Gelatinekoning wordt rijk met hulp Poolse regering

Kazimierz Grabek verdient zijn geld met gelatine. Hij verdient massa's geld: Kazimierz Grabek, de 'gelatinekoning', is een van de vijf rijkste Polen....

MICHEL MAAS

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST

Het laatste godsgeschenk aan Grabek was het verbod dat de nieuwe regering-Buzek in december uitvaardigde op de import van gelatine. Sinds dat importverbod heeft Grabek het rijk alleen: hij beheerst in zijn eentje de hele Poolse produktie van gelatine en kan dankzij die monopoliepositie vragen wat hij wil.

Dat doet hij dan ook: kranten hebben de afgelopen weken becijferd dat zijn gelatine - onmisbaar voor de produktie van jam, yoghurt, kaas, zoetigheid, cosmetica en medicijnen - 50 procent duurder is dan normaal zou zijn.

In de afgelopen zeven jaar hebben vier opeenvolgende regeringen de magnaat geholpen door diens buitenlandse concurrenten met belastingen en importbeperkingen dwars te zitten. Het importverbod was de kroon op deze opvallende reeks maatregelen.

Begin jaren '90 profiteerde Grabek van het besluit dat de gelatineproduktie uitsluitend met Pools kapitaal kon worden geprivatiseerd - wat Grabek in staat stelde zijn eerste fabriek, in Pulawy, te kopen. In heel Polen produceren maar twee andere fabrieken gelatine: een daarvan is honderd procent eigendom van Grabek's dochter, de ander van Grabek's partner Jozef Dziobak.

In 1995 verbood de regering gelatine-import uit Oost-Europese landen, en legde zij een importbelasting van 50 procent op gelatine uit de Europese Unie. Die belasting zou per 1 januari 1998 worden verlaagd naar een normale 3 procent. Maar in plaats daarvan besloot de regering de import voorlopig voor een halfjaar te verbieden, met als reden: de mogelijkheid dat via de gelatine (die wordt gemaakt van beenderen van onder andere runderen) de gekkekoeienziekte het land zou binnenkomen.

Nog steeds houdt de regering bij hoog en bij laag vol dat de voor Grabek zo prettige beslissing uitsluitend om gezondheidsredenen is genomen. Maar de Poolse media namen met die verklaring geen genoegen, te meer omdat het besluit onder verdachte omstandigheden was ontstaan (het voorstel kwam niet van de minister van landbouw of die van volksgezondheid, maar van een staatssecretaris van Economische Zaken).

Bovenop een golf van gissingen kwamen klachten, onder meer van grote pharmaceutische bedrijven binnen en buiten Polen. De klachten werden vorige week in Warschau ondersteund door Europees Commissaris Hans van den Broek.

Onder druk van zoveel commotie lijkt de regering bereid het importverbod in te trekken. Althans dat heeft Ryszard Czarnecki, minister voor Europese Integratie, maandag aangekondigd in een interview met het persbureau Reuters. De regering zal mogelijk nog vandaag een beslissing nemen.

Alleen de dood van een 63-jarige vrouw, dit weekeinde in een Warschaus ziekenhuis, zou nog roet in het eten kunnen gooien: zij stierf aan de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, een kwaal die in verband wordt gebracht met de gekkekoeienziekte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden