ColumnFrank Kalshoven

Geen zin in verduurzaming? Dan maken huiseigenaren maar zin. Met objectfinanciering, bijvoorbeeld

null Beeld

Willen en kunnen is nog geen doen. Onder dat motto (en met die ondertitel) publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deze week een rapport over woningverduurzaming. Eigenaren willen hun huis vaak best isoleren, ze hebben er ook de mogelijkheden voor, maar ondernemen toch geen actie. Wat te doen?

Eerst: waarom is het belangrijk? Beter isoleren, is minder stoken. Plus: slimmer stoken verbruikt minder energie. Bij het verwarmen en gebruiken van huizen gaat het om een flinke plens energie. Een kleine 10 procent van alle broeikasgasemissies in Nederland is afkomstig van woningen. Daar valt dus klimaatwinst te boeken. En ook comfort te winnen voor de bewoners en geld te besparen.

Dat mag allemaal zo wezen, toch is de afgelopen jaren slechts een kwart van de bezitters van een eigen huis bezig geweest met verduurzaming van de eigen woning, stelt het SCP vast. Driekwart niet. Dus dat schiet niet op. Een kwart wil wel, maar ‘ervaart belemmeringen’ zoals de SCP-onderzoekers dat noemen. Zoals: geen geld, geen tijd, geen kennis, geen zin in gedoe. Conclusie: er is een flinke verbeterslag te maken.

Hoe dan? Het SCP doet een dappere poging, net als de analyse gebaseerd op gedragswetenschap. Dus: de kennis en ervaringen van de voorlopersgroep ‘benutten’. Mensen die al geïnteresseerd zijn ‘informeren, stimuleren en faciliteren’. Mensen die hun woning niet zelfstandig kunnen verduurzamen ‘ondersteunen, ontlasten en ontzorgen’. Dat vereist dan maatwerk. Het generieke beleid van de overheid moet worden omgezet in beleid toegespitst op de doelgroepen.

Bij deze beleidsaanbevelingen, zo komt het mij voor, heeft het SCP oogkleppen opgehad. Op de gedragswetenschappelijk analyse van het probleem van woningverduurzaming, volgen gedragswetenschappelijke beleidsaanbevelingen. Dat is weliswaar nuttig, maar het is niet gezegd dat dit type beleid ook het beste is, dat wil zeggen: effectief en efficiënt.

Het alternatief? Een verduurzamingsplicht in combinatie met objectfinanciering. Ik zal het toelichten.

Woningen hebben allemaal een energielabel, van A (energiezuinig) tot G (tochtschuur). Deze labels zijn nog niet allemaal definitief, maar dat is snel gefikst. Dat is denkstap 1.

Denkstap 2 is het definiëren van de verduurzamingsplicht. Dat kan op diverse manieren. Een voorbeeld is: woningeigenaren met een label C of lager moeten met hun woning een of meer stappen omhoog zetten op de labelladder binnen een bepaalde periode. Of: label G wordt in jaar X verboden, label F in jaar Y. Er zijn talloze varianten te bedenken met verschillende effecten waar je goed aan moet rekenen.

Denkstap 3 is het definiëren van de sanctie. Lekker plat: euro’s. Het niet voldoen aan de verduurzamingsplicht leidt tot een boete.

Denkstap 4 is de invoering van objectfinanciering. Om de verduurzamingsinvesteringen te betalen, hebben mensen geld nodig. Dat is er soms niet (stelt ook het SCP vast), al hebben mensen dan wel netto vermogen in de vorm van een eigen woning (minus hypotheekschuld). De investeringen kunnen worden gefinancierd met een hypotheek die vasthangt aan de woning (en niet aan de eigenaar ervan). Bij verkoop van het huis blijft de hypotheek dus aan het huis hangen, en gaat de betalingsverplichting over van de oude naar de nieuwe eigenaar. ‘Geen geld’ is dan geen geldig argument meer.

Willen en kunnen is nog geen doen, stelt het SCP terecht. Dan kun je je best gaan doen dat willen en kunnen te beïnvloeden. Soms is dat een prima plan. Maar je kunt ook zeggen: dan máák je maar zin. Het moet.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden