'Goede doelen zijn kwetsbaar' door gebrekkig bestuur

Bestuurders en toezichthouders van goede doelen hebben hun zaken wat betreft goed bestuur onvoldoende op orde. Ook zijn de financiële risico's in de sector, waarin miljarden euro's omgaan, niet altijd goed geregeld. Dat maakt goede doelen potentieel kwetsbaar.

Een collectant haalt geld op voor een goed doel.Beeld anp

Dat stelt Capital Counsel, een adviesbureau dat goede doelen begeleidt, in een rapport dat zaterdag verschijnt. De conclusies over het ontbreken van een goede structuur met een duidelijke rolverdeling zijn pikant, omdat de goede doelen werken aan een nieuw toezichtstelsel, dat al begin volgend jaar in moet gaan. Daarin moet minder de nadruk komen te liggen op de verantwoording van wat er precies met het geld van donateurs is gebeurd, en meer op wat er maatschappelijk is bereikt met de verzamelde euro's.

Dit nieuwe stelsel was de aanleiding voor het rapport van Capital Counsel, dat gebaseerd is op een enquête onder 110 bestuurders. Opvallend: eenderde van de fondsen wist ten tijde van de enquête, vlak voor de zomer, niet dat er een nieuw stelsel aankwam.

Collectieve verantwoordelijkheid

Uit de rondvraag blijkt dat veel fondsen het besturen als een collectieve verantwoordelijkheid zien, waardoor onduidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Daarnaast zijn posten zoals risico, compliance (naleving van de regels) en personeel en organisatie bij slechts eenderde van de fondsen ingevuld.

Volgens Liesbeth Rutgers van Capital Counsel is het niet zo dat er direct grote ongelukken dreigen bij goede doelen, maar moet er wel wat gebeuren. 'Iedereen is van goede wil, maar er is nog onvoldoende geregeld en vastgelegd. De sector moet professioneler, dat is nog wel een klus.'

Ongeveer evenveel vermogensfondsen als fondsenwervende instellingen werkten mee aan het onderzoek. De eerste groep werkt met bestaande (familie)vermogens en hoeft geen verantwoording af te leggen aan donateurs. De fondsenwervende instellingen zijn bekende goede doelen als het Rode Kruis of KWF, die geld ophalen bij donateurs en onder toezicht staan van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF).

Dit onderzoek spoort volgens interim-directeur Dedan Schmidt van CBF bestuurders aan de eigen organisatie nog eens onder de loep te nemen en zo nodig aanpassingen door te voeren. Goed toezicht en risicobeheersing zijn 'voorwaardelijk' voor goede doelen, zegt Schmidt.

Onderscheid

Volgens Rutgers van Capital Counsel is er een onderscheid te zien tussen de echt grote fondsen, die de zaken doorgaans goed op orde hebben, en de minder grote. 'Maar bij die minder grote kan het nog steeds om vele miljoenen gaan, daar maken we ons best een beetje zorgen over. Dat je een goede penningmeester van de tennisvereniging bent geweest, betekent niet meteen dat je een goed doel ook aankunt.'

Volgens het rapport belegt een kwart van de goede doelen en driekwart van de vermogensfondsen. Maar nog geen 50 procent heeft daarbij duurzaamheidscriteria vastgelegd. Bij de vermogensfondsen die zeggen wel duurzaam te beleggen, heeft een ruime meerderheid ook geen criteria vastgelegd over hoe dat precies moet gebeuren. Een gemiste kans, vindt Capital Counsel, omdat fondsen zich hiermee zouden kunnen onderscheiden.

De beleggingen blijken sowieso lastig. Veel besturen laten zich begeleiden door banken of vermogensbeheerders. Die worden wat de informatieverstrekking betreft positief gewaardeerd, maar een vijfde van de bestuurders geeft toe niet alle producten goed te kunnen doorgronden. Een nog grotere groep, drie op de tien, geeft aan de bankier niet altijd te begrijpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden