Gouden tijden voor Disney

Terwijl in Europa vooral gemopperd wordt over het dure en verlieslatende Disneyland Parijs, maakt het moederbedrijf gouden tijden door. Na topjaar 2014 waarin het succes van de in 2013 uitgebrachte familiefilm Frozen nog nasudderde - wereldwijde opbrengst: 1,2 miljard dollar - werden dit kwartaal tegenvallende prestaties verwacht.

Pers preview van de nieuwe attractie 'King Triton's Concert' in Tokyo DisneySea, april 2015.Beeld AFP

Maar door onder meer prijsstijgingen bij de pretparken en de verkoop van allerhande Frozen- en Avengers-merchandise, kon een winst van 2,1 miljard dollar in de boeken geschreven worden - een toename van 10 procent vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar eerder.

Veel van de huidige voorspoed wordt toegeschreven aan Disney-directeur Robert A. Iger. Sinds Iger in 2005 topman werd, is de prijs per aandeel van Disney gestegen van 24 dollar toen naar 110 dollar nu. Onder zijn bewind heerst bij het bedrijf een koortsachtige koopwoede. Zo werd animatiestudio Pixar in 2006 bij het Disney-imperium ingelijfd voor een slordige 7,4 miljard dollar, nadat al eerder de rechten voor The Muppets gekocht werden. In de jaren erna volgden stripboekuitgever Marvel in 2009 voor 4 miljard, filmmaatschappij Lucasfilms in 2012 voor eveneens 4 miljard en vorig jaar YouTube-producent Maker Studios voor een half miljard dollar.

Disney-universum

Hierdoor is het conglomeraat niet alleen in het bezit van boegbeelden van populaire westerse cultuur als Donald Duck, Mickey Mouse en Kermit de Kikker, maar ook Buzz Lightyear, Spiderman, Darth Vader en Indiana Jones behoren tegenwoordig tot het bonte Disney-universum. Topman Iger werd er vorig jaar rijkelijk voor beloond. Zijn inkomsten over boekjaar 2014 kwamen uit op 46,5 miljoen dollar.

Maar er is ook kritiek. Volgens Dan Hassler-Forest, universitair docent populaire cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, leidt het opkoopbeleid van Disney tot ongezonde situaties in het Amerikaanse medialandschap. 'Op deze manier ontstaat er monopolievorming. Sinds Bush is de mediawetgeving dusdanig aangepast dat het makkelijker voor grote bedrijven is geworden branchegenoten over te nemen. Door de neo-liberalisering is de rol van de overheid is een stuk kleiner geworden. Daar profiteert Disney van.'

Mediarijk

Het moet gezegd: het mediarijk van The Walt Disney Company is gigantisch. Ooit begonnen als animatiestudio die in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw pionierde met films als Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen (1937) en Bambi (1942), is het inmiddels uitgegroeid tot een multimediaal mediaconglomeraat met een beurswaarde van 188 miljard dollar (169 miljard euro), 180 duizend werknemers, dertien pretparken verspreid over drie continenten, hotels, filmmaatschappijen, televisiezenders en onder meer vier cruiseschiplijnen

Hierdoor, zegt Hassler-Forest, blijft er op de Amerikaanse markt minder ruimte over voor kleine, onafhankelijke partijen. Steeds minder mediabedrijven hebben een steeds groter deel van de markt in de hand. 'Net als banken zijn Amerikaanse concerns als Disney en Warner too big to fail geworden. De onafhankelijke competitie wordt zo gedwarsboomd.'

De aankomende jaren zien er vooralsnog rooskleurig uit voor Disney. In de lente van 2016 openen de deuren van Disneyland Shanghai en de nieuwe Avengers-film die in april uitkwam, heeft volgens de New York Times nu al 664 miljoen dollar opgebracht in bioscopen over de hele wereld. Daarnaast staat 'The Force Awakens' voor het eind van het jaar gepland, het langverwachte vervolg op de succesvolle zesdelige Star Wars-reeks.

Niet alles wat Disney aanraakt verandert in goud. Zo is de geschiedenis van het bovengenoemde pretpark in Parijs notoir. Het heeft sinds het in 1992 uit de grond werd gestampt slechts zeven boekjaren winst gemaakt. Vorig was er een kapitaalinjectie van een miljard euro van het moederbedrijf nodig om het pretpark overeind te houden.

The Walt Disney Company was in 2014 goed voor een recordomzet en -winst van respectievelijk 48,8 miljard dollar en 7,5 miljard. Ondanks de rijkdom aan fantasiefiguren onder de vlag van Disney, haalt het bedrijf de meeste winst uit zijn televisiezenders ESPN en ABC die beide sinds 1996 in het bezit zijn van het bedrijf. Vorig jaar bracht de 'Media Networks' tak waartoe de zenders behoren ruim 21 miljard dollar op, 43 procent van de totaalomzet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden