Gegarandeerd misselijk in bouwsel van Kroon

Isje Kroon begon eenvoudig met draaimolen en reuzenrad. Nu bouwt zijn KMG kermisattracties voor klanten uit de hele wereld. Want tot in Australië betalen bezoekers graag een paar euro voor een rit in de Para Jump....

Crisis? Welke crisis? Economische recessie is voor de 54-jarige IsjeKroon een onbekend begrip. Zijn bedrijf KMG uit Neede, ten zuidwesten vanEnschede, is sinds de oprichting in 1991 een succes.

Topjaar voor het Twentse bedrijf was 2003. Op een attractiebeurs in deAmerikaanse stad Tampa werden in een keer twaalf machines verkocht.Aangezien KMG gemiddeld twaalf attracties per jaar bouwt, was de buit voordat jaar binnen. Maar niet alleen in de Verenigde Staten zijn de'thrillrides' populair. Ook op Europese kermissen zijn bezoekers bereid eenpaar euro neer te leggen voor een rit in de X-Factory, Freak Out of de ParaJump.

In Nederland zijn er meer bedrijven die kermisattracties verkopen. Eenaantal ondernemingen bouwt alleen kleintjes, en anderen maken ook andereproducten. KMG is de enige die zich volledig toelegt op grotekermisattracties. Ook Kroon begon klein, met draaimolens en reuzenraden.Uiteindelijk tekende hij de Tropical, een gondel die zo snel heen en weerbeweegt dat mensen het idee krijgen dat ze zweven. 'Ik nam ingenieurs indienst, wat mensen voor de techniek en voor ik het wist had ik eenbedrijf.'

Zijn familiebedrijf is inmiddels een stuk groter dan in 1991. Metvijftien werknemers en een omzet van rond de zeven miljoen euro per jaar,de winst is geheim, staat Kroon aan het hoofd van een onderneming datexporteert naar tal van Europese landen, de VS en Australië.

Voor een bedrag van rond de 350 duizend euro is een kermisexploitantin het bezit van een Discovery of een Afterburner. De felgekleurde machinesstaan garant voor veel koprollen en slingerende bewegingen; misselijkheidgegarandeerd. KMG heeft in vijftien jaar al 150 attracties afgezet.

Concurrentie komt vooral van de Italianen. Kroon: 'Dat zijn de Chinezenvan Europa. Ze maken alles na, ondanks de octrooien. Maar hun machines zijnkwalitatief minder dan de onze.'

KMG hoeft niks na te maken. 'Dat is de kracht van ons bedrijf. Wij zijninnovatief en komen met de nieuwe ideeën', vertelt Kroon terwijl hij wijstnaar de prijzen die zijn creaties in de wacht hebben gesleept. 'Omdat KMGal meer dan tien jaar attracties bouwt hebben wij ruime technischeervaring. Maar de truc is om met een machine te komen die jaren populairblijft. En dat lukt ons goed. Exploitanten willen tenslotte altijd ietshebben dat bezoekers trekt.'

In de loodsen van KMG worden de attracties in elkaar gezet. Een grootdeel van het voorbereidende werk wordt uitbesteed aan bedrijven die zichop korte afstand van KMG bevinden. Kroon springt in de auto om bij HenkBosch Coating langs te gaan. Dit schildersbedrijf verzorgt de kleurrijkeversieringen op de attracties.

Terwijl Kroon wat roept naar eigenaar Bosch, stapt hij de verfhalbinnen. Tevreden kijk hij naar de pas geverfde palen. Ook de decoratiesvoor de nieuwe Tropical kunnen zijn goedkeuring wegdragen. Daarna door naarmetaalbedrijf Diepenmaat om het jongste ijzerwerk te bekijken. Kroon zitniet graag achter een bureau.

KMG creëert werkgelegenheid voor ongeveer tweehonderd man. SchilderHenk Bosch bevestigt dat het bedrijf belangrijk is voor de lokale economie.'Wij werken jaarlijks zo'n zeventien weken voor Kroon. Als het minder gaatmet KMG voelen we dit.' Dit is de reden dat Kroon wil dat zijntoeleveranciers voor meer bedrijven werken dan alleen voor het zijne.'Maximaal 30 procent van hun totale productie mag maar voor ons zijn.Anders raken ze te veel afhankelijk van onze orders.'

De toeleveranciers en KMG hebben een innige relatie. 'We zijn een soortfamilie', stelt Bosch. 'Het geeft een kick om op een kermis te lopen en eenattractie te zien waar jezelf aan hebt meegewerkt.' Een keer per jaar gaatKroon met de toeleveranciers om de tafel zitten om over de prijzen tepraten. 'Dit gaat altijd heel gemoedelijk omdat we al zo lang samenwerken',zegt hij. 'Maar dat neemt niet weg dat we soms in de clinch liggen metelkaar.'

Ook bij het testen van een attractie komen de toeleveranciers om de hoekkijken. Een keer in de zoveel tijd proberen de jongens uit de fabrieken denieuwste attracties uit. Een gezellige gebeurtenis, aldus Kroon. 'Het echtetesten is dan overigens al gedaan met ''soldaatjes'', een gewicht aan ijzerop de stoeltjes. Een mens vindt het niet leuk om de hele dag rondjes tedraaien.'

Het liefst loopt Kroon door een van zijn drie fabriekshallen. Er gebeurttenslotte van alles. Bedrading wordt aangelegd, kleurige lampjes worden inhun fittingen gedraaid en de onderdelen worden aan elkaar gelast.

Het bedenken van een attractie duurt vijf minuten maar het in elkaarzetten kost drie maanden. Eenmaal klaar wordt de machine per vrachtwagenopgehaald of naar het buitenland verscheept.

KMG is een succesverhaal, vindt Kroon. Natuurlijk ging er wel eens watmis. Zoals die keer dat een ingenieur er met de bouwtekeningen vandoor gingen deze aan een ander bedrijf aan bood. Maar Kroon lachte als laatste. Hetbedrijf dat de machine uiteindelijk bouwde is failliet gegaan. 'Het dingwas niet veilig en er gebeurde een paar ongelukken mee', vertelt Kroon. 'Zewaren vergeten dat je naast de tekeningen ook de nodige knowhow nodig hebtom iets te bouwen.'

Wilde toekomstplannen heeft Kroon niet. Uitbreiding van de ondernemingzit niet in de planning. 'Het gaat mooi zoals het nu gaat. We hopen dat welekker door kunnen gaan met bouwen. Het blijft tenslotte een mooi gezichtom een attractie die jezelf hebt bedacht in werking te zien.'

Voor Kroon blijft het bij kijken. Anderen moeten maar in zijn attractiesgaan zitten. 'Ik krijg hoofdpijn van al die rare bewegingen.'

Sebastiaan Weijmans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.