De OndernemingGreen Basilisk

Green Basilisk maakt ‘levend beton’ dat zelf scheurtjes repareert

Een medewerker in het lab.Beeld Sabine van Wechem

Bacteriën zijn de grote troef van Green Basilisk: ze zijn in staat betonscheuren te dichten. Die in een bedrijf gegoten vinding zou wereldwijd 33 miljoen ton CO2 kunnen besparen, eenzesde van de Nederlandse uitstoot.

Zes meter onder wat tot voor kort het voorplein was van paleis ’t Loo, loopt Bart van der Woerd door de ruw-betonnen ruimte die in de toekomst de entree moet worden. Doelbewust beent hij naar een plek onder de oostvleugel van het paleis. Wie naar boven kijkt, ziet hoe de eeuwenoude muren in de ruimte zweven, rustend op hun nieuwe betonnen fundering, maar daar heeft Van der Woerd geen oog voor. Hij loopt naar een plek in de wand van de gigantische kelder en legt zijn hand op een vochtige, gelige plek. ‘Een scheur’, zegt hij trots.

Scheuren in beton, daar leeft hij van. Zonder scheuren in beton zou zijn bedrijf Green Basilisk overbodig zijn, maar gelukkig is er bijna geen beton zonder scheuren. Want, legt hij uit, beton kan heel goed tegen drukkrachten, maar erg matig tegen trekkrachten. Daarom wordt beton met ijzer ‘gewapend’. Dat voorkomt niet dat er scheurtjes ontstaan, maar de constructie wordt stukken sterker. Aanvankelijk kunnen die haarscheurtjes niet veel kwaad, maar op den duur kan daar vocht in komen, gaat het betonijzer roesten en vallen de brokken beton uit de muur. Betonrot.

En juist daar heeft Green Basilisk een oplossing voor: zelfherstellend beton. Het is een vinding van Henk Jonkers van de TU Delft. Aan het beton worden sporen (zaadjes) van speciale bacteriën toegevoegd. ‘Als er lucht en water bij komt, door een scheurtje, komen die bacteriën tot leven. Dan zetten ze kalksteen af. Na enige tijd zit er zoveel kalksteen in de scheur dat die weer dicht is.’

De plek waar Van der Woerds hand op het beton rust, ziet er uit als een stalagmiet in een druipsteengrot, en het proces is vergelijkbaar. Alleen is in de druipsteengrot een proces van miljoenen jaren aan de gang, terwijl het scheurtje in de kelderwand van ‘t Loo binnen een paar weken dicht is.

‘t Loo is een van de grootste projecten waar Green Basilisk tot nu toe is toegepast. Green Basilisk bestaat nog maar sinds 2014, en de markt moet zich nog ontplooien. De vinding van de TU Delft wordt op twee manieren gebruikt. In vers beton wordt vijf kilo per kuub toegevoegd: een paar gram bacteriesporen en de rest voedingsmiddel. Als over tien jaar een scheurtje in het beton springt en er vocht in komt, komen de bacteriën tot leven en dichten de scheur weer met kalksteen. Als dat over honderd, zelfs over tweehonderd jaar gebeurt: idem.

Een andere toepassing is voor reparaties van bestaand beton. Een klus als het dichten van haarscheurtjes in een parkeerdek, een veelvoorkomend probleem, kan in een dag klaar zijn terwijl de gebruikelijke methode – gaten boren, injecteren – weken kan vergen.

De toepassing in vers beton is lastig aan de man te brengen. Goedkoop is het niet. Een kuub beton kost rond 80 euro, zegt Van der Woerd, en daar moet voor 35 euro Basilisk bij. Opdrachtgevers moeten het nut inzien dat ze over dertig jaar, honderd, tweehonderd jaar minder onderhoud aan het beton hoeven te plegen.

Maar er zijn grote voordelen te halen. Van der Woerd, wijzend op de scheur in de muur van t Loo: ‘Normaal zou een aannemer achter zo’n keldermuur een pvc-folie aanbrengen om het vocht buiten te houden. Dat heeft hij hier niet gedaan.’ Dat scheelt kosten.

Managing director Bart van der Woerd.Beeld Sabine van Wechem

De zelfherstellende eigenschappen zijn vooral erg handig in constructies die absoluut waterdicht moeten zijn. Zo was een van de eerste projecten waar Basilisk werd toegepast, kort na de stichting van het bedrijf in 2014, een waterreservoir voor de brandweer in de Rotterdamse haven. En net voor corona roet in het eten gooide, was Van der Woerd bezig met een project in de Verenigde Staten om oude stuwdammen te repareren.

Een andere reden om het duurdere ‘levende’ beton te kiezen is als onderhoud moeilijk of ondoenlijk wordt: tunnels, bruggen, spoorwegconstructies. ‘ProRail heeft nu voor een betonnen rondwering voor het eerst bij de aanbesteding geëist dat het beton zelfherstellend moet zijn.’ Dat haarscheurtjes op den duur grote problemen kunnen veroorzaken is te zien in Japan. De Japanse hogesnelheidslijnen staan op hoge betonnen poten, maar nu zit het beton vol haarscheurtjes. De treinenloop in Japan is heilig, die mag niet verstoord worden. ‘Daar doen ze nu proeven om ons reparatieproduct met een drone op het beton te spuiten.’ Dan kan de dienstregeling ongestoord worden afgewerkt.

Nederland is een belangrijke markt, maar Van der Woerd verkoopt het spul nu overal, al heeft corona vooral de buitenlandse activiteiten fors in de wielen gereden. De belangrijkste markten zijn nu Japan, het Midden-Oosten en een aantal landen in Europa. Er zijn opvallende verschillen. ‘In Nederland is de bouw heel conservatief. Dat is heel anders in Azië. In Japan staan ze veel meer open voor nieuwe technieken.’ Ook in China bestaat grote belangstelling voor de producten van Basilisk, maar Van der Woerd is nog even terughoudend. ‘Voor je het weet maken ze het na.’

Het bedrijf heeft maar weinig eigen bezittingen: een eigen lab en een mengfaciliteit. Vrijwel het hele productieproces is uitbesteed. In totaal is niet meer dan 1,1 miljoen euro geïnvesteerd. Dat is opgebracht door de huidige eigenaren: de TU Delft, uitvinder Henk Jonkers en van Van der Woerd zelf. En, sinds vorig jaar, investeringsmaatschappij Shift Invest. Dat is een investeringsbedrijf opgezet door enkele universiteiten, een bank, een verzekeraar, enkele provinciale ontwikkelingsmaatschappijen en het Wereld Natuur Fonds.

Van der Woerd gaat ervan uit dat het bedrijf over enkele jaren wel zal worden verkocht, mogelijk aan een cementbedrijf. Maar eerst wil hij zelf nog een flinke groeispurt maken. ‘We willen 5 miljoen euro ophalen bij investeerders, zodat we zelf een beter hanteerbare vorm van korrels kunnen produceren.’

Het ‘levende beton’ kan kosten besparen, maar ook het klimaat ontzien. Dankzij het scheurherstellend vermogen is minder betonijzer nodig, soms maar de helft. Dat scheelt kosten, maar minder staal betekent ook minder CO2-uitstoot. Als wereldwijd het bacteriepreparaat wordt toegevoegd aan alle beton waaraan speciale eisen (waterdicht of onderhoudsvrij) worden gesteld, zou dat jaarlijks 24 miljoen ton staal schelen, en daarmee 33 miljoen ton CO2 uitsparen, rekent Van der Woerd voor. ‘Dat is ongeveer eenzesde van de complete uitstoot van Nederland.’

Naam Green Basilisk

Anno 2014

Omzet 1 miljoen euro

Werknemers 11

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden