reportage

Gaat China economisch herstel tegemoet? Deze hotelhouder is sceptisch

Mensen poseren met nagemaakte gouden baren, een symbool voor welvaart en voorspoed, bij de Expo Garden in Wuhan op 22 januari 2023.  Beeld Getty Images
Mensen poseren met nagemaakte gouden baren, een symbool voor welvaart en voorspoed, bij de Expo Garden in Wuhan op 22 januari 2023.Beeld Getty Images

De Chinese overheid doet ronkende beloften over het stimuleren van de economie na het zerocovidbeleid, maar ondernemers zijn niet optimistisch. ‘De mensen hebben geen geld, zo eenvoudig is het.’

Leen Vervaeke

Als uitbater van drie hotels in Wuhan is Xiao Yaxing (29) voor geen kleintje vervaard. Ze heeft met haar hotels de lockdown van Wuhan doorstaan, drie jaar van reisrestricties en eindeloos veel test- en controleprocedures om besmettingen onder gasten tegen te gaan. Maar nu het zerocovidbeleid in China is afgeschaft en het toerisme eindelijk op gang komt, houdt Xiao het voor bekeken. Ze ziet geen toekomst meer in de reissector, en wil haar hotels verkopen.

De Chinese economie lijkt aan haar herstel begonnen, nu het zerocovidbeleid is losgelaten en de eerste besmettingsgolf achter de rug is. De Chinese overheid doet ronkende beloften over het stimuleren van de economie, Chinese consumenten lieten tijdens de recente nieuwjaarsvakantie het geld goed rollen en de beurzen zijn positief. Maar ondernemers in China zijn sceptisch: 2023 wordt beter dan rampjaar 2022, maar een volledig herstel verwachten ze niet.

‘Ik ben niet optimistisch’, zegt Xiao in de zitruimte van haar hotel Weinasi (in het Engels: hotel Venus). ‘De mensen hebben geen geld, zo eenvoudig is het. Voor de epidemie bedroeg mijn maandinkomen bijna 7.000 euro per maand en kon ik tot 3.000 euro puur voor mezelf uitgeven. Bedenk maar eens hoeveel afgeleide waarde dat creëert. Nu bedraagt mijn hele maandinkomen nog geen 3.000 euro. Ik geef nauwelijks geld uit, en ik ga zeker niet op reis.’

Diep in het rood

Van Xiao’s drie hotels is Weinasi het succesvolst: een budgethotel met dertig kamers, vlak naast een groot treinstation. Sinds deze week zijn zowat alle kamers bezet. Dat was de voorbije drie jaar wel anders. In 2020 en 2021 kon Xiao het hoofd net boven water houden – ondanks de lockdown van Wuhan – maar in 2022 ging ze diep in het rood. Het zerocovidbeleid draaide dol door de omikronvariant en de reissector in China (en met uitbreiding de hele retailsector) werd hard geraakt.

‘Officieel was Wuhan in 2022 nooit in lockdown, maar in werkelijkheid werden er voortdurend wijken en districten afgesloten’, zegt Xiao. ‘De mobiliteit van mensen werd veel kleiner. Er waren amper toeristen, en mensen gingen niet op zakenreis, omdat ze bang waren in quarantaine te verzeilen. Ik ken veel hoteluitbaters die hun deuren hebben moeten sluiten. De meesten hebben de sector verlaten.’

Sinds het afschaffen van het zerocovidbeleid zet de Chinese overheid volop in op economisch herstel, en met name op het aanzwengelen van de consumptie. Het Chinese economische model, sterk leunend op export en investeringen, is al een hele tijd over zijn houdbaarheidsdatum heen. De Chinese overheid beseft dat economische groei vooral van toegenomen consumptie moet komen en heeft maatregelen beloofd om consumentenuitgaven te stimuleren.

Flinke opsteker

Tijdens de recente nieuwjaarsvakantie leken de Chinese consumenten daar alvast in mee te gaan. De inkomsten uit toerisme stegen met 30 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar (naar 51 miljard euro), en de omzet in bioscopen met 11 procent (naar 920 miljoen euro). Dat is nog niet het niveau van voor covid, maar niettemin een flinke opsteker. De beurzen reageerden positief: de Chinese aandelenindex CSI 300 steeg in januari met bijna 8 procent.

Maar experts zijn verdeeld over de vraag of het nieuwjaarsoptimisme als een voorbode voor heel 2023 mag worden gezien. Volgens sommigen zitten Chinese consumenten na drie jaar zerocovidbeleid op een berg opgepot spaargeld – op Chinese bankrekeningen staat 42 procent meer geld dan voor covid – en zullen velen hun opgekropte koopwoede dit jaar willen compenseren. Zij voorspellen een stevige heropleving voor toerisme, horeca en consumentenuitgaven.

Anderen zijn sceptischer. In 2022 zijn veel bedrijven over de kop gegaan, de jeugdwerkloosheid is hoog (16,7 procent ) en nieuwe covidgolven kunnen roet in het eten strooien. Het onvoorspelbare economie- en covidbeleid van de Chinese overheid heeft bovendien veel wantrouwen gezaaid. In onzekere tijden houden consumenten hun spaargeld liever achter de hand. Ze zullen misschien vaker op restaurant of uitstap gaan, maar vermijden grote aankopen, zoals vastgoed of een auto.

Vervormd beeld

‘De eerste maand geeft een vervormd beeld door Chinees Nieuwjaar’, zegt Leland Miller, directeur van consultancybureau China Beige Book, aan persbureau Bloomberg. ‘De aanname is dat Chinese consumenten aan revenge spending zullen doen. Ze zullen dat waarschijnlijk wel een beetje doen, maar het idee dat ze daarmee het herstel van een heel jaar zouden aandrijven, zoiets hebben we nog nooit gezien. Dit is gewoon één maand met goede cijfers.’

De grootste reden voor scepsis: de vastgoedmarkt, normaal de grote groeimotor van de Chinese economie, is nog steeds aan het sputteren. De Chinese overheid geeft sinds een paar maanden meer steun aan projectontwikkelaars en huizenkopers, maar doet dat erg behoedzaam, uit angst de langzaam leeglopende vastgoedbubbel nieuwe lucht in te blazen. Volgens de meeste experts zal het nog maanden duren voor het vertrouwen in de huizenmarkt zich enigszins herstelt.

Daarnaast is er ook de enorme schuldenberg van lokale overheden, die door de vastgoedcrisis en gedaalde grondverkoop in 2022 veel minder inkomsten hadden en tegelijk miljarden moesten uitgeven aan zerocovidmaatregelen. Traditioneel wordt de Chinese economie vaak gestimuleerd met overheidsinvesteringen en infrastructuurwerken, maar daarvoor is nu minder geld voorhanden. Overheidsmedewerkers worden gekort op hun salaris, en overheidsbetalingen worden uitgesteld.

Overheid betaalt traag

Hoteluitbaatster Xiao Yaxing ziet dat ook in haar eigen sector. Veel hotels werden tijdens de zerocovidjaren door de overheid ingehuurd als quarantainehotel, maar wachten nog steeds op uitbetaling. ‘Alle betalingen gaan traag’, zegt Xiao. ‘We weten dat de nationale economie er alsmaar slechter aan toe is, omdat de overheid geen geld meer heeft. Veel ondernemers werken samen met de overheid. Maar hoe kun je geld uitgeven, als je er geen hebt?’

Xiao laat zich er niet door uit het lood slaan. Als Chinese zakenvrouw is ze gewend om snel te schakelen. Ze verwacht de komende tijd een korte heropleving van de hotelreservaties, als veel studenten en arbeidsmigranten in Wuhan aankomen en op zoek moeten naar een nieuwe woning, en ze wil in die piekperiode haar hotels verkopen. ‘Ik weet niet of de reservaties na mei stabiel blijven, dus het moet nu gebeuren’, zegt ze. ‘Zodra de marktvoorwaarden goed zijn, verkoop ik meteen.’

Hotelier Xiao Yaxing ziet geen toekomst meer in de Chinese reissector en wil verkopen. Beeld Leen Vervaeke
Hotelier Xiao Yaxing ziet geen toekomst meer in de Chinese reissector en wil verkopen.Beeld Leen Vervaeke

Als de Chinese economie zich dit jaar herstelt, of dat nu gedeeltelijk of volledig is, heeft dat mogelijk effect op de mondiale grondstof- en energieprijzen en daarmee op de inflatie. Kristalina Georgieva, hoofd van het Internationaal Monetair Fonds, noemde China’s exit uit het zerocovidbeleid eerder deze maand de belangrijkste factor voor de mondiale groei in 2023, maar waarschuwde ook dat die exit kan leiden tot hogere inflatie.

Het IMF trok de groeivoorspelling voor China in 2023 deze week op van 4,4 naar 5,2 procent van het BNP, naar aanleiding van China’s gewijzigde covidbeleid. Vorig jaar tekende China een groei van 3 procent op, het laagste cijfer sinds het einde van de Culturele Revolutie in 1976, op covidjaar 2020 na. Vóór het uitbreken van de covidpandemie noteerde China nog een jaargroei van 6,1 procent. Sowieso zetten experts vraagtekens bij de betrouwbaarheid van deze officiële groeicijfers.

Een betrouwbaardere maatstaf is de inkoopmanagersindex (PMI), die het sentiment van inkopers van bedrijven meet. Die laat voorlopig een gemengd beeld zien. In januari steeg de officiële Chinese PMI voor de maakindustrie naar 50,1 (van 47 in december). De PMI voor de maakindustrie van zakenblad Caixin steeg naar 49,2 (van 49), die voor de dienstensector naar 51,1 (van 48,3). De grens tussen groei en krimp ligt op 50. De officiële PMI is vooral gebaseerd op inkopers van grote bedrijven en staatsbedrijven, die van Caixin op het mkb en privébedrijven.

Of dit de inflatie zal aanwakkeren, is moeilijk te zeggen. De koperprijzen stegen recent erg snel, mogelijk doordat Chinese handelaren grote voorraden insloegen, maar tegelijk wordt in 2023 een daling van de olieprijzen verwacht. Het herstel van de Chinese productiecapaciteit kan ook de inflatie voor andere producten drukken. Volgens IMF-hoofdeconoom Pierre-Olivier Gourinchas geldt ‘de heropening van China alles tegen elkaar afgewogen als een voordeel voor de wereldeconomie’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden