NIEUWS

Greensill-affaire roept angstige herinneringen op aan 2008

De spectaculaire val van de Britse schaduwbank Greensill Capital maakt toezichthouders nerveus. De vraag is nu hoe groot de schade is voor andere financiële instellingen en bedrijven.

Een groep werkloos geraakte zakenmannen op Wall Street, 2008. Beeld AFP
Een groep werkloos geraakte zakenmannen op Wall Street, 2008.Beeld AFP

In de financiële wereld lijkt het dezer dagen even alsof de bankencrisis van 2008-2009 terug is, in plaats van dat we de coronacrisis van 2021 beleven. Toen vormden drieste zakenbanken, herverpakte hypotheken en onoplettende verzekeraars een explosieve mix. De wereldeconomie stond aan de rand van de afgrond. Nu is het de stormachtige opkomst en ondergang van een Britse financier – in combinatie met een prominente oud-premier, stiekeme schulden en opnieuw miljarden aan doorverkochte leningen – die voor opschudding zorgt.

‘Visionair, dapper, disruptief’, luidt het motto op de website van Greensill Capital. Het is die branie waardoor de schaduwbank – een financiële instelling die ‘bankachtige’ diensten verleent – maandagmiddag faillissement heeft moeten aanvragen. Oprichter Lex Greensill groeide op op een suikerriet- en meloenenboerderij in het Australische Bundaberg. Daar zag hij, in de woorden van zijn eigen bedrijf, ‘de financiële ontberingen van zijn ouders, die vaak meer dan twee jaar moesten wachten voordat ze betaald werden voor hun oogsten’. Na een carrière bij Morgan Stanley en Citigroup richtte de boerenzoon in 2011 Greensill Capital op. Zijn missie: ondernemers als zijn ouders sneller voorzien van werkkapitaal.

Met deze ‘supply chain finance’ kan een bedrijf, bijvoorbeeld een autofabriek, zijn toeleveranciers laten kiezen. De makers van de motor, de leren bekleding, de autogordels: ze kunnen maanden wachten op hun betaling. Óf ze krijgen, tegen een kleine korting, direct hun geld via Greensill. Dat ontvangt op een later tijdstip alsnog het gehele bedrag van de autofabriek. In theorie is iedereen blij. De toeleveranciers zitten niet langer met onbetaalde rekeningen, de fabrikant spreidt zijn kosten en Greensill strijkt een premie op.

Het Britse concern deed nog iets anders. Het verkocht haar leningen door aan investeerders. Daardoor kon het, ondanks het beperkte eigen vermogen, steeds weer nieuwe financieringen verstrekken. De Britse conservatieve ex-premier David Cameron werd ingehuurd als adviseur. Volgens de firma schoot zij afgelopen jaar maar liefst 143 miljard dollar (120 miljard euro) voor ten behoeve van meer dan 8 miljoen klanten over de hele wereld.

In werkelijkheid blijkt een groot deel van het geld voor slechts een handvol bedrijven bestemd te zijn geweest. Zoals GFG Alliance, het imperium van de Britse-Indiase industriemagnaat Sanjeev Gupta. Ook opvallend: Greensill verschaft veel werkkapitaal aan andere ondernemingen van een van haar belangrijkste aandeelhouders, investeringsfonds SoftBank Vision Fund.

Het kaartenhuis stortte in toen toen de belangrijkste verzekeraar van de door Greensill doorverkochte leningen zich terugtrok. Daarmee werden die tot dan toe veilig geachte financiële producten ineens speculatieve beleggingen.

Deze maand greep de Duitse toezichthouder Bafin, zwaar onder vuur vanwege haar rol in het Wirecard-schandaal, in bij de in Bremen gevestigde bank van Greensill. Mogelijk heeft het management met de cijfers geknoeid. Tot overmaat van ramp heeft ook de belangrijkste financier van Greensill-schuldpapier, de Zwitserse bank Credit Suisse, haar investeringen bevroren. Zondag meldde The Financial Times dat de Europese Centrale Bank banken in de eurozone heeft gevraagd in hoeverre zij zakendoen met Greensill Capital en Gupta’s GFG Alliance.

Doemscenario

In een rechtszaak schetsten de advocaten van Greensill eerder een doemscenario. Mocht de nieuwkomer omvallen, dan zouden tal van bedrijven in de problemen raken en wereldwijd 50 duizend banen op de tocht komen te staan. Zo ver hoeft het niet te komen. Apollo Global Management, een Amerikaanse investeringsreus die vorig jaar ook al de Nederlandse verzekeraar Vivat opslokte, heeft interesse in de meest kredietwaardige klanten van Greensill. Daarmee zou het gevaar van een financiële schokgolf zijn afgewend.

Eind goed al goed? Zeker niet. Want de Greensill-affaire plaatst de risico’s die in de financiële sector sluimeren in de schijnwerpers. Bedrijven kunnen zich met dit soort constructies stiekem diep in de schulden steken. En toezichthouders hebben nog een reden tot zorg. Terwijl banken sinds de kredietcrisis zwaar gereguleerd zijn, blijkt het groeiende leger schaduwbanken een veel ongrijpbaarder gevaar voor de economische stabiliteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden