Gedupeerden ongeluk stuw Grave krijgen slechts fractie schade vergoed

Gedupeerden van het ongeluk met de stuw bij Grave eind december kunnen slechts een fractie van hun schade verhalen op de Duitse rederij.  De Maritieme Kamer van de rechtbank in Rotterdam bepaalde woensdag dat Gefo GmbH, eigenaar van de benzeentanker Maria Valentine die in dichte mist dwars door de stuw heenvoer, in totaal slechts 915 duizend euro hoeft te betalen.

Medewerkers van Rijkswaterstaat bouwen een tijdelijke dam bij de beschadigde stuw van Grave. Met deze oplossing is scheepvaartverkeer weer mogelijk op de Maas tussen Grave en Sambeek.Beeld ANP

Tot dusver hebben zich 98 gedupeerden gemeld. De grootste schuldeiser is Rijkswaterstaat, die een voorlopige claim van 20 miljoen heeft ingediend. Daarnaast hebben veel schippers en verladers (eigenaren van scheepsladingen, zoals mengvoeder, zand- en grindbedrijven) schade geleden omdat de Maas gedeeltelijk leegliep. Ook het aangrenzende Maas-Waalkanaal was enige tijd niet bevaarbaar.

Daardoor moesten binnenschepen omvaren via Antwerpen of moesten vrachtwagens over de weg worden ingezet. Ook woonbooteigenaren en een watersportvereniging behoren tot de gedupeerden. De totale schade van alle gedupeerden wordt geschat op tientallen miljoenen euro's.

In het maritiem recht is het een standaardprocedure dat een rederij na een ongeval bij de rechtbank een verzoekschrift indient om haar aansprakelijkheid te beperken. Dat is geregeld in internationale verdragen. Het idee daarachter is dat scheepsvervoer anders niet te verzekeren is, omdat de schade door een ongeluk voor reders veel te hoog zou kunnen oplopen.

Voor de beperking van de aansprakelijkheid gelden standaardformules, die gebaseerd zijn op de omvang ofwel het tonnage van het schip. Tijdens de rechtszaak maakten de advocaten van gedupeerden geen bezwaar tegen die berekeningen of tegen de procedure in het algemeen. De rechter benoemde tevens een vereffenaar, die het bedrag van 915 duizend euro naar rato zal verdelen onder de gedupeerden.

Naar de omstandigheden en oorzaak van het ongeluk worden meerdere onderzoeken uitgevoerd, onder meer door het Openbaar Ministerie en de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De benzeentanker voer 29 december dwars door de stuw heen. Dat gebeurde weliswaar in dichte mist, maar de Slowaakse schipper negeerde ook de gele waarschuwingballen die in dat deel van de Maas dreven. Uit politieonderzoek is wel gebleken dat de schipper niet onder invloed van alcohol was.

Nu er bij de rederij weinig te halen valt, hebben sommige advocaten van gedupeerden hun hoop gevestigd op de onderzoeken naar het ongeval. Want daarin wordt ook gekeken naar de rol van Rijkswaterstaat: was de stuw wel voldoende beveiligd en werd adequaat gereageerd na de aanvaring? Zo kwam er direct na het ongeval al de kritiek dat de sluis bij Heumen te laat werd gesloten, waardoor ook de scheepvaart op het Maas-Waalkanaal onmogelijk werd.

Een woonboot ligt gevaarlijk droog in Mook, een zijtak van de Maas. (januari 2017)Beeld Raymond Rutting

Gedupeerden hebben eerder al een beroep op de rijksoverheid gedaan om een noodfonds in te stellen. Want zij zagen wel aankomen dat op de Duitse rederij weinig te verhalen viel. Ze stelden ook dat deze 'uitzonderlijke calamiteit' niet onder de reguliere bedrijfsrisico's te scharen was. Vorige maand liet minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) echter weten dat de overheid geen noodfonds zal instellen. Gedupeerden moeten zich maar wenden tot de rederij en de verzekeraar van het schip dat het ongeluk veroorzaakte, aldus een woordvoerder. Rijkswaterstaat is volgens Schultz van Haegen niet verantwoordelijk voor de ontstane schade.

Dat valt nog te bezien, zo opperden enkele advocaten gisteren in de wandelgangen van de Rotterdamse rechtbank. Als blijkt dat Rijkswaterstaat fouten heeft gemaakt, dan zullen gedupeerden alsnog in een aparte procedure hun schade geheel of gedeeltelijk proberen te claimen bij de rijksoverheid. En de staat kan zijn aansprakelijkheid niet beperken tot een maximumbedrag, zoals de rederij heeft gedaan, zo merkte een advocaat fijntjes op.

Na de aanleg van een nooddam bij Grave is de scheepvaart op de Maas ruim drie weken na het ongeval weer op gang gekomen. Op dit moment vinden 'voorbereidende werkzaamheden plaats voor het definitieve herstel van de stuw', aldus een woordvoerder van Rijkswaterstaat. Wanneer de reparatieklus afgerond zal zijn, is nog niet bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden