Genade funest bij bankencrisis

Met de Indonesische variant op Colijns 'gaat u maar rustig slapen' probeerde minister Mar'ie Muhammad van Financiën deze week zijn bezorgde landgenoten gerust te stellen....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Dat kan Indonesië er net even niet bij hebben. De valutakoers ligt al aan gruzelementen, meer dan tweehonderd bedrijven zijn al zo goed als failliet, belangrijke invoerproducten kunnen ook niet meer worden betaald. En dan ook nog de implosie van het bancaire stelsel waardoor de economie echt stil dreigt te vallen.

Om dat laatste te voorkomen greep de Indonesische regering in. Met ingang van dinsdag zijn alle tegoeden bij de banken en alle vorderingen op de banken voorzien van een overheidsgarantie. Mochten bijvoorbeeld de spaartegoeden bij een bank om (on)verklaarbare redenen blijken te zijn verdampt, dan betaalt de regering toch uit. Niet slechts een deel, maar alles. De garantie geldt voor ten minste twee jaar. 'Dit betekent dat het publiek er nu gerust op kan zijn dat hun banktegoeden helemaal veilig zijn', zei Muhammad ter toelichting.

In ruil voor deze gulheid vraagt de regering van de banken wel een premie om de kosten van de garantie - enigszins - te dekken. Bovendien wordt de controle op het bankwezen verscherpt.

Om het vertrouwen in de banken helemaal terug te laten keren presenteerde de regering tegelijkertijd een plan tot sanering van de banksector. Daartoe wordt een speciaal agentschap opgericht waarin twijfelgevallen worden ondergebracht. Het agentschap handelt dan verder de wederopstanding, fusie of sluiting van de bank af. Het agentschap krijgt een zak geld van de overheid mee (hoeveel precies is nog niet duidelijk) om zijn werk te kunnen doen.

Het introduceren van een inleggarantie is een beproefde methode om een bankencrisis te bezweren. Een goed voorbeeld hiervan is de oprichting van de FDIC in 1934 in de Verenigde Staten. Deze instelling stond garant voor 2500 dollar per rekeninghouder - vergelijkbaar met ruim dertigduizend dollar nu.

Voor de komst van de FDIC moesten er in die crisisjaren per jaar zo'n drieduizend banken hun deuren sluiten. Deze reeks faillissementen ontstond mede door een run van de klanten op de banken om hun tegoeden veilig te stellen, een fenomeen waarvan de Indonesische banken ook veel last hadden. In het jaar nadat de FDIC het licht zag, legden nog maar negen banken het loodje.

Deze staat van dienst, die ook in de jaren daarna behoorlijk bleef, heeft echter niet iedereen overtuigd. Vooral in de VS gaan nu weer stemmen op om de hele garantieregeling af te schaffen. Garanties maken minder kritisch, is het argument. Klanten maakt het niet meer zoveel uit of hun bank wel gezond is want ze krijgen hun geld toch wel. En bankiers ontpoppen zich sneller tot speculanten want als het fout gaat is er altijd nog de garantieregeling.

Vruchtbare voedingsbodem voor de kritiek was de Amerikaanse spaarbankcrisis in de jaren tachtig. Die crisis leidde, na lang dralen, tot overheidsingrijpen en een rekening voor de Amerikaanse belastingbetaler van minstens 135 miljard dollar.

De spaarbankcrisis lijkt slecht vergelijkingsmateriaal voor de aanpak die Indonesië nu voorstaat. De oorzaken voor de crises zijn zeer verschillend, Indonesië is er nu veel sneller bij dan de VS toen en de invloed van de garantieregeling op de crisis is zeer verschillend. In de VS zou de regeling de crisis hebben verergerd, in Indonesië helpt de regeling de crisis in te tomen.

De spaarbankcrisis heeft de Amerikaanse bankwereld wel tot nieuwe inzichten gebracht. Bijvoorbeeld dat de goedkoopste manier om bijna failliete banken te helpen het voorgoed sluiten van hun kluis is. Fuseren of vers kapitaal verstrekken om de bank een nieuwe kans te geven zijn veel duurdere oplossingen. Door direct in te grijpen en zonder pardon banken te sluiten groeit het vertrouwen in het bankwezen ook veel sneller dan door een beleid van pappen en nathouden.

Met de maatregelen die Indonesië heeft genomen moet het in theorie mogelijk zijn het bankwezen weer tot leven te wekken en gezond te laten voortleven. De Amerikaanse ervaring wijst uit dat in de praktijk het succes van dit beleid afhangt van de mate waarin de Indonesische regering zich genadeloos zal opstellen.

Harko van den Hende

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden