Nieuwsproject NortH2

Gigaproject voor groene waterstof in de Eemshaven

Shell, Gasunie en Groningen Seaport willen het grootste groene waterstofproject van Europa realiseren aan de Eemshaven bij Delfzijl. Enorme windparken op de Noordzee gaan stroom produceren, die naar de Eemshaven gaat. Met die stroom gaat de waterstoffabriek vervolgens waterstof maken.

Marjan van Loon (Shell Nederland), Cas König (Groningen Seaports) en Han Fennema (Gasunie) tijdens de presentatie van de plannen voor de grootste groene waterstoffabriek van Europa. Beeld ANP

De hoeveelheid energie die met het project NortH2 (H2 is de chemische aanduiding van waterstofgas) gemoeid is, tart het voorstellingsvermogen. In 2030 zou het al kunnen gaan om 4 gigawatt aan elektrisch vermogen. Dat is evenveel als alle Nederlandse windmolens ter land en ter zee bij elkaar op dit moment produceren. In 2040 gaat het om 10 gigawatt, meer dan twintigmaal het vermogen van de kerncentrale van Borssele. Dat zou genoeg zijn om 12,5 miljoen huishoudens van stroom te voorzien.

Voor de industrie

Maar voor hen is de waterstof niet bedoeld; die is voor de Nederlandse en Duitse industrie. Shell zelf is een grote verbruiker van waterstof, net als alle raffinaderijen. Ook Nouryon is een grootgebruiker. In 2040 kan NortH2 800 duizend ton waterstof per jaar opleveren en daarmee ongeveer tweederde van alle waterstof die de industrie op dit moment nodig heeft. Daarmee zou in totaal 7 miljoen ton aan CO2-uitstoot per jaar worden uitgespaard. Dat is  3,7 procent van de huidige Nederlandse uitstoot.

Het project zal ‘miljarden, misschien wel tientallen miljarden’ aan investeringen vergen; er zal ook subsidie nodig zijn. De bouw van het zeewindpark Borssele (0,7 gigawatt groot) kostte 1,3 miljard euro. Omgerekend naar NortH2 zou de bouw van de windparken alleen al (nog zonder de fabriek) zo’n 10 à 15 miljard kosten.

Via het gasnet

Distributie lijkt op dit moment het kleinste probleem. Gasunie heeft al vastgesteld dat zijn aardgasleidingen met kleine ingrepen geschikt zijn te maken voor waterstof, en het gasnet reikt tot in de verste uithoeken van het land. Voor opslag is ook een bijna kant-en-klare oplossing voorhanden; de zoutcavernes in Groningen worden ook nu al gebruikt voor gasopslag, zij het voor aardgas. Met aanpassingen zijn ze geschikt voor waterstof.

Het project staat nog in de kinderschoenen. Een haalbaarheidsstudie moet dit jaar worden afgerond. De eerste windmolens zouden in 2027 kunnen gaan draaien. Op dat moment zou ook de waterstoffabriek klaar moeten zijn, en moeten er klanten aan het project verbonden zijn om de waterstof aan te verkopen.

Waar al die molens moeten komen, moet nog worden bepaald. De regering heeft al wel plekken aangewezen voor toekomstige windparken, maar een woordvoerder van Gasunie zegt dat daarin niet genoeg ruimte is voor alle molens van NortH2. ‘Er moeten dus extra gebieden worden aangewezen.’

Blauwe en groene waterstof

Waterstof is een klimaatvriendelijke brandstof: bij verbranding komt alleen brandschoon water vrij. Maar de waterstof die nu door de chemische industrie wordt gebruikt, wordt gemaakt door aardgas te ontbinden in waterstof en CO2: ‘blauwe’ waterstof. Die zou alleen klimaatneutraal zijn als al de vrijkomende CO2 onder de grond voor de eeuwigheid wordt opgeslagen, en dat gebeurt nu niet. 

Electrolyzers

Aanvankelijk zal de waterstof op land moeten worden geproduceerd, maar op termijn, als de windparken steeds verder van de kust komen, zou het goedkoper kunnen worden om waterstoffabrieken (electrolyzers) te bouwen op buitengebruik gestelde olie- en gasplatforms.

NortH2 richt zich helemaal op de chemische industrie. Op termijn moet ook een deel van de stroomproductie overschakelen op groene waterstof, om ook de stroomproductie klimaatneutraal te maken. Bij de overgang op wind- en zonne-energie is grote behoefte aan opslag van energie, en daarvoor is waterstof zeer geschikt.

Midden vorig jaar opende koning Willem-Alexander een waterstoffabriek in Veendam. die gold met zijn vermogen van één megawatt toen als de grootste ter wereld. De huidige plannen zijn tienduizend keer groter.

Teruglezen

Heet de Gasunie straks de Waterstofunie?
In 2022 gaat de kraan van het Groninger gasveld dicht. Acht jaar eerder dan gedacht. Die versnelde sluiting moet, vindt minister Wiebes van Economische Zaken. Het roept wel een vraag op: kan met het gasveld ook Gasunie sluiten?

Waterstof lijkt het antwoord op alle energieproblemen – waar komt al dat enthousiasme vandaan?
Geen woord erover in het regeerakkoord, maar de Klimaattafels van Ed Nijpels buitelen over elkaar heen om waterstof te bejubelen. Ook energiebedrijven staan te popelen om de energiedrager te gaan gebruiken, maar daarvoor is een grote systeemomslag nodig. De vraag is wie dat allemaal gaat betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden