Klagen doen de treinreizigers deze ochtend amper. De meesten komen van stations waar de poortjes al lang gesloten zijn.
Klagen doen de treinreizigers deze ochtend amper. De meesten komen van stations waar de poortjes al lang gesloten zijn. © Marcel Wogram

Gesloten ov-poortjes op Amsterdam CS? Daar kijken reizigers niet van op

Ondernemers zijn minder blij: 'Je wilt niet weten hoe je door de NS wordt belazerd'

Na Heiloo, Woerden en 69 andere stations gaan ook op Amsterdam Centraal de poortjes dicht. Eerst drie dagen als proef, eind dit jaar echt. De reiziger lijkt er al aan gewend, maar stationsondernemers houden hun hart vast.

Geheel tegen de vermeende landsaard in wordt op het Amsterdamse Centraal Station tijdens de ochtendspits niet of nauwelijks gemopperd. Terwijl er voor treinreizigers en passanten deze woensdag wel degelijk iets fundamenteels is veranderd. Amsterdam CS, in architectonisch opzicht een zinnebeeld van de stad die meent zo vaak voorop te lopen, sluit sinds gisteren aan in de lange rij van stations waar ov-poortjes voortaan gesloten zijn.

Voorlopig voor drie dagen, bij wijze van proef. In december zijn de ov-poortjes definitief alleen nog maar te openen met een ov-chipkaart waarop minimaal 20 euro (dat bedrag is door NS bepaald) staat. Wie straks even een kennis wil uitzwaaien op het perron kan dat in principe gratis doen, door binnen het uur in- en uit te checken, maar op de ov-chipkaart moet dus wel voldoende saldo staan.

Klagen doen de treinreizigers deze ochtend amper. De meesten komen van stations waar de poortjes al lang gesloten zijn. Heiloo is Amsterdam voorgegaan. Woerden weet al drie jaar niet beter. Om precies te zijn: 71 stations (onder meer in Amsterdam zelf) zijn Amsterdam CS voorgegaan.

Onder een steen

Een treinreizigster uit Hilversum zet de toon als haar gevraagd wordt of ze problemen ondervindt met de nu gesloten poortjes op Amsterdam CS. 'Hoezo?' De verslaggever wordt aangekeken alsof hij jaren onder een steen heeft geleefd of nog nooit een station van binnen heeft gezien.

Voor hen die wel moeite hebben met de veranderingen, heeft NS woensdagochtend tientallen extra servicemedewerkers ingezet. Dit zijn voornamelijk studenten. Her en der staan ze bij de ov-poortjes om hulp en uitleg te bieden aan reizigers die wel verward zijn of iets te klagen hebben. Of aan passanten die helemaal niet met de trein willen reizen, maar domweg door het station willen lopen omdat ze aan de overkant, in Amsterdam-Noord moeten zijn.

De meeste mensen vragen zich af hoe ze zonder gebruik te maken van een ov-chipkaart toch via of door het station heen de andere kant kunenn bereiken. 'U kunt via de westelijke tunnel, buiten het station', zegt zo'n servicemedewerker tegen een passant, 'of u neemt een van de twee gratis passages hier in het station.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Ondernemers klagen

Wie zich in de belangrijkste van die twee passages begeeft, de zogenoemde IJ-Passage in het midden van het fraai opgeknapte station CS, ziet daar het leed dat wel degelijk samenhangt met de invoering van ov-poortjes op stations. De reizigers mogen dan niet klagen; de ondernemers doen dat wel. Vooral die in de IJ-Passage. Daar heeft verhuurder NS de maximale prijs gevraagd voor de huur van een vierkante meter winkeloppervlak, maar heeft diezelfde NS ook winkeliers/ondernemers gefrustreerd.

Een onderneming van topkok Robert Kranenborg heeft het maar heel kort uitgehouden in de Passage, een speciaalzaak voor (dure) lingerie staat ook op het punt te sluiten en zo zijn er nog veel meer ondernemingen die het de afgelopen anderhalf jaar zwaar hebben gehad. Nu elders de poortjes eindelijk dicht zijn (zou eerder gebeuren, had NS de ondernemers naar eigen zeggen beloofd) gaan er misschien meer mensen gebruik maken van de poortloze IJ-Passage en kan er eindelijk wat worden verdiend.

Station Amsterdam CS is namelijk veel meer dan een station. Het is de doorgang naar de veerponten naar Noord en het is winkelgebied. Van de 290 duizend mensen die dagelijks in het station zijn, is een ruime minderheid treinreiziger. De meerderheid ziet het station als doorgangshuis, winkelgebied of vooral als toegang tot het busplatform.

Je wil niet weten hoe je door NS wordt belazerd

Van de ondernemers die echt veel te klagen hebben, is Marion Brandt van het befaamde Restaurant 1e klas misschien wel de meest beklagenswaardige. Zijn fraaie monumentale uitspanning op perron 2 - onderdeel van het Cuypersgebouw, naar de architect van het station - is poortloos te bereiken. Maar wel heel moeilijk. Verhuurder NS heeft amper de moeite genomen aan te geven dat zo ongeveer de enige horeca-uitspanning op spoorniveau (dus op een perron) waarbij het spoorbedrijf geen exploitatierol heeft wel degelijk te bezoeken is door mensen zonder ov-chipkaart. Brandt: 'Je wil niet weten hoe je door NS wordt belazerd.'

Minder zwartrijders

Sinds 2014 sluit NS stations af door reizigers (of passanten) alleen toegang te geven als ze met hun ov-chipkaart door een afgesloten poortje gaan. Achterliggende gedachte is om zwartrijden moeilijker te maken en de sociale veiligheid in en rond stations te bevorderen.

Woerden was in september 2014 het eerste station waar de ov-poortjes dichtgingen. Van de 410 stations zijn inmiddels 71 afgesloten met poortjes. Van de grote stations was Rotterdam Centraal de eerste. Na meerdaagse proeven sluiten nog dit jaar ook Den Haag Centraal, Utrecht Centraal (het grootste station van Nederland) en Amsterdam Centraal de poortjes. Vanaf dan kan 90 procent van de dagelijkse NS-reizigers alleen nog met een ov-chipkaart het perron bereiken. NS kan niet precies met cijfers duiden welke invloed de dichte poortjes hebben in de strijd tegen zwartrijden. 'Rond stations waar de poortjes gesloten zijn, zien we minder zwartrijders, de belangrijkste aanleiding voor agressie, en een verhoogd veiligheidsgevoel bij reizigers', zegt commercieel directeur Hans Peeters.