De onderneming

Garant staan bij projecten en transacties: dat maakt Nationale Borg tot de smeerolie van de economie

Nationale Borg staat al ruim 127 jaar garant voor transacties, sinds kort onder de naam van de nieuwe Amerikaanse eigenaar.

Directeur Jos Kroon van Nationale Borg / Liberty Mutual Surety. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Directeur Jos Kroon van Nationale Borg / Liberty Mutual Surety.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Bij het ontruimen van het archief aan de Keizersgracht vond Jos Kroon onlangs nog een briefje uit 1944 van een personeelsfunctionaris aan iemand van de buitendienst in ‘t Gooi: ‘Als je kans ziet naar Amsterdam te komen, er liggen hier tulpenbollen voor je klaar. Ze zijn best lekker.’

‘Er zat een stencil met een recept bij’, zegt Kroon, de huidige directeur van Nationale Borg. ‘Het is toch interessant om te zien hoe zo’n bedrijf probeerde door te draaien, terwijl aan de overkant van de gracht de familie Frank in het Achterhuis zat. Dat persoonlijke verhaal van mensen kadert de gang van zaken in een bedrijf in de tijd.’

NATIONALE BORG / LIBERTY MUTUAL SURETY

Waar? Amsterdam

Sinds? 1893

Werknemers? 56 in Nederland

Jaaromzet? 93 miljoen euro

Hij noemt Nationale Borg een voor de meeste mensen onzichtbaar, maar essentieel radertje in het financiële stelsel. Bij de helft van alle economische transacties spelen borgstellingen een rol. ‘Als u vraagt waarbij wij zijn betrokken, kunt u beter de vraag stellen waar we niet bij zijn betrokken’, zegt Kroon. In de ruim 127 jaar dat het bedrijf bestaat, was er geen infrastructureel project waarbij borgstellingen geen rol speelden.

De laatste 92 jaar was het bedrijf gevestigd aan de Keizersgracht 163, maar inmiddels is het als een van de laatste financiële instellingen verhuisd naar de Zuidas. En sinds 1 maart is ook de naam Nationale Borg verdwenen. Het bedrijf heet nu Liberty Mutual Surety naar de nieuwe Amerikaanse eigenaar Liberty Mutual, die het in 2019 overnam. Kroon is blij met de nieuwe eigenaar: ‘Enerzijds is het jammer dat je opgaat in zo’n groot bedrijf en dat de charme van de historie verloren gaat. Maar anderzijds kan het niet anders. We zijn nu onderdeel van een bedrijf dat gespecialiseerd is in ons product. In borgstellingen zijn we de grootste ter wereld’, zegt hij.

Een beeld van de viering van het 50-jarig bestaan in 1943. Beeld
Een beeld van de viering van het 50-jarig bestaan in 1943.

Positie van begunstigde

Op de vraag of oprichter Jacob Nienhuys zich in zijn graf zal omdraaien over de naamsverandering, kan Kroon slechts glimlachen. Als tabaksplanter in Nederlands-Indië werd Nienhuys steenrijk met de Deli Maatschappij op Oost-Sumatra . Terug in Nederland richtte hij in 1893 Nationale Borg op, dat voor zijn klanten garanties stelde aan opdrachtgevers. Zo kan het bedrijf ervoor garant staan dat een aannemer een nieuwe brug op tijd en tegen de juiste specificaties oplevert.

Maar het kan zich ook garant stellen dat de afdrachten aan de fiscus of het UWV worden voldaan, of dat im- en exportorders in orde zijn. In de loop van al die jaren groeide de Nationale Borg uit tot de grootste gespecialiseerde onderneming op deze enorme markt. Omdat zonder borgstellingen talrijke projecten en transacties niet door zouden gaan zijn ze een soort smeerolie in de motor van de economie. ‘Qua regelgeving zijn we een verzekeringsproduct. Maar dat zijn borgstellingen eigenlijk niet. Bij een verzekering heb je een verzekeraar en verzekerde. Bij een borgtocht heb je drie partijen: een verzekerde (bijvoorbeeld de aannemer), een verzekeraar (dat zijn wij) en je hebt een begunstigde die de uitkering krijgt als het nodig is. Als het misgaat, blijft de verzekerde, bijvoorbeeld de aannemer, aansprakelijk. Dan willen we wel het geld van hem terug hebben. We nemen dan de positie van de begunstigde over.’

Tot 1992 was Nationale Borg een onafhankelijk bedrijf dat genoteerd stond aan de beurs. In dat jaar werd het eigendom van verzekeraar Nationale-Nederlanden – later ING - die het in 2006 afstootte. Daarna was het twaalf jaar eigendom van de investeerders Egeria en HAL. Volgens Jos Kroon is het in al die 127 jaar altijd winstgevend geweest ‘ondanks twee wereldoorlogen, de Spaanse Griep, de Grote Depressie, de kredietcrisis en de corona-pandemie. ‘In de jaren tien en twintig van de vorige eeuw hebben we het wel eens moeilijk gehad. We hebben zelfs een tijdje kantoor moeten houden bij de oprichter thuis. En tijdens de kredietcrisis daalde de winst één jaar bijna tot het nulpunt. Van de huidige pandemie hebben we nog weinig last gehad, omdat iedereen dankzij overheidssteun gewoon zijn opdrachten kan blijven uitvoeren.’

Risico’s te laag ingeschat

Dat betekent dat het bedrijf de risico’s altijd goed heeft kunnen inschatten, dankzij een gespecialiseerde staf van zeventig mensen, met veelal een juridische of economische achtergrond. Een belangrijke manier om de risico’s te beperken is spreiden: nooit te veel risico’s nemen op één gebied zoals de bouw of in één regio, zoals Europa of de VS. ‘Nu noem je dat actuarieel verantwoord. Vroeger heette dat: ‘het regent nooit overal tegelijk’.’

Tegenover de jaarlijkse miljoenen premieomzet staan immers voor vele miljarden aan garanties. In de bouw zijn de laatste jaren nogal wat problemen geweest, omdat aannemers bij aanbestedingen vaak de risico’s te laag inschatten en later niet voor de afgesproken prijs konden leveren. ‘Als de opdrachtgever zegt: ‘ik heb een schade en die ga ik verhalen op de borgstelling‘, moeten wij die weer verhalen op de aannemer. De kunst van ons vak is dat zo te regelen dat we klanten hebben bij wie dat ook kan omdat ze financieel sterk zijn.’

De concurrenten van Nationale Borg zijn vooral de banken die vanwege de kredietverlening automatisch inzicht hebben in de risico’s die klanten lopen. ‘Het voordeel van ons bedrijf is dat je los van elkaar en bankleningen kunt opnemen en een garantie kunt krijgen. Veel bedrijven vinden het daarom fijn om zowel zaken te doen met een bank als met een borgtochtmaatschappij.’

Liberty Mutual Surety, zoals het sinds 1 maart heet, opereert nu op drie locaties: Amsterdam, Antwerpen en Nieuwegein. Voor veel medewerkers van Nationale Borg is het nog een baan voor het leven. Het bedrijf opereert heel internationaal in wat Kroon een eigen universum noemt. ‘We hebben vanwege de risicospreiding contact met collega-verzekeraars en -herverzekeraars in zo’n vijftig landen. Wie eenmaal in dat wereldje rondloopt, blijft er vaak lang.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden