Gaat het fabrikanten lukken uitstootnorm te halen?

Auto's moeten schoner, de uitstoot moet omlaag. Maar hoe gaan fabrikanten in anderhalf jaar voor elkaar krijgen wat al vijftien jaar niet lukt?

Beeld thinkstock

Gaat het fabrikanten lukken ooit de strenge uitstootnorm te halen die in september volgend jaar moet ingaan? Dan moeten auto's ook in de praktijk voldoen aan de strenge Europese norm, de zogenoemde Real Driving Emissions-test.

Als gekeken wordt naar de prestaties van de 'schone' dieselauto's die TNO de afgelopen jaren onder de loep nam, ziet het er somber uit. Geen van de automodellen die op de weg aan een uitstoottest zijn onderworpen, kwam ook maar in de buurt van de norm van 80 milligram stikstofoxide (NOx) per kilometer. Hoe gaan fabrikanten het voor elkaar krijgen om binnen anderhalf jaar wel te bereiken wat ze in de vijftien jaar daarvoor niet is gelukt?

Conformiteitfactor

Enige hoop kunnen ze putten uit de zogenoemde conformiteitfactor. Dit is een getal waarmee de 80 milligram van de rollenbanktest mag worden vermenigvuldigd om tot een praktijkgetal te komen. Vanaf september 2017 geldt een factor van 2,1.

Dat betekent dat diesels op de weg 168 milligram NOx per kilometer mogen uitstoten. Vanaf 2020 is de factor 1,5. Slechts één auto haalt de norm die volgend jaar ingaat: de BMW 530d scoorde 169 milligram tijdens een TNO-testrit, die lijkt op de Europese test die volgend jaar geldt.

Andere resultaten

Dit betekent niet dat alle BMW's van dit type schoon zijn. Het betekent ook niet dat alle andere modellen kansloos zijn. Verschillen in testomstandigheden, testrijder of individuele auto kunnen de gerapporteerde getallen sterk beïnvloeden, zegt TNO. Om een goed beeld te krijgen, zijn veel meer tests nodig, met meerdere auto's van een model. 'Zelfs als je precies hetzelfde rondje rijdt met dezelfde rijder en dezelfde auto, kunnen de resultaten flink variëren', aldus onderzoeker Richard Smokers van TNO. 'Stel dat je de eerste keer bij veel verkeerslichten flink kunt optrekken en de volgende dag rijdt er telkens een langzame auto voor je, dan zijn de resultaten al heel anders.'

Autofabrikanten krijgen meer hulp. Uitbijters - extreem hoge NOx-waarden die worden gemeten als een auto bijvoorbeeld heel hard optrekt - worden uit de metingen gehaald. Zaken die bij de TNO-meting wel zijn meegenomen, worden dus bij de Europese test uitgefilterd. Auto's zullen daardoor bij de Europese praktijktest sowieso betere resultaten laten zien dan bij de TNO-metingen die nu zijn gepubliceerd.

Alle zeilen bijzetten

Niettemin denkt Smokers dat fabrikanten alle zeilen moeten bijzetten om straks de norm te halen. Met name kleinere dieselauto's zullen het moeilijk krijgen, denkt hij. Dat is nu al te zien in de cijfers. Grote, duurdere auto's scoren nu vaak beter dan kleintjes. Dat komt doordat deze modellen vaak duurdere systemen gebruiken om uitlaatgassen schoon te krijgen, zoals bijvoorbeeld een selective catalytic reduction-systeem (SCR). Dit systeem haalt met behulp van de vloeistof Adblue gemiddeld ongeveer 400 tot 500 milligram NOx uit de uitlaatgassen. In combinatie met een methode die EGR genoemd wordt, kunnen de emissies flink omlaag. Maar SCR is kostbaar en daardoor lastiger in te bouwen in kleine diesels, waar de financiële marges vaak geringer zijn.

Verder is het soms ook gewoon een kwestie van meer ruimte. 'Onder een Audi Q7 kun je een grotere katalysator kwijt dan onder een Fiat Panda', zegt Smokers.

De onderzoeker vermoedt dat het vooral voor kleine, goedkope dieselauto's moeilijk zal worden aan de strenge praktijknorm te voldoen. 'Al zou het natuurlijk kunnen dat fabrikanten in de tussentijd ineens met een slimme betaalbare oplossing komen. Je weet het nooit.'

VW Passat 1,6, euronorm 5

Deze Passat heeft de beruchte sjoemeldieselmotor en is door TNO getest ver voordat het emissieschandaal uitbrak. Bij een meting die lijkt op de Europese toelatingstest slaagt de Passat met vlag en wimpel: de uitstoot bedraagt 112 milligram per kilometer, terwijl op dat moment nog 180 milligram is toegestaan. In de praktijk gaat het mis. Dan bedraagt de uitstoot 741 milligram. Sjoemel dus, zou je denken. Maar wat opvalt: diesels van andere merken doen het niet veel beter. Uitstootwaarden voor auto's die moeten voldoen aan de euronorm 5, variëren op de weg van 534 tot 745 milligram. De VW-'sjoemeldiesel' doet het eigenlijk niet zo slecht.

Peugeot 308, euronorm 6

Deze niet zo grote auto is voorzien van een relatief kostbaar SCR-systeem om uitlaatgassen op te schonen. Dat blijkt effectief: terwijl bij de 'officiële' toelatingstest de norm nipt wordt overschreden (mogelijk door een onbetrouwbare meting), scoort de Peugeot bij alle tests op de rollenbank beter dan veel andere modellen. De meeste middenklassers maken gebruik van een Lean NOx Trap (LNT) die stikstofoxiden als een spons opspaart. Eens in de zoveel tijd wordt de NOx verbrand door extra diesel in te spuiten. Hoewel een LNT tot een iets hoger verbruik leidt, is het goedkoper te produceren dan SCR. Het opschoonresultaat wisselt.

Peugeot 308.Beeld afp

Mercedes C220, euronorm 6

Arm Mercedes. Nadat eerder de resultaten van de emissietests door TNO waren uitgelekt, kwam dit model ernstig onder vuur te liggen omdat zijn uitstoot onacceptabel hoog zou zijn. Dat is sneu, want in het lab presteert deze auto uitstekend: uitstootwaarden schommelend rond de 30 milligram per kilometer, ook bij zwaardere tests. In de praktijk gaat het mis. Daar knalt de uitstoot naar 532 milligram. Maar er is een verklaring: de tests op de weg werden uitgevoerd bij lage temperaturen (0 tot 4 graden Celsius). Juist dan, zegt Mercedes, wordt een deel van het schoonmaaksysteem (EGR) uitgeschakeld.

Mercedes C220.Beeld epa

BMW 530

Het schoonste jongetje. Grote auto, grote motor en toch keurige waarden. Zowel op de rollenbank als in de praktijk scoort deze BMW goed. Dat zie je vaker, zegt Richard Smokers van TNO, dat grote, duurdere diesels het behoorlijk goed doen. Mits de fabrikant er alles aan doet om alle systemen optimaal af te stellen. Ook een BMW 320 doet het goed, al is die alleen op de rollenbank aan de tand gevoeld.

Mis lijkt het te gaan bij het model 518, met een kleinere dieselmotor. Die stoot op de weg 467 milligram NOx per kilometer uit, flink boven de norm. Waar het verschil vandaan komt, is niet duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden