‘Gerst is leuk voor het wild, trekt patrijzen aan’

De natuur als inkomstenbron: in Overijssel ontdekken boeren de voordelen. Streekproducten, onthaastende managers, alles kan. Maar: ‘Ik laat mijn baard er niet voor staan.’..

‘Niemand weet dat hier een heideveld ligt’, zegt Marvin Hofstede. De 27-jarige boer uit Beckum (Overijssel) stapt met zijn laarzen over een drassig stuk land. De rondleiding over zijn 36hectare grote terrein was tot dusver een schitterende afwisseling van kleinschalige weilanden met solitaire bospercelen, die samen het typisch Twentse coulisselandschap vormen. Maar ineens ligt daar een deels afgeplagd heideveld. Vogeltjes kwinkeleren, op de achtergrond mekkeren Hofstedes schapen en in de verte passeren reeën.

Het is de bedoeling dat de natuur op Hofstedes landbouwbedrijf van 225schapen nog meer kansen krijgt. Want de jonge boer gaat zijn bedrijf omvormen tot een zogeheten natuurgericht bedrijf. Daartoe heeft hij een contract voor dertig jaar getekend. De deal is: hij boert ‘natuurlijk’ en kan zijn groene diensten (natuurlijke waterzuivering, toeristische tochtjes door het groen, natuurbeheer) verkopen aan provincies, gemeenten, waterschappen en bedrijven. Dat gaat via een beleggingsfonds waarin de deelnemende partijen geld storten. Deels wordt het geld belegd in veilige staatsobligaties, deels geïnvesteerd in groen boeren.

‘Natuurlijk’ boeren houdt in dat Hofstede geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruikt en dat hij zijn schapen louter voedsel voert dat op eigen akkers is verbouwd. Hofstede wil triticale -een kruising tussen rogge en tarwe- en luzerne verbouwen op de droogste delen. De lager gelegen percelen leveren gras voor de schapen. Eenmaal per jaar scheert de kudde als een grasmaaier over de heide.

Even verderop biedt Wim Meijer per fiets bijna achteloos een al even fraaie rondrit over zijn percelen, waar de melkveehouder zestig koeien heeft grazen. Meijer gaat niet zo ver als Hofstede. Zijn dertigjarig contract verplicht hem 10procent van zijn areaal tot landschapselement om te vormen. ‘Percelen die toch al te nat zijn voor gras maken we nog drassiger en we leggen nieuwe houtwallen aan. In schaduwstroken langs bosranden waar weinig maïs of gras wil groeien, krijgen klaver en akkeronkruiden een kans en op een eenzame akker midden in het bos waar de landbouwmachines nu slecht uit de voeten kunnen, zaai ik gerst in’, zegt Meijer, wijzend op een kolossale solitaire eik die zijn grootvader ook al kende. ‘Gerst is leuk voor het wild, want het trekt reeën, patrijzen en fazanten aan. Wij boeren zijn de goedkoopste landschapsbeheerders.’

Meijer en Hofstede zijn twee pachters van Twickel, een groot landgoed van vierduizend hectare, waarvan de helft natuur en de helft landbouw. Met een vergoeding (1040tot 1440euro per hectare, de inkomstenderving plus een opslag van 20procent) uit bovengenoemd ‘groen’ beleggingsfonds worden tien van de vijftig pachters in Twickel verleid meer aandacht aan natuur en landschap te besteden.

Een rendement op het groene fonds van 4procent zou moeten volstaan om elk jaar de natuur- en landschapsvergoeding van 140hectare te financieren. Dit Twickelfonds is bijna rond. Het waterschap reserveert vier ton voor het fonds, de provincie 7,5ton en minister Veerman van Landbouw komt met twee miljoen euro over de brug.

Naar een idee van het Wageningse onderzoeksinstituut Alterra wil de provincie dat boeren naast ook landschap en natuur gaan produceren. Naast melk, eieren en varkensvlees ook houtwallen, hagen, knotbomen, hoogstamfruit. Bloemrijke perceelranden, roof- en weidevogels, nestkasten voor boerenzwaluwen. ‘Groene en blauwe diensten’ noemt de provincie Overijssel deze nieuwe boerenproducten.

‘Het is de enige manier om het landschap en de natuur in stand te houden. Ook gemeentelijke overheden zullen het fonds vullen. Naast Hof van Twente hoop ik dat ook Hengelo over de brug komt voor het Twickelfonds. Hun burgers wandelen en fietsen in het gebied. Dat landschap is niet gratis’, zegt gedeputeerde Piet Jansen (CDA) van de provincie Overijssel. ‘Gemeenten kunnen de toeristenbelasting afdragen of een bedrag per kavel in nieuwbouwwijken geven.’

Waterschap Regge en Dinkel heeft recent vier ton gereserveerd voor het Twickelfonds en daarnaast nog zeven ton gepland voor inrichtingskosten. ‘Op landgoed Twickel willen we drie beken natuurlijker inrichten’, zegt vice-voorzitter Stefan Kuks.

Op het heideveld in Beckum mijmert Marvin Hofstede ook over streekproducten als vleespakketten van geslachte lammeren. Hij ziet meerwaarde in educatieve rondleidingen langs zijn schaapskudde voor schoolklassen, ‘al laat ik mijn baard er niet voor staan’. Ook onthaastende managers zijn welkom. Hofstede: ‘Laatst hebben hier ambtenaren van de regionale directie van het ministerie van Landbouw opslag van jonge dennen en beuken uit de heide getrokken. Ze vonden het hartstikke leuk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden