Gemeenten leggen mes op tafel in pokerspel Bouwfonds

Het rapport van PricewaterhouseCoopers over het bod op Bouwfonds kan de twaalf opstandige gemeenten niet vermurwen. Tot ontsteltenis van zowel Bouwfonds als bieder ABN Amro eisen zij toch meer geld voor hun kroonjuweel....

Gert-Jan van Teeffelen

HET nachtmerrie-scenario van Bouwfonds' bestuursvoorzitter C. Hakstege komt angstvallig naderbij. Hakstege liet zich al eens ontvallen dat hij 'pijn in zijn buik' kreeg bij de gedachte aan dwarsliggende gemeenten. Zó graag wil hij met zijn bedrijf verder onder de vleugels van ABN Amro.

Nota bene Bouwfonds zelf kwam maandag naar buiten met de uitslag van een onderzoek dat gemeenten lieten houden. 'Redelijk en evenwichtig', zo luidde de conclusie over het bod, aldus een juichend persbericht van Bouwfonds. Maar het bedrijf wist toen al dat twaalf gemeenten het toch aan de lage kant vonden. 'Dit was niet afgesproken', zegt wethouder M. Oosten van Delft. 'Wij zouden het eerst naar buiten treden.'

Het incident is tekenend voor de gespannen sfeer tussen enerzijds de gemeenten en anderzijds Bouwfonds en ABN Amro. En des te steviger drukken de gemeenten hun kroonjuweel aan de borst.

Bouwfonds werd na de Tweede Wereldoorlog opgericht om de kleine man aan een eigen woning te helpen. Maar het ontpopte zich als een machtige projectontwikkelaar en hypotheekverstrekker, die steeds commerciëler en winstgevender werd.

Dat de gemeenten goed nadenken over het bod van ABN Amro, is niet meer dan vanzelfsprekend. Het gaat om gemeenschapsgeld: de verkopende wethouders moeten verantwoording afleggen aan de gemeenteraad. Veel gemeenten kunnen elk tientallen miljoenen ontvangen voor hun stukken.

Bij verkoop moeten de gemeenten het jaarlijkse dividend missen van hun troetelkind. Van de winst van Bouwfonds (vorig jaar 200 miljoen) wordt 40 procent uitgekeerd aan de gemeenten. Medio jaren negentig moesten de gemeenten nog genoegen nemen met een schamele 3 procent van de winst, te verdelen over 479 gemeenten. Apeldoorn nam het voortouw bij het eisen van een 'marktconform' dividend.

Dit jaar pleitten gemeenten opnieuw voor een groter aandeel in de winst. 'We werden van de mat geveegd door Wiegel', zegt een treasurer van een gemeente. 'Zoiets was niet aan de orde.' VVD-kopstuk Wiegel is president-commissaris van Bouwfonds.

Het gevoel van onmacht en de gedachte dat gemeenten misschien jarenlang zijn gefopt door Bouwfonds, lijkt mee te spelen nu de gemeenten de hakken in het zand zetten. 'We hebben jarenlang geen of weinig dividend gekregen', zegt burgemeester N. Schoof van Alphen. 'Ook daarom moet het bod omhoog.'

De vergelijking die sommige gemeenten trekken met het biedingsproces rond een huis of een tweedehands auto, wekt ergernis bij ABN Amro. 'Misschien zouden ze zich toch eens moeten verdiepen in de omgangsvormen van de financiële wereld', zegt een woordvoerder.

Onderwijl proberen de gemeenten krampachtig om niet inhalig te lijken. 'We willen heus niet de laatste druppel wijn uit de fles', zegt wethouder Scherf van Eindhoven, dat bij het huidige bod zo'n 50 miljoen gulden incasseert.

Maar bijna ongemerkt hebben de gemeenten het mes op tafel gelegd in het pokerspel met ABN Amro. Het 15 procentsbelang van de twaalf gemeenten zal de bank een zorg zijn. Dreigender is het belang van de massa: de 467 andere gemeenten. En die zouden zich best eens kunnen scharen achter de groep die voor hen de kastanjes uit het vuur haalt.

Dat Bouwfonds gewild is, lijdt geen twijfel. 'Alle grote Nederlandse financiële instellingen' - waaronder ING en Fortis - hebben belangstelling getoond, bevestigt een woordvoerder van Bouwfonds. 'Om strategische redenen gingen we met ABN Amro in zee.'

De bank - in vastgoed tot dusver een onbekende - zou in een klap een grote speler in handen krijgen. En Bouwfonds wil met de bank Europa in. Topman Hakstege kan zijn ergernis over zijn aandeelhouders nauwelijks verhullen. 'Tja, het zijn gemeenten hè.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden