Reportage

Glastuinders staan even in het zonnetje

De miezerige winterdag kan de tomaten van tuinbouwbedrijf Looije niet deren. De achttien voetbalvelden met strengen cherrytomaatjes staan veilig overdekt in twee kassen met perfecte klimaatbeheersing. De lichtgevende kolossen zijn niet te missen vanaf de Rijksweg A4, maar voor een nauwkeurige blik op de rode trosjes moet de bezoeker een speciaal pak aan om de planten tegen virussen te beschermen.

Mannen aan het werk in de kassen van Looije in Burgerveen Beeld Freek van den Bergh
Mannen aan het werk in de kassen van Looije in BurgerveenBeeld Freek van den Bergh

Het zijn precies die zorgvuldig gecontroleerde omstandigheden die de Nederlandse telers van komkommers, paprika's en tomaten eindelijk wat voorspoed hebben bezorgd. Na een paar magere jaren, gedwongen verkopen en faillissementen, voorspelt de Landbouwuniversiteit Wageningen dat de glastuinders dit jaar door de bank genomen dik twee keer zoveel gaan verdienen als het jaar daarvoor.

De Russische boycot van voedingsmiddelen uit de EU, die de glasgroentelers een omzetdaling van zeker 5 procent heeft bezorgd, duurt nog steeds voort. Maar die inkomstenderving wordt dit jaar ruimschoots gecompenseerd door een bijzonder slechte oogst in Spanje. De tuinders daar zijn de grootste concurrenten van de Nederlandse kassenboeren.

(tekst gaat verder onder grafiek)

null Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh

Plastic koepels

'Bloedjeheet', was het deze zomer in Spanje. Het was per etmaal gemiddeld 2 graden warmer dan normaal, zegt Robbert de Jong, de marketingman van Looije. Omdat de Spaanse gewassen vaak alleen worden beschermd door plastic koepels, was deze temperatuurstijging genoeg om de oogsten daar te laten mislukken en de prijzen op te drijven. Die van komkommers schoten ruim 40 procent omhoog ten opzichte van 2014. Paprika's kosten meestal één euro per kilo, maar brachten dit jaar een kwartje meer op. De gemiddelde prijs voor tomaten lag zo'n 9 procent hoger in 2015. De lagere kosten voor energie waren een extra meevaller die het inkomen van de Nederlandse tuinbouwers ten goede kwam.

Net als hun tomaten, paprika's en komkommers staan de telers dus even in het zonnetje. Maar daarmee zijn niet al hun problemen de wereld uit. Want zelfs de bloembestuiving door hommels mag in de kassen perfect beheersbaar zijn, de realiteit in de kantoren van veel glastuinbouwers is dat niet. Die is stukken weerbarstiger.

Toenemende concurrentie uit Spanje, Israël en Marokko, de Russische boycot sinds vorig jaar, paniek over de dodelijke EHEC-bacterie in 2011, sterk stijgende energieprijzen in 2009... er liggen volgens Nico Ruiten altijd plagen op de loer. De voorzitter van LTO Glaskracht, de ondernemersorganisatie voor glastuinders, zag zijn aanhang in de afgelopen tien jaar met de helft slinken. Hij voorspelt dat het aantal glastuinders het komende decennium waarschijnlijk weer halveert. In het beste geval gaan de telers met pensioen, maar vaak ook gaan ze failliet. Of ze kiezen eieren voor hun geld en verkopen hun kassen aan de buurman of een grotere teler. En weer klinkt dan het welbekende mantra van de agrarische sector: wie mee wil kunnen met de markt, moet aan schaalvergroting doen.

(tekst gaat verder onder grafiek)

Niet te voorspellen

'Vroeger kon je een boterham verdienen met één hectare glas, nu moet je minimaal drie hectare kassen neerzetten om rond te komen', zegt paprikateler Ruud Duijnisveld uit Nieuwveen. Zijn opa begon in 1930 met druiven in kleine losstaande kassen in Wateringen. Nu teelt de familie vier miljoen kilo paprika's op negen voetbalvelden onder glas. Duijnisveld biedt het hoofd aan de prijsschommelingen door termijncontracten af te sluiten met aanbieders. De prijspieken van dit jaar zijn voor hem daardoor minder hoog, maar de dalen doen wat minder pijn.

Ook Looije verkoopt het gros van zijn tomaten op contract. Het bedrijf probeert klanten aan zich te binden met 'honingtomaatjes' in een gelikte verpakking. Looije onderscheidt zich liever met kwaliteit, want qua volume is de stroom aan tomaten niet te stoppen.

Looije verkoopt 7,5 miljoen kilo tomaten per jaar. Duizelingwekkend lang zijn de gangpaden in de kas met rijen tomatenplanten. Na het handmatig plukken gaan de tomaten met zelfrijdende karretjes naar de vrachtwagens. De tomaten worden later verpakt in het Westland bij Rotterdam. Daar heeft Looije nog wat kassen. Dat Looije nauwelijks profiteert van de hoge dagprijzen deert manager De Jong niet zo. 'Want het weer is niet te voorspellen en volgend jaar wordt het voor iedereen weer aanpoten, zoals altijd.'

null Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden