. Hij rekent daar overheidsprojecten toe voor de ontwikkeling van duurzame energie, maar ook voor de aanleg van spoorwegen en voor het Deltafonds, dat de uitgaven dekt die Nederland moet maken om de gevolgen van de stijgende zeespiegel op te vangen.

Wopke Hoekstra, minister van Financien, tijdens het wekelijks vragenuurtje in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Beeld ANP

Hoekstra denkt dat jaarlijks tussen de 3,5 en 5 miljard euro aan bestaande uitgaven als ‘groen’ zijn aan te merken. De Nederlandse staat haalt elk jaar tientallen miljarden euro’s op om het deel van de overheidsuitgaven te bekostigen dat niet wordt gedekt door directe inkomsten, zoals de belastingen en accijns. Het ministerie van Financiën verwacht dit jaar voor tussen de 23 miljard en 29 miljard binnen te halen op de kapitaalmarkt.

In de eurozone zou Nederland het vierde land zijn dat groene staatsobligaties uitgeeft. ‘Frankrijk, België en Ierland gingen ons voor’, zegt Hoekstra. Nederland wordt naar verwachting wel het eerste land ter wereld met een triple A-rating (een status die de kredietwaardigheid uitdrukt) die geld bij investeerders ophaalt voor louter duurzame doeleinden. De bewindsman zegt met nadruk dat ‘de uitgifte van groene obligaties geen instrument is waarmee extra middelen beschikbaar komen voor het klimaatbeleid’.

Ook is het niet de bedoeling dat alle staatsobligaties worden ‘vergroend’. Hoekstra: ‘Ik zie het in de eerste plaats als een kans voor de overheid om het goede voorbeeld te geven. De overheid verwacht van de financiële markten een prominente rol bij de financiering van groene projecten. Als Nederlandse pensioenfondsen, verzekeraars en banken nu in veilige groene staatsobligaties willen beleggen, moeten ze uitwijken naar buitenlandse aanbieders.’ De minister denkt dat vooral institutionele beleggers als de Nederlandse pensioenfondsen zitten te springen om groene investeringsmogelijkheden.

Jong verschijnsel

Groene overheidsleningen, ook wel klimaatobligaties genoemd, zijn een relatief jong en bescheiden verschijnsel. De eerste groene obligatie werd in 2001 uitgeschreven door het stadsbestuur van San Francisco, nadat de kiezers daarvoor hadden gestemd. In 2007 schreef de Europese investeringsbank EIB zijn eerste groene leningen uit, de Wereldbank volgde een jaar later. Vorig jaar werd wereldwijd met groene obligaties een bedrag van ruim 155 miljard dollar (137 miljard euro) opgehaald. Dat betekende een stijging van 78 procent ten opzichte van 2016, aldus de website Climatebonds.net. Maar het bedrag dekt nog niet de helft van de Nederlandse overheidsuitgaven voor volgend jaar (305 miljard).

België schreef begin dit jaar een groene obligatie uit voor 4,5 miljard euro met een looptijd van 15 jaar. Het is de op een na grootste ‘duurzame’ staatslening tot nu toe: Frankrijk wist vorig jaar met een klimaatobligatie 7,5 miljard euro los te peuteren bij grote beleggers.

Robeco, een van de grootste vermogensbeheerders in Nederland, juicht het toe dat de regering groene staatsobligaties wil gaan uitgeven. ‘We stappen steeds meer in groene leningen. Dat doen we alleen als we denken dat de opbrengst van de obligatie daadwerkelijk wordt aangewend voor de financiering van groene investeringen’, zegt portfoliomanager Jan Willem de Moor. Hij kijkt wel op van de opmerking van minister Hoekstra dat hij ook uitgaven die al in voorgaande jaren zijn gedaan wil laten financieren door de uitgifte van de nieuwe groene obligaties. ‘Ik zou er een voorkeur voor hebben als de obligatie alleen wordt gebruikt voor nieuwe uitgaven, omdat er dan een directere impact is van de uitgifte’, aldus De Moor.

‘Greenwashing’

Internationaal klinken twijfels over klimaatobligaties. Vorig jaar brak een storm van kritiek los toen Repsol, een Spaanse olie- en gasmaatschappij en tankstationsketen, een groene lening uitschreef. Het geld zou worden aangewend om bestaande olie- en gasinstallaties te verduurzamen; dat zou leiden tot een reductie van de CO2-uitstoot door de Spanjaarden. Critici spraken van ‘greenwashing’, een vergroening die niet echt bijdraagt tot een duurzamere wereld.

Minister Hoekstra wil zulke kritiek voor zijn. Hij wil overheidsinstellingen die met ‘groen’ geld aan de slag gaan ‘aanmoedigen’ om beleggers over de impact van hun lening te informeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden