Gletsjertempo

DE BV NEDERLAND leert veel van Nina Brink - behalve haar tempo. In vier luttele jaren toverde zij een houtje-touwtje-internet-provider om tot een zwart gat voor ruim zeven miljard beleggersguldens....

Onduidelijkheid over Brinks eigen aandelentransacties, niet-onafhankelijke commissarissen: het World Online-debacle bewijst het belang van de beweging voor meer openheid en inspraak bij bedrijven, bekend onder de term corporate governance. Maar van die discussie, net als WOL begonnen in 1996, is nog niet eens een begin van een einde in zicht.

Donderdag gingen weer eens twee onderzoeken over dit onderwerp naar de Tweede Kamer, verricht in opdracht van het ministerie van Financiën. De hoogleraren H. Honée (Erasmus Universiteit Rotterdam) en L. Timmerman (Rijksuniversiteit Groningen) onderzochten het zogenoemde structuurregime, waarbij commissarissen zichzelf benoemen en ontslaan. Hun voornaamste conclusie: structuurvennootschappen hebben meestal ook één of meer andere zogenoemde beschermingsconstructies tegen kritische aandeelhouders.

'Ja, dat hadden wij in ons onderzoek ook al geconstateerd', zegt Jaap Peters van de gelijknamige commissie, die het transparantie-debat in Nederland begon.

Honée en Timmerman voegen niets nieuws toe, evenmin als de Tilburgse hoogleraar P. Moerland. Die bekeek of dichtgetimmerde bedrijven slechter presteren dan open ondernemingen. Antwoord: de verschillen zijn te klein om conclusies aan te verbinden.

Peters publiceerde in juni 1997 veertig aanbevelingen. Eind 1998 kwam 'Peters II' uit, een onderzoek naar de effecten.

Er gebeurde wat. En toen kwam de politiek.

Minister Zalm van Financiën is vóór hervormingen, en houdt van een tempo à la Brink. Hij was er dan ook tegen om de Sociaal-Economische Raad (SER) om advies te vragen over dit onderwerp, zoals veel Kamerleden wilden.

Maar zijn collega Klaas de Vries - toen nog - van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) hechtte aan de harmonie tussen werkgevers en vakbonden, de pijler onder het poldermodel waarvan de SER de belichaming is. Hé, dachten ze in die kringen. Corporate governance - laten we nog eens kijken naar de werknemerscommissaris.

Justitie raakte erbij betrokken omdat er wetten moesten worden veranderd. Hé, dachten ze daar. Corporate governance - eens kijken wat dat is.

En tenslotte was er Economische Zaken. Hé - wat vindt Annemarie Jorritsma er eigenlijk van? 'Tja, dat weet ik niet', zegt Peters, die het debat nog steeds op de voet volgt. 'Dat moet u haar zelf vragen.'

Over corporate governance is 'veel discussie geweest in het kabinet', weet Peters. Resultaat: toch een adviesaanvraag aan de SER. Peters: 'Dat was het compromis tussen Sociale Zaken, dat wel oren heeft naar de werknemerscommissaris, en Financiën.'

Het werd een 'brede' aanvraag, zodat ook de werknemerscommissaris aan de orde kan komen. Dat instituut bestaat al jaren in Duitsland, waar het al jaren niet functioneert. Zo viel het bouwconcern Holzmann onder meer om door besluiteloosheid in de raad van commissarissen: de fracties van werknemers en werkgevers lagen voortdurend overhoop.

Toch dienden D66 en GroenLinks een initiatiefwet in om de werknemerscommissaris in Nederland mogelijk te maken. Intussen werkt de SER aan een advies. Voorzitter Herman Wijffels nam zelf de leiding op zich. 'Het onderwerp ligt zeer gevoelig', verklaart een SER-woordvoerder deze hoogste bemoeienis.

Wanneer dat advies komt? Jaap Peters: 'Nou, voordat de SÉR . . . ! Nou ja . . .' De SER zelf: 'Op zijn vroegst in september.' Minister Vermeend, opvolger van De Vries bij SZW, laat weten tot dat tijdstip geen commentaar te willen geven. Wel gaat hij 'een hapje eten' met Jan Schraven (VNO-NCW, werkgevers) en Lodewijk de Waal (FNV, werknemers), die elkaar onlangs publiekelijk in de haren vlogen over dit 'gevoelige' onderwerp.

Dit gletsjertempo 'is natuurlijk dieptreu . . . jammer', zegt Peters. 'Maar de maatschappelijke druk is er. Eén World Online en het onderwerp staat weer op ieders agenda.' Een Nina Brink had intussen wel drie World Onlines naar de beurs gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden