Greenpeace tracht TTIP verder te ondermijnen

Het front tegen TTIP wordt met de dag groter. Toch bevatten de maandag door Greenpeace gelekte documenten over de onderhandelingen met de VS weinig schokkends. 'De toelating van chloorkippen? Het staat er juist niet in.'

Een protest tegen TTIP in Berlijn op 18 april 2015.Beeld afp

Met het publiek maken van documenten over handelsakkoord TTIP heeft Greenpeace maandag geprobeerd de totstandkoming van dit onpopulaire verdrag verder te ondermijnen.

Fervent tegenstander

Uit de documenten blijkt volgens Greenpeace dat het Amerikaanse bedrijfsleven de EU naar zijn hand probeert te zetten. Bondskanselier Merkel en president Obama zeiden onlangs nog 'haast te willen maken met de totstandkoming van dit akkoord' dat miljoenen banen moet scheppen.

248 documenten uit de twaalfde onderhandelingsronde voor het handelsverdrag tussen VS en EU zijn online gezet. Ze zijn via een onbekende bron in handen van Greenpeace - fervent tegenstander van het verdrag - gekomen.

Afkeer TTIP verbindt politieke tegenpolen

Tegenstanders van TTIP zijn er op uiterst links en uiterst rechts. Ze vinden elkaar in hun weerstand, maar de motivaties lopen sterk uiteen. (+)

Belangen van bedrijven

Ferdi De Ville, hoogleraar studies van de Europese Unie aan de universiteit van Gent, zegt dat uit de documenten kan worden opgemaakt dat er veel aandacht is voor 'de belangen van bedrijven' en dat niets wordt gezegd over milieudoelstellingen, zoals het veiligstellen van het klimaatakkoord van Parijs.

'Maar voor de rest is het niet wereldschokkend. 'Waar iedereen zo bang voor was - de toelating van genetische gemodificeerde gewassen, chloorkippen, hormoonvlees uit de VS - staat er juist niet in. Daar kan de Europese Commissie nu mee gaan schermen.'

Hij zegt dat Greenpeace ervoor moet opletten zichzelf niet te overschreeuwen, waardoor de organisatie ongeloofwaardig wordt. 'Het enige wat je kunt concluderen uit het laatste document is dat Europa vooral de vragende partij is en wat meer bereidheid toont water in de wijn te doen. Maar de rest bestaat uit tekstvoorstellen van twee partijen zonder dat duidelijk wordt waarvoor zal worden gekozen.' In de komende tijd zal, denkt De Ville, daarover verder worden onderhandeld. Dat wordt geven en nemen. Of zoals dat heet: als de Europeanen graag meer mogelijkheden willen hebben hun auto's in de VS te verkopen, zullen de Amerikanen daarvoor iets terugeisen: bijvoorbeeld gemakkelijker toegang van hun landbouwproducten in de EU.

Wat houdt TTIP in?

Doel Het bevorderen van de handel tussen EU en VS en daarmee het stimuleren van de economische groei. Via TTIP zou de grootste vrijhandelszone ter wereld ontstaan. Om de handel te vergemakkelijken is standaardisering van regels en richtlijnen nodig.

Gehoopte voordelen Voor Europa: goedkopere producten en diensten, werkgelegenheid, investeerders uit de VS, hogere inkomens en dus grotere koopkracht. Op geopolitiek niveau: energiezekerheid, toegang tot Amerikaans olie en gas en dus onafhankelijker van Rusland en Arabische wereld. Versteviging van het Amerikaans-Europese bondgenootschap in een tijd dat andere (economische) grootmachten in opkomst zijn.

Gevreesde nadelen Teloorgang voedselveiligheid. Grotere macht van bedrijven ten opzichte van nationale overheden, door op te richten arbitragepanel ISDS. Het verdwijnen van kleine bedrijven vanwege de grote internationale concurrentie.

Machtsoverdracht

Greenpeace stelde in een persbericht dat de Amerikanen grote druk op de EU uitoefenen om concessies te doen en spreekt van 'een grote machtsoverdracht van burgers naar bedrijven'. Er zou verder te weinig aandacht zijn voor de bescherming van mensen, dieren of planten en het veiligstellen van grondstoffen die opraken.'

Cecile Malmstrom, de Europese commissaris voor Handel, zei dat de documenten niets meer zijn dan de standpunten die de twee partijen innemen. 'Dat is normaal in een onderhandelingsproces. Beide partijen zetten zo hoog mogelijk in om er zo veel mogelijk uit te halen.'

Greenpeace suggereert dat de voordelen eenzijdig bij de Amerikaanse bedrijven vallen en de nadelen bij de Europese burgers. Aan beide kanten van de oceaan is er inmiddels al nauwelijks steun meer voor het verdrag. Slechts 17 procent van de Duitsers is voor tegen 55 procent twee jaar geleden. Bij de Amerikanen is nog maar 18 procent voor tegen 53 procent in 2014.

Pijnpunten tussen Amerika en de Europese Unie

Voedselveiligheid

Dit is het neteligste onderdeel van het verdrag. De VS vinden dat handelsverboden alleen moeten gelden voor voedingsproducten waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze onveilig zijn. De Europeanen willen het omdraaien en al een verbod instellen bij de geringste twijfel over de veiligheid. De Europeanen vinden daarnaast dat bedrijven maar moeten bewijzen dat hun voedsel veilig is. In de VS moeten de autoriteiten juist aantonen dat een voedingsproduct onveilig is, voordat ze de handel erin kunnen verbieden.

In de maandag uitgelekte TTIP-tekst staat dat Amerikaanse bedrijven die goederen naar Europa willen exporteren, moeten laten zien dat dit voedsel ook aan de Europese veiligheidsnormen voldoet. Greenpeace benadrukt dat dit zogenoemde voorzorgsbeginsel op de helling gaat als de Europeanen toegeven aan de Amerikaanse eisen. 'De Amerikaanse aanpak ondermijnt de mogelijkheid voor autoriteiten om voorzorgsmaatregelen te nemen, bijvoorbeeld als het gaat om controversiële stoffen zoals hormoonverstorende chemicaliën.'

Uit de conceptuele verdragstekst die Greenpeace zelf heeft gelekt, blijkt echter niet dat de Europese onderhandelaars bakzeil hebben gehaald. Minister Ploumen van Handel herhaalde gisteren dat Europa nooit op deze Amerikaanse eisen zal ingaan. 'Een van de randvoorwaarden is dat de Europese standaarden op het gebied van voedselveiligheid niet worden aangetast. Dit is en blijft een rode lijn voor Nederland en de EU.'

Haringfilets in conservenfabriek.Beeld EPA

Cosmetica

In de EU is het verboden make-up op dieren te testen. Het gaat daarbij met name om het testen van uv-filters, die veel voorkomen in cosmetica. De VS zijn niet van plan ze te verbieden, Europa is niet van plan ze toe te staan, zodat hierover geen overeenstemming lijkt te kunnen worden bereikt. 'De aanpak van de EU en die van de VS zijn onverenigbaar en de VS zullen met die producten de Europese markt niet kunnen bereiken', aldus de documenten.

Proefrat.Beeld Science Photo Library

Wijn

Een ander geschilpunt is het gebruik van 'geografische oorsprongnamen'. De Amerikanen zijn daar soepeler mee dan de Europeanen. Daarom wil de Europese Unie een clausule in het verdrag laten zetten dat de Amerikanen geen authentieke Europese wijnnamen mogen gebruiken, zoals champagne, port, chianti, chablis en nog dertien andere soorten, of schapenkazen zoals feta of roquefort. De Amerikanen hoeven die clausule niet.

Bubbels op Ascot.Beeld Hollandse Hoogte

Arbitragepanel ISDS

Een van de moeilijke paragrafen in de onderhandelingen. ISDS moet Amerikaanse bedrijven die in Europa investeren, en andersom, bescherming bieden tegen onverwachte verandering van de regelgeving. Bedrijven moeten de mogelijkheid krijgen naar een arbitragepanel te stappen en schadevergoeding te eisen. Europa wil dat die procedures in de openbaarheid plaatsvinden en daardoor transparant zijn. Er is geen Amerikaans tegenvoorstel.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden