Geldschieter spelen is topsport

De 'venture capitalist' is een professionele suikeroom. Hij draait zijn hand niet om voor een miljoeneninvestering. Het Utrechtse Gilde stopt risicokapitaal in veelbelovende techneuten....

door Lucas van Grinsven

DE JUNIZON schijnt warm op Toon den Heijers ontblote onderarmen, maar als het had geregend zou hij het verschil niet eens merken. De 46-jarige directeur van Gilde IT Fund beheert vele honderden miljoenen guldens aan investeringen in technologiebedrijven, en tot dusverre heeft hij de opkomst van zakelijke Internet-websites gemist.

Voor een venture capitalist is Internet synoniem aan luilekkerland. Een investering van vijf miljoen gulden in een groepje kauwgum kauwende computerfreaks kan binnen twee jaar zomaar vijftig miljoen gulden waard zijn. 'Internet-bedrijven hebben de zwaartekracht opgeheven', merkt Den Heijer op.

Misschien luilekkerland in de Verenigde Staten, maar in Europa hangt het fruit niet zo laag, weet Den Heijer. In de VS heeft het wereldwijde web eerst miljardairs gemaakt van oprichters van technologiebedrijven als Cisco en Sun. En nu zitten we in de tweede fase van Internetbedrijven voor consumenten, zoals Yahoo, America Online en Amazon.com. Waar zijn de Europeanen?

Hij steekt een sigaret in brand en merkt op dat Gilde tot dusverre nog niet heeft geprofiteerd van het Internet. In de eerste fase van het web investeerde Gilde in een stuk of vijf technologiebedrijven. Het kostte altijd veel meer geld dan gedacht en het was niet duidelijk wanneer er geld mee kon worden verdiend.

Risico-investeerders hebben een slaggemiddelde van 0,200. Van iedere tien beleggingen gaan er vijf failliet, drie bedrijven houden het hoofd net boven water en een of twee worden een doorslaand succes. Die kampioenen moeten de verliezen van de minkukels goedmaken. Dankzij homeruns als Uniface en Baan doet Den Heijers IT Fund het trouwens beter dan een gemiddeld investeringsfonds. Gilde IT behaalde sinds 1982 een jaarlijks rendement van gemiddeld 50 procent.

Misschien dat Den Heijer daarom geobsedeerd is om de vruchten te plukken van de tweede fase van het Internet. Na de technologie is het nu tijd voor de Internetwinkels. Maar waar, en hoe? Is de strijd om het web niet allang voorbij?

Ondanks zijn 27 jaar begint Merien ten Houten te kalen. Een HTS'er die je je in zijn woonplaats Eindhoven kunt voorstellen in het NatLab van Philips.

Maar achter dat alledaagse voorkomen gaat een ondernemer schuil die iets heeft iets bereikt wat maar weinigen hem nadeden. Vanuit niets bouwde hij samen met Robert Klep en een handvol medewerkers een van de populairste Internetsites van het land: de zoekmachine Ilse. Begonnen als hobbyisten op de HTS, en aanvankelijk parasiterend op de computers van de school, ging het duo al snel op eigen houtje verder. Eerst een zoekmachine, toen een chatbox, vervolgens gratis e-mail en sinds enkele maanden een nieuwsdienst.

Maar altijd lief en klein gebleven, ondanks de dagelijkse 150 duizend page views - afhankelijk van Ten Houtens stemming kunnen het er ook 180 duizend of 200 duizend zijn. Een beetje boerenslim zijn ze eigenlijk, zoals Ten Houten vertelt hoe hij aan nieuwe computerservers van Dell kwam. 'Dell gebeld en gevraagd of ze niet wilden adverteren op onze site in ruil voor computers.' Hij onderdrukt een glimlach. Playing with the big boys.

Ten Houten is precies het hapje waar een venture capitalist als Den Heijer op aast. Een jong bedrijf met veelbelovende technologie waar veel valt te verbeteren. Vergelijk het met een veulen dat nog renpaard moet worden.

Ten Houten liep eind vorig jaar tegen de grenzen van zijn mogelijkheden aan. 'We groeiden niet zo snel als we wilden, en we moesten kansen laten schieten.'

Dat was niet het enige. Ilse's site is regelmatig uit de lucht en de database van de zoekmachine is aan verbetering toe. Dat zijn zaken die met enkele honderdduizenden guldens zijn op te lossen, maar Ilses totale begroting reikte in 1998 slechts tot een miljoen.

Het directieduo is evenmin tevreden over zichzelf. Klep en Ten Houten hebben de succesvolste onafhankelijke webonderneming in Nederland opgebouwd, maar hoe nu verder? 'We hebben geen bedrijfsleven-ervaring, geen financiële kennis, en we weten soms niet precies wat we willen.'

Het is nog steeds juni en tropisch warm als het IT-team van Gilde bijeen is voor een brainstorm-sessie over hun Internet-beleid. Niet in het glanzende kantoor in Utrechtse buitenwijk, maar in hotel De Nederlanden in Vreeland aan de Vecht.

Den Heijer geeft de eerste voorzet. 'Wat gaan we doen? Alles wat met Internet te maken heeft, of gaan we gericht investeren?' De 33-jarige Erik Aeyelts Averink vindt dat Gilde moet investeren in webwinkels die zich richten op consumenten. Dat is nieuw, want tot dusverre investeerde het IT fonds vrijwel alleen in bedrijven die zaken doen met andere bedrijven.

'Waarom concentreren we ons niet op bedrijven die dicht tegen onze expertise aanliggen? Waarom zo radicaal naar de consumentenkant', oppert de nog jongere Bob Visser. Dit is Aeyelts Averinks kans voor open doel. Hij brengt het argument in dat in dit gezelschap onweerlegbaar is. 'We moeten in consumentenbedrijven, omdat daar de grootste kansen liggen voor waardecreatie. Nú is het de tijd om te doen.'

Die is raak. Den Heijer beaamt: 'Volgend jaar is het misschien te laat.' 'Dat betekent dat we alles moeten doen, iedere opportunity bekijken', zegt Visser. Albert Bokma (43), bijna plechtig: 'Dat zou een heel nieuwe strategie zijn'.

De boomlange Anton Arts (31) blijft sceptisch. 'Maar welke van de honderd deals die langskomen? 'Stop er een miljoen in', zegt Erik droogjes. 'Beschouw een paar miljoen als leergeld.' Bokma steigert: 'Daar heb ik moeite mee. Eerst beenden we een bedrijf uit, heel academisch allemaal. Dit lijkt op een casino.'

Ze komen er die middag niet uit. Er moeten eerst nieuwe criteria worden bedacht om de kansrijke web-ideeën te onderscheiden van kansarme. Maar wel snel graag.

Het is een gemêleerd gezelschap dat eind augustus is verzameld in de board room bij Gilde. Advocaten Mic van Bremen en Piet-Hein de Jager van het sjieke kantoor Caron & Stevens zitten strak in het pak en tegenover hen zitten Merien ten Houten en Robert Klep in een vaalblauw T-shirt en versleten zwarte Carhartt-jeans. Nog een uurtje en dan is dit duo vijf miljoen gulden rijker.

Vanmiddag gaan Ilse en Gilde met elkaar in zee. Ilse past precies in de strategie die Gilde in luttele maanden heeft uitgewerkt. Gilde zal zich concentreren op vijf Internet-sectoren, en daarbinnen niches waar Europese bedrijven een kans maken voordat de Amerikanen komen. Begin juni koerste Toon den Heijer voor het eerst in zijn Volvo 850 naar Eindhoven om met Merien ten Houten te praten. Ilse had een strategie ontwikkeld om zijn zoekmachine te exporteren naar andere Europese landen en dacht daarvoor 2,5 miljoen gulden nodig te hebben.

In de verveloze kantoorruimtes die Ilse huurt in het WTC Eindhoven werden al snel kritische noten gekraakt. 'De slag tussen de zoekmachines hebben we wel gehad', meende Den Heijer. Waarom expandeert Ilse niet in zijn thuismarkt Benelux om daar de eerste echte portal te worden, een virtueel warenhuis voor informatie, nieuws en producten? Het is een van de sectoren waar Gilde kansen ziet. En waarom pakt Merien dat niet groot aan door vijf miljoen te investeren? Ook samenwerking met een Deense portal waar Gilde in investeert kan Ilse sterker maken.

Het zijn dit soort adviezen die van een venture capitalist meer maken dan zomaar een oom met geld.

Over de waardering van het bedrijf waren ze het snel eens. Een slag in de lucht, weten alle betrokkenen. Het is een kwestie van vraag en aanbod, vandaar dat Ilse ook andere investeringsmaatschappijen polste - zo mag het kersverse iCom van Maurice de Hond ook meeinvesteren. Het directieduo houdt na de kapitaalsinjectie de meerderheid van het bedrijf. Pas bij de beursgang - over een jaar of zo - verwatert dat tot een minderheid. Op papier zijn Ten Houten en Klep nu al dik miljonair.

Den Heijer gunt het ze van harte. Hoe rijker zijn ondernemers worden, hoe rijker Gilde wordt. Ten Houten: 'Alle grote uitgevers en telecombedrijven zijn de afgelopen jaren bij ons langsgeweest. Maar die wilden ons zonder uitzondering inlijven bij hun totale Internet-strategie. Gilde heeft geen strategisch belang, het wil gewoon zijn geld terug. En veel meer ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden