'Gemeenten moeten voortaan voor goede kwaliteit in de zorg kiezen'

Er is een markt voor goede huishoudelijke hulp, denkt oud-vakbondsman Doekle Terpstra.

Doekle Terpstra. Beeld Mike Roelofs
Doekle Terpstra.Beeld Mike Roelofs

Een vakbondsvos verliest misschien zijn haren, maar niet zijn streken. Doekle Terpstra (59), in het verleden voorzitter van de christelijke vakbeweging CNV, wil de koude sanering in de thuiszorg omzetten in een lauwe. Sterker nog: hij wil een groeimarkt creëren met gewone, vaste, normaal betaalde banen, en die meteen reguleren. Dat wil hij doen als lid van de commissie die namens het kabinet de uitvoering van de zorg door gemeenten volgt. Eerst stelde hij een code op over verantwoordelijk marktgedrag door gemeenten. Nu volgt een toekomstvisie.

Het gaat om de zorg die gemeenten organiseren voor thuiswonende hulpbehoevenden. Dat deden gemeenten al sinds 2006, maar vorig jaar is die opdracht enorm uitgebreid en tegelijk versoberd.

'In 2013 sloot het kabinet daarover een zorgakkoord met alle denkbare betrokkenen. Behalve met de FNV. Er is een waterscheiding aangebracht tussen zorg en ondersteuning. De partijen van dat zorgakkoord uit 2013 zijn vergeten dat die afspraak enorme gevolgen zou hebben voor de werkgelegenheid. Dat het zonder begeleiding zou uitdraaien op een koude sanering. Nou, dat hebben we geweten. Er zijn tienduizenden banen verloren gegaan. Dat kan en moet anders.'

Dat adviseerde Terpstra, lid van de zogenoemde Transitiecommissie Sociaal Domein, dan ook in 2015 aan staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid. Terpstra mocht zijn advies zelf uitvoeren, het resulteerde in augustus in de code verantwoordelijk marktgedrag thuisondersteuning. Deze week is er het vervolg: de toekomstvisie thuisondersteuning.

Mooi. Een code en een visie. Maar wat heeft het om het lijf?

'Let eerst op het begrip thuisondersteuning. Het gaat dus niet om zorg, maar om ondersteuning. Het kan gaan om huishoudelijk werk, zeg maar poetsen, om gezelschap, eenvoudige verzorging. Nu, een halfjaar na publicatie van die code, hebben negentig partijen die ondertekend.'

Dat zijn vooral gemeenten en een enkele thuiszorgorganisatie. En die beloven de cao na te leven. Dat ligt toch voor de hand ?

'Het zijn inderdaad vooral gemeenten. En het betekent echt wat dat zij beloven de cao na te leven, want gemeenten beloven daarmee niet te goedkoop in te kopen. Het gaat misschien niet om veel organisaties, maar ze hebben wel 70 procent van de markt. Bij andere werkgevers heerst koudwatervrees. Want het gaat om goed werkgeverschap. Er zijn in deze markt veel beunhazen actief.'

Veel geholpen heeft het niet: twee grote organisaties zijn vrijwel failliet, TSN en Verian, veel kleinere zijn in problemen.

'Die problemen komen voort uit te goedkope contracten die deze organisaties hebben afgesloten. Soms noodgedwongen om mensen aan het werk te houden, soms om marktaandeel te winnen. Daar zijn werknemers de dupe van, eerst met loonsverlagingen, nu met ontslag. Dat is tragisch. Dat moet anders. Van Rijn gaat de code aan alle gemeenten opleggen. Zodat die niet kiezen voor de laagste prijs maar voor goede kwaliteit.'

De wethouder kan zijn euro's maar één keer uitgeven. Als hij duurdere zorg inkoopt, kan hij minder hulpbehoevende burgers zorg bieden.

'Lokale bestuurders hebben logischerwijs eerst aandacht voor het rondkrijgen van de inkoop van zorg voor de lopende periode. Daardoor hebben ze minder oog voor de langetermijneffecten van hun keuzen. Wij willen dat perspectief er juist inbrengen. Niet iedereen hoeft thuisondersteuning van de gemeente, publieke zorg, te krijgen. Die hoeft de gemeente alleen te regelen voor mensen die het niet zelf kunnen regelen en betalen. Voor de mensen die het wel zelf kunnen regelen en betalen, ligt een enorme groeimarkt open.

'Daarover gaat de toekomstvisie ook. Er zijn nu al opleidingen in het middelbaar beroepsonderwijs voor dienstverlening aan huis, een nieuw beroep. We moeten ervoor zorgen dat die private markt voor hulpverlening aan huis geen wildwestmarkt wordt met beunhazen, uitvreters en uitbuiters. Dan moet er voor deze markt, die straks echt tienduizenden werknemers telt, een aparte cao komen, met een keurmerk voor bedrijven. Zodat je weet dat het een gecertificeerd bedrijf is hen wilt inhuren. Zoals de Bovag een keurmerk voor garages is en de ABU voor uitzendbureaus.'

null Beeld ANP
Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden