Gaswinning Groningen: het jaar dat alles anders werd?

Uit de Groningse bodem wordt in het gasjaar 2015/2016 maximaal 27 miljard kubieke meter aardgas gewonnen. Minister Henk Kamp (VVD) van Economische Zaken volgde daarmee gisteren zoals verwacht een uitspraak van de Raad van State. Die oordeelde vorige maand dat Kamp met zijn voornemen om 33 miljard kuub te winnen om de leveringszekerheid te garanderen ten onrechte uitging van een koude winter.

Een boortoren van de NAM op een productielocatie voor aardgas nabij het dorp 't Zandt. Beeld anp

Door het besluit loopt de schatkist 1,5 miljard euro mis. Kamp ziet het niveau van leveringszekerheid op termijn verder afnemen. Bij Zuidbroek komt een stikstoffabriek om importgas op Groningse kwaliteit te brengen. Exportcontracten lopen af. En vanaf 2017 mogen alleen cv-ketels en gasfornuizen worden verkocht die ook met importgas toekunnen.

Omdat uit onderzoek blijkt dat het aardbevingsrisico kleiner is dan gedacht, hoeven er ook veel minder huizen versterkt te worden. Kamp sprak gisteren van 10 duizend huizen, waar eerder nog werd uitgegaan van 30- tot 90 duizend.

Het besluit is het sluitstuk van een roerig gasjaar. '2015 moet het jaar van de resultaten worden', zei minister Kamp in januari bij een bezoek aan Groningen. Wat kwam daarvan terecht?

Persconferentie minister Henk Kamp van Economische Zaken over gaswinning in Groningen en toelichting van Hans Alders, nationaal coördinator Groningen op het meerjarenprogramma. Beeld anp

1) Minder gas

Ontegenzeggelijk: de gaskraan ging steeds verder dicht. Dit jaar zal niet 39,4 miljard, maar 30 miljard kuub gas uit de Groningse bodem gehaald worden. En volgend jaar dus 27 miljard kuub, een halvering ten opzichte van recordjaar 2013. Ook waar: Kamp is de eerste minister die ingrijpt. Maar het ging niet van harte. Tijdens het gasdebat in februari werd hij geconfronteerd met het Gronings volkslied en tranen op de publieke tribune. Het gasbesluit dat volgde leidde tot spanningen in de coalitie. Later greep de Raad van State tot twee keer toe in. In mei werd de winning uit het kwetsbare gebied rond Loppersum stilgelegd en vorige maand tikte de hoogste bestuursrechter Kamp opnieuw op de vingers. Onder meer de provincie Groningen en aardbevingsgemeenten hadden bezwaar gemaakt. Overheden die elkaar voor de rechter bestrijden: het verdient geen schoonheidsprijs.

2) Minder NAM

Het was Groningers een doorn in het oog: voor herstel van bevingsschade moesten ze tot dit jaar aankloppen bij het bedrijf dat die schade door gaswinning veroorzaakt - de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Sinds januari worden schademeldingen afgehandeld door het Centrum Veilig Wonen (CVW) in Appingedam. Onafhankelijk? Niet helemaal. 'Op afstand van de NAM', heet het. Want NAM blijft (wettelijk) verantwoordelijk voor (de kosten van) schadeherstel en houdt zodoende een vinger in de pap. Beetje onhandig: de eerste schademelders bij het CVW kregen een ontvangstbevestiging van de NAM. Een andere poging om de NAM te beteugelen is de aanstelling van Hans Alders als Nationaal Coördinator Groningen. Maar toen hij in november in Loppersum zijn plannen presenteerde, waaronder het instellen van een 'rijdende rechter' voor slepende schadekwesties, was scepsis zijn deel. 'Ik had gehoopt dat u me zou bevrijden uit mijn gevangenis, waar ik zonder proces in zit. Waarom komt u niet met concrete maatregelen?'

Een verlichte boortoren van de NAM bij avondlicht op een productielocatie voor aardgas nabij het dorp 't Zandt. Beeld anp

3) Groningen shockproof

Alders moet het versterken van huizen in Groningen in goede banen leiden. Want ook met minder gaswinning zullen aardbevingen blijven komen. Van het versterken van drieduizend huizen, volgens Kamp 'de hoogste prioriteit', kwam dit jaar echter bijna niets terecht. Overleg met bewoners kostte veel meer tijd dan gedacht. En laat Alders nu juist overal aan de keukentafel willen aanschuiven. Vrijdag werden de eerste 23 van 1650 huurwoningen opgeleverd. In drie weken tijd zijn ze verstevigd en energiezuinig gemaakt. Mooi meegenomen, want de provincie wil graag af van het gewraakte gas. Maar de werkzaamheden stellen bewoners flink op de proef, aldus Jan Emmo Hut van Centrum Veilig Wonen. Komend jaar zullen duizend huizen worden aangepakt. Is de belofte.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken kijkt naar een techniek voor het verstevigen van muren bij bedrijf Sealteq tijdens een bezoek aan Groningen. Beeld anp

4) Herstel van vertrouwen

'Vertrouwen wordt niet hersteld met mooie woorden', zei Kamp begin dit jaar in Groningen. 'De bevolking voelt zich pas serieus genomen als we concrete resultaten boeken.' Is de minister in die missie geslaagd? Met minder gaswinning, een kleinere rol voor de NAM en een voorzichtig begin met het versterken van huizen zijn stappen gezet. 'De veiligheid van de Groningers staat voorop', luidt Kamps mantra nu. Feit is dat leveringszekerheid de bandbreedte blijft bepalen. 'Ik moet die zaken tegen elkaar afwegen', erkende Kamp gisteren. Het wantrouwen in Groningen blijft hardnekkig. Want het was diezelfde Kamp die in 2013 - het jaar met een recordproductie - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen negeerde om de gaswinning zo snel en zo ver als mogelijk te verminderen. Hij wilde eerst meer onderzoek doen. Het imago van 'pappen en nathouden' blijft aan hem kleven. Zoals Hans Alders zei: 'Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. En hier in Groningen hebben de paarden heel hard gelopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden