Geen advocaat wil nog pro deo werken

De sociale advocatuur staat onder druk. Vooral de vergoedingen voor ingewikkelder pro-deozaken zijn volgens veel advocaten te laag. De nieuwe vergoedingsregels voor de gesubsidieerde rechtsbijstand leiden op tal van kantoren tot gemor....

Menno van Dongen en Gerard Reijn

Veel strafpleiters zeggen cliënten met moeilijke dossiers minder of helemaal niet meer te willen bijstaan, zoals Gilles Beydals. ‘Ik vind het eigenlijk mijn plicht als advocaat om dit soort zaken te doen. Maar als ik eraan failliet ga, stop ik ermee.’

De gesubsidieerde rechtsbijstand is bedoeld voor mensen met weinig inkomen. Hun advocatenkosten worden (grotendeels) vergoed door de overheid. Raadslieden ontvangen grofweg honderd euro per uur – veel minder dan voor andere zaken.

Het probleem is ontstaan door een bezuiniging van 10 miljoen op de sociale advocatuur, en een harmonisatie van de vergoedingsregels voor bewerkelijke zaken. Voor 2009 staat een bezuiniging van nog eens 50 miljoen op de rol.

Vooral voor klanten met een psychiatrisch probleem wordt het moeilijk. Gert Kaaij, die advocaat was in Leeuwarden tot hij op 1 januari rechter werd, vreest het ergste. Volgens de nieuwe regels worden alleen uren vergoed die juridisch noodzakelijk zijn. Kaaij: ‘Dat kan dus niet altijd. Sommige van deze cliënten moet je alles drie keer uitleggen. Ze schrijven lange brieven, ze bellen vaak. Ze kosten veel meer tijd dan anderen. Dit soort zaken zullen als een hete kroket worden rondgeschoven. Ik verwacht dat er bij tbs-zaken problemen ontstaan met de rechtsbescherming.’

Het ministerie van Justitie is van plan in 2009 verder te bezuinigen op de sociale advocatuur. Tweede Kamerlid Ton Heerts (PvdA), die in november een beoogde bezuiniging van 25 miljoen euro op de sociale advocatuur wist te beperken tot 10 miljoen, is op zijn hoede. ‘De PvdA zal niet toestaan dat de toegang tot het rechtssysteem moeilijker wordt.’

Bij de kleine rechtszaken verandert niet zoveel. Voor bijvoorbeeld een echtscheiding wordt 10 uur vergoed, of de advocaat er nu 1 uur aan besteedt of 24. Pas boven de 25 uur kan de Raad voor Rechtsbijstand besluiten dat het om een ‘bewerkelijke zaak’, gaat, en dan mag de advocaat uren declareren. Sinds 1 januari gebeurt dat overal op basis van de regels die voorheen alleen in Leeuwarden golden. Een hele reeks werkzaamheden krijgt de advocaat sinds dit jaar niet meer vergoed: gesprekken met familieleden van de klant; opsporingsactiviteiten; overleg met kantoorgenoten; bestuderen van wet- en regelgeving en jurisprudentie; tijd die ‘herleidbaar is tot de persoonlijkheid van de rechtszoekende’. De Amsterdamse advocaat Geertjan van Oosten roept in afgrijzen: ‘Die regels zijn bezopen. Als het zo gaat, ga ik iets anders doen. Ik ga niet voor een fooi werken.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden