Greenpeace-top steeds machtiger

De afgelopen jaren kreeg de internationale directie van Greenpeace steeds meer geld en invloed. Nu er problemen zijn, moet het hoofdkantoor die zelf maar oplossen, vindt het personeel.

Door Jeroen Trommelen
null Beeld getty
Beeld getty

De grap was gisteren snel gemaakt: gaan actievoerders van Greenpeace zich nu vastketenen aan de hekken van hun eigen hoofdkantoor? Het zou zomaar kunnen, na de opmerkelijke actie waarin boze werknemers het opstappen eisten van de twee directeuren die verantwoordelijk zijn voor publicitair rampzalige affaires rond valutaverliezen en privégebruik van vliegtuigen.

Maar voor veel medewerkers van Greenpeace International is het de vraag of ze binnenkort nog wel een hoofdkantoor hebben. De internationale tak van de milieuorganisatie, met 250 personeelsleden wereldwijd, is bezig met een ingrijpende reorganisatie. Dat is waarschijnlijk één van de bronnen van onrust waardoor interne discussies als vlammen door het dak slaan.

Door de reorganisatie gaan arbeidsplaatsen verloren. Afdelingen worden ontmanteld en verplaatst naar het buitenland of deels opgeheven. Sommige medewerkers moeten opnieuw solliciteren naar hun eigen baan. Dat de club er tegelijkertijd in slaagt om met een inkomen van 73 miljoen een verlies te lijden van 6,8 miljoen euro, wakkert de interne boosheid verder aan.

Het hoofdkantoor draait al jaren op miljoenendonaties uit - in volgorde van belangrijkheid - vooral Duitsland, de Verenigde Staten, Nederland, Zwitserland en Scandinavië. Op die kantoren gaan regelmatig de wenkbrauwen omhoog over de manier waarop dat geld wordt uitgegeven. Zeker toen uitkwam dat vorig jaar 3,8 van de 6,8 miljoen euro verlies veroorzaakt werd door een mislukte deviezenhandel.

In die handel werden enorme risico's genomen, blijkt uit interne stukken. In totaal werd 59 miljoen euro 'ingezet' op contracten met wisselkoersen. Dat gebeurde niet uit persoonlijk gewin, maar met goede bedoelingen door incompetentie van een medewerker die te laat werd gecorrigeerd. Sommige landenbureaus zagen er bevestiging in dat ze beter met geld kunnen omgaan dan het hoofdkantoor.

Kumi Naidoo. Beeld afp
Kumi Naidoo.Beeld afp

Internationale zorgen

Greenpeace-Zwitserland, dat zelf ervaring heeft met valutatransacties, liet weten zich grote zorgen te maken over de affaire en staakte tijdelijk de afdracht aan Greenpeace International. In Duitsland maakte de organisatie bekend dat de verliezen niet voor rekening van Duitse donateurs zouden komen. Dat is contractueel zo vastgelegd, werd verzekerd. Het hoofdkantoor moet zelf maar de gaten vullen door te bezuinigen of mensen te ontslaan.

Onrust binnen Greenpeace is op zich niets nieuws. Ook tien jaar geleden beklaagden medewerkers en oud-medewerkers zich over de 'strarre en bureaucratische' organisatie en over het feit dat de macht van Greenpeace International over de landenbureaus groeide. Daar mee was zelfs de toenmalig directeur van Greenpeace International, de Duitser Gerd Leipold, het gedeeltelijk eens.

In een vertrouwelijk memo verraste hij zijn staf met kritiekpunten die nog steeds actueel zijn. 'We zijn ouder, verveelder, gecompliceerder en bureaucratischer geworden', schreef hij. 'Ooit was onze communicatie de beste en meest opwindende ter wereld. Dat is al lang niet meer zo. We moeten veranderen.'

Dat geluid is nog steeds te horen, hoewel niet bij iedereen. De Nederlandse directeur Sylvia Borren sprak deze week nadrukkelijk haar steun uit voor internationaal directeur Kumi Naidoo, die volgens haar zijn uiterste best doet om uit de vertrouwenscrisis te komen. In haar vorige functie als directeur van OxfamNovib werkte ze ook al met hem samen.

Ondertussen gaat steeds meer geld naar de internationale organisatie, die daarmee ook meer macht krijgt. Tegelijk lopen de reserves van de nationale kantoren leeg. Tot 2010 schommelden de reserves van Greenpeace-Nederland jaarlijks rond de 20 miljoen euro. Vorig jaar was het minder dan 6 miljoen.

Dat is 'in lijn met internationale afspraken', stelt de Nederlandse afdeling in haar jaarverslag van 2011. Jarenlang werd meer donateursgeld besteed aan nationale projecten dan aan internationale bestedingen, maar die verhouding is bewust omgedraaid. Maar zonder risico's is het niet: 'Het vergt van zowel het internationale kantoor als Greenpeace Nederland zelf voortdurend aandacht ten aanzien van bewaking en verantwoording.'

null Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden