Griekse ellende zorgt voor onrust

Van paniek is nog geen sprake, maar de Europese onrust over de financiële problemen van Griekenland neemt snel toe...

Van onze verslaggever Peter de Waard

AMSTERDAM De problemen van Griekenland breiden zich als een olievlek over Europa uit. Donderdag zakte de euro weg naar een nieuw dieptepunt van 1,3760 dollar. Ook de Portugese en Spaanse obligaties maakten een verdere koersval. En nu is de angst ook overgeslagen naar de aandelenmarkten.

Kommer van Trigt, hoofd vastrentende waarden bij de Robeco Groep, zegt dat er een schrijnend gebrek is aan liquiditeit op de obligatiemarkt. ‘Obligaties, zeker kortlopende, zijn soms niet meer te verkopen. Of alleen tegen hoge kosten.’ De zogenoemde spread, het verschil tussen de prijs waarvoor obligaties van zwakke eurolanden kunnen worden gekocht en verkocht, neemt bijna elke dag toe. Op dit moment worden gezonde bedrijven kredietwaardiger geacht dan verschillende eurolanden.

Volgens Van Trigt zijn de problemen van Griekenland, Spanje en Portugal eigenlijk dezelfde, ‘behalve dan dat Griekenland ook nog heeft gesjoemeld met de cijfers’. ‘Alle drie de landen hebben een zeer hoog overheidstekort en een tekort op de betalingsbalans waardoor ze kapitaal moeten invoeren. Ook hebben ze alle drie veel te lang een te lage rente gehad.’

De crisismaatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben de positie van die landen eigenlijk verslechterd. ‘Er is door de ECB via de banken enorm veel liquiditeit in de markt gepompt. Die had moeten worden gebruikt om de kredietverlening aan de bedrijven weer op gang te brengen. Maar er zijn staatsobligaties van het eigen land mee aangekocht. Nu de ECB haar liquiditeitskraan langzaam dichtdraait, wordt iedereen hoogst nerveus hoe dat moet worden geherfinancierd’, stelt Van Trigt.

Portugal moest woensdag een veiling van staatspapier beperken tot een totaal bedrag van 300 miljoen euro. Portugese kranten speculeerden gisteren zelfs op een val van de regering als gevolg van de crisis.

De onrust op de financiële markten is koren op de molen van hedgefondsen en speculanten die via afgeleide producten als de CDS (credit default swaps) posities innemen op een mogelijk bankroet van die landen. Door de enorme vraag stijgen de koersen van deze producten die bedoeld zijn om zich in te dekken tegen mogelijke wanbetaling, sterk. De CDS voor Portugal die het verlies van 10 miljoen euro aan staatsobligaties verzekert, deed gisteren 200 duizend euro. Dat is acht keer zo hoog als die voor Duits staatspapier.

Er is volgens Van Trigt echter nog geen sprake van paniek. ‘Je kunt het nog niet vergelijken met de dagen voor de val van Lehman Brothers (die in 2008 de kredietcrisis inluiddde, red.). Toen werkte het systeem niet meer en lag de geldmarkt zelfs op zijn gat. Maar het is wel zeer onrustig.’ Hoewel ook de Amerikaanse staatsobligatiemarkt onder vuur ligt, heeft de dollar een sterkere positie dan de euro. ‘De dollar is de reservevaluta van de wereld. Ieder land wil die wel hebben met de gedachte dat de Amerikaanse groei wel een keer aantrekt. Daardoor is er meer liquiditeit in de dollarmarkt.’

De obligatiecrisis drukt nu ook de stemming op de aandelenmarkten. Alle grote Europese beurzen verloren 2 tot 3 procent. In Portugal en Spanje zelf gingen vooral de koersen van banken onderuit. Banco Comercial Portugues verloort 7,5 procent en Banco Espiritio Santo 5 procent. De koers van de grootste bank in Spanje, Banco Santander, kelderde zelfs met 120 procent, hoewel de winst met 13 procent was toegenomen tot 2,2 miljard euro.

Topman Dominique Strauss-Kahn van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) liet donderdag weten dat de landen uit de eurozone bereid moeten zijn Griekenland de helpende hand te bieden. ‘Ze kunnen het zich niet veroorloven het niet te doen.’ Het IMF is zelf ook bereid Griekenland bij te staan, voegde Strauss-Kahn eraan toe. ‘Als we worden gevraagd om in te grijpen, dan doen we dat. Maar ik begrijp het helemaal als de Europeanen het probleem zelf willen oplossen.’ De Griekse regering liet onmiddellijk weten geen financiële steun van het IMF te willen.

De grootste Griekse vakbond heeft voor opgeroepen tot een nationale staking op 24 februari uit protest tegen plannen van de regering de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. Die leeftijd ligt nu op 65 jaar voor mannen en 60 jaar voor vrouwen. Eerder deze week kondigde de regering van premier George Papandreou de verhoging aan. Het is een van de maatregelen waarmee hij de grote financiële problemen van Griekenland probeert aan ter pakken.

De Algemene confederatie van Griekse arbeiders vindt dat verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd geen oplossing biedt. Vakbondsvoorzitter Yiannis Panagopoulos beschuldigde de regering ervan zich niet aan haar eerdere belofte te houden de pensioenleeftijd ongemoeid te laten.

De financiële markten volgen met argusogen of Papandreou en zijn linkse regering protesten in eigen land kunnen voorkomen, omdat de premier bij de sanering de steun van het volk nodig heeft..

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden