Geld investeren in je buurman's start-up

Banken zijn niet meer zo happig om nieuwe initiatieven te financieren. Steeds vaker springt daarom een familie-lid of bekende bij. Maar terwijl de informele investeerder oprukt, hebben de crowdfundingsites het moeilijk.

Piet Mol investeerde 'een substantieel bedrag' in Almanapp, een app voor verenigingen die zijn neef Bas Krijgsman mede bedacht.Beeld Almanapp

Geld investeren in een broer, buurman of vriend die een bedrijf begint: steeds meer Nederlanders doen het. Vorig jaar was 1 op de 33 Nederlanders uit de beroepsbevolking informeel investeerder, volgens een onderzoek van Panteia.

'Informeel investeren wil zeggen dat het financieren gebeurt zonder tussenkomst van een organisatie, zoals een bank', zegt onderzoeker Lia Smit. De meeste informele investeringen vinden plaats in familiekring (60 procent). 'Bijvoorbeeld een tante die geld leent en er dan geen rente voor vraagt.' Vrienden en buren staan op de tweede plaats (26 procent). Daarnaast is er een kleine groep van mensen die geld investeert in startende bedrijven van onbekenden. Dit zijn de 'business angels' (8 procent).

Deze groepen investeerden in 2013 gemiddeld 31 duizend euro, een relatief laag bedrag voor een investering. Smit: 'Het gaat vooral om bedragen tussen de 5.000 en 100 duizend euro. Dat zijn kleine bedragen als je het vergelijkt met een pensioenfonds dat miljoenen investeert in een bepaalde portefeuille.'

Het bedrag dat mensen investeren is gedaald: op het hoogtepunt in 2010 was de gemiddelde investering 54.000 euro. Smit verklaart die daling door het toetreden van mensen die kleinere bedragen investeren.

Het aantal informeel investeerders is daarentegen enorm gestegen. In 2001 was dit nog 1,3 procent van de beroepsbevolking, in 2013 verdriedubbelde dat bijna naar 3,5 procent.

Rendement

Sinds 2010 heeft de grootste groei in aantallen zich voorgedaan. 'Dat is de periode waarin de effecten van de kredietcrisis merkbaar werden', zegt Smit. 'Startende bedrijven moesten op zoek naar andere vormen van financiering, omdat het moeilijker werd een lening bij de bank te krijgen.'

Geven of uitlenen werd ook aantrekkelijker. Smit: 'Geld op de bank rendeert nog weinig. Investeren is wel risicovoller, maar als het bedrijf goed gaat, krijgt de investeerder er wel meer voor terug.'

Vergeleken met de rest van Europa zijn er in Nederland minder informele investeerders, maar die geven wel meer uit. 'De aantallen zijn aan de lage kant, omdat we nog steeds een goed functionerend banksysteem hebben', zegt Smit. 'In voormalige Oostbloklanden is er vaak een andere financiële structuur. Daar zie je meer informele investeerders. Omdat de kosten en de welvaart daar lager zijn, zijn hun investeringen ook lager.'

Smit denkt dat informeel investeren steeds gebruikelijker gaat worden. 'Een model dat we nu vaak zien is dat de bank wel wil investeren als anderen dat ook doen. Meerdere partijen geven samen geld en delen het risico. Voor bedragen onder de 250.000 euro is informeel investeren dan een heel mooie oplossing.'

'De investeerders leveren ook een inhoudelijke bijdrage'

Marcel Peters van start-up Bundles ontving 75.000 euro van drie informele investeerders.

'We plaatsen wasmachines bij mensen; via internet houden we het gebruik bij. Daar betaalt de klant uiteindelijk voor. We willen dat het goedkoper is te betalen voor gebruik dan voor aanschaf.

'Via mijn netwerk heb ik mijn idee gepitcht bij een investeerdersclub. Bij zo'n pitch moet je proberen gericht aan te geven waarnaar je op zoek bent. Bijvoorbeeld iemand die je kan helpen met onlinemarketing of internationale uitbreiding.

'Toen kwam ik met mensen in gesprek die het een leuk concept vonden en bereid waren te investeren. Ze doen dat ook omdat ze met hun ervaring een inhoudelijke bijdrage kunnen leveren. Een van mijn informele investeerders is de oprichter van een vergelijkingssite. Hij weet hoe ik mijn product op dat soort sites aan de man kan brengen.

'Het is fijn dat mensen niet alleen met goede bedoelingen advies geven, maar hun betrokkenheid ook vergroten met geld. Dan denken ze wel twee keer na voor ze me iets adviseren, want het heeft invloed op hun rendement.

Marcel Peters.Beeld -

'De maatschappij zit te wachten op het idee van mijn neef'

Mike van Beek investeert in startende en groeiende ondernemingen. Met zijn bureau Groeigenoot geeft hij ze ook advies.

'Het financieel landschap is erg veranderd. Ondernemers moeten voor financiering verder kijken dan de banken. Jonge ondernemers beginnen vaak met geld van fools and family. Als ze dan hebben aangetoond dat hun product werkt, komen ze bij informele investeerders. Met mijn bureau investeer en begeleid ik hen, samen met een groep investeerders.

'Als ondernemers alleen een zak geld willen, werk ik niet met ze samen. Een informele investeerder gebruikt een deel van zijn pensioen en wil daarvoor aandelen van het bedrijf. Een ondernemer moet dan wel bereid zijn te delen. We zijn geen bedreiging, maar bieden juist ondersteuning.' 'Het sterke aan dit model is dat we samenwerken. De investering per persoon is lager, het risico gespreid. En samen hebben we meer kennis. In de VS is informeel investeren een gangbaar begrip; in Nederland staat het nog in de kinderschoenen. Er moet een cultuuromslag komen. Ondernemers moeten niet afwachten, maar actief op zoek.'

Mike van Beek.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Jonge ondernemers beginnen vaak met geld van 'fools and family'

Piet Mol investeerde 'een substantieel bedrag' in Almanapp, een app voor verenigingen die zijn neef Bas Krijgsman mede bedacht.


'Ik ken mijn neef natuurlijk al lang. Van jongs af aan was hij inventief bezig. Hij maakte bijvoorbeeld dingen die konden vliegen met behulp van kaarsjes, of vuurpijlen gedreven door aardappels.


Op de middelbare school had hij al een bedrijfje. Hij heeft gevoel voor zakendoen, daar heb ik vertrouwen in. En ik zie zijn idee als iets waar de maatschappij op zit te wachten.


'We hebben alles zwart op wit gezet. Het bedrag en de voorwaarden. Hoeveel het precies was, zeg ik liever niet. Als het bedrijf meer waard wordt, deel ik mee in die winst.


Dan levert mijn geld meer op dan op mijn bankrekening. De rentes zijn nu zo laag; dat drijft mensen ertoe dit soort investeringen te doen. En ik vind het leuk om te zien hoe zijn bedrijf groeit en bloeit. Ik heb vertrouwen in een goede afloop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden