columnpeter de waard

Gaat de zevendaagse week na 2000 jaar op de schop?

null Beeld

De nieuwe generatie hoeft de maandag niet meer te haten. De zevendaagse week is op zijn retour, omdat de dagen van de week binnen één enkele generatie zoveel op elkaar zijn gaan lijken dat de weken in elkaar overvloeien.

Het weekloon is al een maandsalaris geworden. Weekbladen zijn ter ziele. Door de secularisatie is het zondagse - of zaterdagse - geloofsritueel afgeschaft. Gevoetbald wordt er tegenwoordig elke dag, winkels zijn zeven dagen per week open. De vijfdaagse werkweek met een vrij weekeinde op zaterdag en zondag was al vervaagd. En met het thuiswerken zal het wel helemaal verdwijnen.

De regelmaat van de zevendaagse week heeft zeker 2000 jaar mogen duren. Die was te danken aan de monotheïstische religies - christendom, jodendom en islam - die vonden dat één dag per week God moest worden aanbeden. In het boek The Week, A History of the Unnatural Rhythms That Made Us Who We Are noemt de Amerikaanse Berkeley-historicus David Henkin de weekindeling sowieso bizar. Dagen, maanden en jaren zijn als tijdseenheden tenminste nog gebaseerd op astronomische constellaties zoals de stand van de maan en de zon. Voor weken geldt dat niet. De week past rekenkundig ook niet in een andere eenheid, zoals een maand, kwartaal of jaar. Het is een westers exportproduct; in veel andere culturen bestond de week niet. Pas de laatste 200 jaar is de week universeel geworden - in Japan overigens pas sinds 1873.

Het voordeel van de week is dat het ritme gemakkelijk is te onthouden. Mensen raken zelfs gedesoriënteerd als ze de dagen van de week door de war halen. ‘Als ze denken dat het dinsdag is, maar het blijkt woensdag te zijn is dat veel lastiger dan als de 26ste van een maand ineens de 25ste is’, aldus Henkin.

Volgens Henkin is de 19de-eeuwse verstedelijking de reden voor het vaste weekritme. In het plattelandsleven van daarvoor was de behoefte aan een strakke indeling van dagen veel geringer. De stedelijke omgeving maakte het noodzakelijk economische en sociale activiteiten te coördineren: van vergaderingen tot de wekelijkse gitaarlessen of de vaste tennisavond. Van het wekelijkse ritueel - maandag wasdag, dinsdag strijkdag, woensdag gehaktdag, donderdag kuisdag, vrijdag visdag, zaterdag klusjesdag en zondag kerkdag - werd zelfs een versje gemaakt, zij het dat de maandag nu koppijndag (wassen is in het weekeinde goedkoper) heet, zaterdag uitslaapdag en zondag boswandeldag.

Pogingen tijdens de Franse en Russische revoluties om de week af te schaffen zijn nooit gelukt. Ook een plan van wetenschappers om weken een vaste indeling in de jaarkalender te geven - met een paar blanco dagen - waarbij 25 november ieder jaar op een donderdag valt, lukte niet.

Misschien zouden werknemers, ondernemers en ook scholieren de week moeten blijven koesteren. Want zonder de week verdwijnt met de gehate maandag ook het fijne weekeindegevoel.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden