Interview

'Geef mij maar op mijn donder'

De Volkskrant interviewde de directeur van ProRail, Pier Eringa, in augustus van dit jaar. Lees het interview hieronder terug.

Helemaal niets heeft ProRail te maken met het geblunder met de Fyra - de trein van Italiaanse makelij die reizigers razendsnel van Amsterdam Centraal naar Brussel Midi moest vervoeren en nu ergens in Italië in een etalage staat weg te roesten. Maar de spoorbeheerder wordt er in zekere zin nog dagelijks aan herinnerd.

Pier Eringa. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Dat zal de komende maanden alleen nog maar erger zijn. De parlementaire enquêtecommissie die vaststelde dat de NS enorme fouten had gemaakt met de aanschaf van de Fyra, zag die conclusie in april uitmonden in een kabinetsbesluit. Inderdaad blunderde de NS, vond ook het kabinet. Het vervoersbedrijf kreeg van het kabinet een aantal dreigementen te slikken. De spoorbeheerder die er helemaal buiten stond kwam die vrijdag in juni in het kabinet ook ter sprake. Puur formeel gezien een hele andere kwestie. Met deze uitkomst: het zelfstandige bedrijf ProRail komt voortaan rechtstreeks onder het ministerie van Infrastructuur en Milieu te vallen. Zo maakte staatsecretaris Sharon Dijksma (PvdA, Spoor) bekend.

ProRail: trek Noord-Zuidlijn door tot Schiphol via ons spoor

Het verdubbelde spoor tussen de stations Amsterdam-Zuid en Schiphol Airport moet niet alleen door treinen maar ook door metro's of andere vormen van 'lightrail' worden bereden. Lees hier het nieuwsbericht.

'Wonderlijk, hè?', blikt ProRail-baas Pier Eringa (55) terug op die dag eind april. Na een korte stilte: 'Ik wil niet armpje drukken met Dijksma.'

In de nieuwe horecagelegenheid (verhuurder NS) in het vernieuwde station Utrecht Centraal (opdrachtgever tot de verbouw: ProRail) nipt Eringa aan het eind van deze middag aan een glaasje wit. Er valt iets te vieren. Gisteren werd het spoorverkeer tussen Weesp en Almere hervat na ruim een week te hebben stilgelegen.

Nog meer goed nieuws: ProRail is bij het uitbreiden van die spoorverbinding - en bij het aanleggen van meer sporen een eindje verderop, tussen Duivendrecht en Schiphol - 30 miljoen euro goedkoper uit op een budget van 640 miljoen euro.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hoera! Er kan nog wel een tweede glaasje worden besteld?

Eringa tempert: 'Soms valt het mee, soms valt het tegen. Bij de aanleg van de Hanzelijn (Lelystad-Zwolle, red.) hielden we 92 miljoen euro over van het budget. Bij andere, grote projecten overschrijden we het budget (verbouwing Utrecht CS, spoorvernieuwing aldaar, red.). De kunst is voorspelbaarder te worden op de uitkomst, ook bij grote projecten. Nu hebben we een meevaller.'

En straks is er weer een tegenvaller. In oktober gaat het kabinet besluiten om ProRail de zelfstandigheid af te nemen. Niemand in de spoorsector wil het, maar staatssecretaris Dijksma krijgt haar zin. Diezelfde Dijksma die vaak waarderende woorden over u sprak. Voelt u zich niet verraden?

De hand gaat omhoog, het hoofd schudt, het haar in de nek wappert. 'Nee, nee, ho. Daar kom ik nog op.'

ProRail ligt nogal vaak onder vuur van de politiek. Bij iedere kostenoverschrijding wordt Dijksma naar de Tweede Kamer geroepen. Nu wordt u weer verweten dat u voor het onderhoud aan rails geld niet aanspreekt. Kondigt u daarom alvast aan dat de komende jaren alles op onderhoud wordt gezet?

'Bij ons is het altijd balanceren tussen vernieuwing en onderhoud. We hebben nu een aaneenschakeling van grote projecten gehad, zowel op het spoor als met de stations. We moeten betrouwbaar, storingsarm spoor hebben, want het wordt intensief bereden. Ik zeg: bij twijfel vervangen!'

Kort na uw aantreden, april vorig jaar, werd u ontzettend boos over de vele verstoringen op het spoor naar Schiphol. Met name vanuit Utrecht en Amsterdam en al helemaal over de problemen bij de tunnel van Schiphol. Als daar een heliumballonnetje in belandde, gingen alle alarmbellen af en lag het treinverkeer weer stil. Gaat het daar nu beter?

'Zeker. De alertheid is verhoogd. Aannemers die voor ons werken laten ook geen bezems meer op het spoor achter. We gaan minder krampachtig om met de brandmeldingen in de tunnel. Die zijn meestal loos. We bouwen er nu een kazerne, voor ProRail zelf. Voor mensen die zowel met brand als met onderhoud te maken hebben. Dan zijn we sneller ter plaatse. Zodat niet in half Nederland de treinenloop moet worden aangepast als er weer zo'n brandmelding is.'

Kort na uw aantreden deed u ook publieke uitspraken over de wat suffe cultuur bij ProRail. Is die cultuur veranderd?

'Ik geef een voorbeeld. We hebben sinds 2007 meettreinen rijden die de kwaliteit van een spoorstaaf meten. Als we nu meten dat rails kwetsbaar wordt, komen we direct in actie. Een spoorstaafbreuk willen we niet. Meteen onderhoud plegen. Voor de reiziger is het even: helaas, pindakaas. In het verleden bleven we, samen met de aannemer, maar in de rondte praten. Niemand durfde de beslissing te nemen. Het kan nog beter, de assertiviteit kan nog omhoog.'

Beeld anp

De NS geeft ProRail vaak de schuld als er weer een verstoring is.

De NS geeft ProRail vaak de schuld als er weer een verstoring is.

'Valt wel mee. De reiziger koopt er niet veel voor of het nu de schuld is van ons met een spoorstaaf of materieelpech bij NS. Ik mag gerust worden aangesproken op alweer draadbreuk. Moeten we vooral achter de schermen doen. En niet publiekelijk elkaar de schuld geven.'

NS had schuld aan het Fyra-debacle en ProRail wordt nu aangepakt...

'Kunnen we het daar straks over hebben?'

Het spoor op een van de drukste corridors, van Amsterdam-Zuid naar Schiphol, is nu verdubbeld. Maar Schiphol blijft maar groeien en meer dan die vier sporen passen er niet in de Schipholtunnel. Waarom wordt de Noord/Zuidlijn straks niet doorgetrokken? Critici van NS zeggen dat dat bedrijf daar helemaal geen belang bij heeft. Liever volgepropte treinen dan concurrentie met een metroverbinding.

'Met de huidige infrastructuur kunnen we veel meer treinen laten rijden. Ook lichter materieel.'

Zegt u nu dat de bereikbaarheid van Schiphol per openbaar vervoer kan worden verbeterd door vanaf Amsterdam-Zuid een metro te laten rijden over het treinspoor? Kan dat, technisch? Maar NS heeft het alleenrecht om over dat spoor te rijden. Dat staat toch in de concessie?

'Doel moet zijn: zoveel mogelijk uit het bestaande spoor halen. Dat is de boodschap voor ons allen. De politiek, vervoerders, ProRail. Je kunt ook anders naar concessies kijken. Over je eigen schaduw heen stappen, daar gaat het om. Iedereen mag opkomen voor eigen belangen. Wij zijn zo publiek als de pest. Wij vinden: met publieke voorzieningen moet je optimaal omgaan.'

Kunnen we het dan nu hebben over de dreiging dat ProRail straks zijn zelfstandigheid verliest en een zogeheten zelfstandig bestuursorgaan wordt, onder rechtstreekse verantwoordelijkheid van het ministerie van Infrastructuur en Milieu?

'Zeker. Ik heb als bestuurder altijd in het publieke domein gewerkt. Politie, lokaal bestuur, de zorg. En nu ProRail. Je ziet altijd bij de politiek als er iets mis gaat: eerst stoere woorden, dan ontstaat er een soort centralisatiereflex. Ik ben daar niet van. Ook intern niet. Je moet mensen aanspreken op hun prestaties. Doen ze het goed, dan krijgen ze bloemen en taart. Doen ze het niet goed dan spreek je ze daarop aan.'

Dijksma zet niettemin door. Om een flauwe beeldspraak te gebruiken: de trein is niet meer te stoppen. De VVD lijkt het best te vinden. U bent toch van de VVD?

'Ik ben niet politiek actief. Ik ben van 2006 tot 2010 gemeentesecretaris geweest in Nijmegen. Onder het eerste, linkse college. SP, PvdA, GroenLinks. Havanna aan de Waal. Bij mijn afscheidsetentje met B en W heb ik pas gezegd wat ik stem. Ze rolden van hun stoel.'

Toch weer even over de huidige staatssecretaris die over ProRail gaat. Die centralisatiereflex waar u het over had, past bij de PvdA. Dijksma is wel een trouw volgster van de partijlijn. De PvdA wil de opdeling van NS en ProRail toch alsnog ongedaan maken?

'Ik werk in een politieke context. Voor je het weet, krijg je het verwijt politiek te bedrijven. Van mij mag je verwachten dat ik de organisatie ProRail verbeter. Dat het spoor verbetert. Ik ben niet in de positie de politiek de maat te nemen.

'Ik ben geen bange man. Ik ben onderdeel van het publieke domein. Daar hoort bij dat je op enig moment loyaal moet uitvoeren. Als je me zou vragen: helpt dit, wat het ministerie wil doen? Dan zeg ik: dat denk ik niet. Helpt het de reiziger? Ik denk van niet. Maar een bedrijf onder curatele stellen en elke week op het matje roepen, daar worden mensen in het algemeen niet beter van.'

Er is een hoorzitting in de Tweede Kamer geweest over de ombouw van ProRail tot een soort ambtelijke dienst. In de sector zelf wil niemand het. Vervoerders niet, reizigersorganisaties niet, verladers niet, de Rotterdamse haven niet. Niemand. Toch zet Dijksma door. Wat gaat u doen na oktober?

'Ik ben voor zes jaar besteld. En zit er nu anderhalf jaar. Ik ben geen politicus. Ik ben er voor de reizigers, verladers én de organisatie. Met alle respect: gun mij als uitvoerder even de ruimte om ervoor te zorgen dat het beter wordt op het spoor. En het gáát ook beter.'

Bij Utrecht Centraal is de verbouwing van het station financieel uit de klauwen gelopen. Ook de kosten voor de aanpak van de sporen daar bleken niet beheersbaar. Er gaat nog veel mis. De ict laat ProRail nog vaak in de steek.

'Als er dingen mis gaan moet je ons op onze donder geven. Het gaat beter, we winnen aan punctualiteit op het reizigersverkeer, we zijn transparanter geworden. Iedereen kan dagelijks op het internet onze prestaties beoordelen. Ik zeg wel: het werk dat wij doen, is complex, ook technisch. Maar nogmaals als dingen misgaan, geef me maar op mijn donder. Daar word ik enthousiast van. Dan ga ik harder werken. Ik denk zomaar dat dat voor veel mensen bij ProRail ook zo werkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden