Gaat Apple die 13 miljard echt terugbetalen aan Ierland?

In ruil voor een echt kantoor betaalde Apple in Ierland een belastingtarief van slechts 0,05 procent. Oneigenlijke concurrentie, oordeelt de Europese Commissie. Ierland moet 13 miljard terugvorderen.

Het Europese hoofdkantoor van Apple staat tussen de weilanden van het Ierse Cork. Foto AFP

De Europese Commissie heeft Ierland gelast 13 miljard euro, inclusief rente oplopend tot mogelijk 19 miljard, aan achterstallige vennootschapsbelasting te innen bij Apple. Afspraken die Apple heeft gemaakt met de Ierse fiscus worden gezien als onterechte staatssteun die moet worden teruggevorderd. Apple heeft aangekondigd in beroep te gaan, omdat de beschuldiging 'extreem misleidend en bedrieglijk' is. Ook de Ierse regering en het Witte Huis zijn het er niet mee eens.

Wat heeft Apple precies misdaan?

Apple heeft de winsten op zijn Europese activiteiten (en voor een deel in het Midden-Oosten en Zuid-Azië) jarenlang laten overmaken aan een vennootschap in Ierland. Deze vennootschap heeft personeel noch een kantoor en is alleen een jaarlijkse vergaderclub.

In 1991 (herzien in 2007) maakte die vennootschap een afspraak met de Ierse fiscus over hoeveel belasting over de winst moest worden betalen. Dat was niet het officieel in Ierland geldende tarief van 12,5 procent vennootschapsbelasting (het laagste in de Europese Unie) maar slechts 0,05 procent (in 2014 zelfs 0,005 procent).

Apple beloofde de Ieren daarvoor een echt kantoor in het land te vestigen. Daar werken nu zesduizend mensen. De Europese Commissie ziet een dergelijke belastingafspraak (tax ruling of sweetheart deal) als oneigenlijke concurrentie, omdat andere bedrijven, met name in het mkb, die voordelen niet hebben. Daarom is sprake van verboden staatssteun.

Gaat Apple wel betalen of wordt die verplichting met het hoger beroep op de lange baan geschoven?

Het hoger beroep heeft geen opschortende werking. Apple moet het bedrag binnen vier maanden betalen. Yizhou Ren, woordvoerder voor mededinging in Brussel, zegt dat Ierland twee maanden de tijd krijgt om het exacte bedrag van de navordering te bepalen. Daarna moet het bedrijf dit binnen twee maanden overmaken. 'Het gebeurt wel dat die deadline enkele maanden wordt overschreden. Maar geen jaren.'

Eamonn O'Dea, hoofd van de internationale afdeling van de Ierse Belastingdienst, zei gisteren dat het totale bedrag van de navordering inclusief rente uitkomt op bijna 19 miljard. Het geld zal op een geblokkeerde rekening worden gestald. Pas na afloop van het hoger beroep zal de Ierse regering dit geld kunnen uitgeven.

Raymond Luja, hoogleraar belastingrecht, zegt dat de hoger beroepsprocedure lang zal kunnen duren. 'Tegen het principe - al of niet staatssteun - zal Apple eerst naar het Europees Gerechtshof kunnen gaan en daarna nog naar het Internationale Hof van Justitie. Daarnaast zal de hoogte van het bedrag nog kunnen worden aangevochten voor een Ierse rechtbank.' In totaal kan de hele procedure zes jaar kosten.

Voor Ierland, dat jaarlijks 75 miljard euro aan belastinginkomsten heeft, zou het een enorme eenmalige meevaller zijn. Maar het land zou ook het vertrouwen kunnen verliezen van de vele multinationals die hier willen investeren. Hierdoor zouden duizenden banen verloren gaan.

Waarom haalt Apple niet gewoon die winsten naar het vestigingsland, Amerika?

In de VS geldt een vennootschapsbelastingstarief (corporate tax) van 35 procent. Apple heeft 200 miljard euro op buitenlandse rekeningen staan aan reserves. Indien dat naar het eigen land zou worden gehaald, zou daar ineens 70 miljard euro belasting over moeten worden betaald.

Het gaat toch om winsten die zijn gemaakt in de hele Europese Unie, niet alleen in Ierland?

Dat klopt. Maar in de Europese Unie geldt dat een land dat onrechtmatig staatsteun heeft verleend, die gelden zelf moet terughalen. De Deense Europees commissaris voor Mededinging Margrethe Vestager heeft de andere EU-landen opgeroepen ook een claim in te dienen. Maar daar bestaat tot nu toe geen juridische basis voor.

Ook wordt betwijfeld of Verstagers uitspraak dat die bedragen in mindering kunnen worden gebracht op de 19 miljard die Apple aan de Ieren schuldig is, juridisch houdbaar is.

Sjoerd Douma, hoogleraar Europees belastingrecht in Leiden en directeur van de EU Tax Group van accountants- en belastingkantoor PwC noemt de oproep van Vestager een nieuwigheid: 'Ik begrijp het ook niet helemaal. Maar als zij zegt dat Apple die claims wel weer kan verrekenen in Ierland, zou dat mogelijk worden.' Luja zegt dat ook daar niet echt een juridische basis voor is. 'Ierland zou dat kunnen gaan aanvechten.'

Zal Nederland een claim indienen bij Apple? Ook de winsten op de hier verkochte iPhones en iPads zijn naar Ierland overgemaakt.

Woordvoerder fiscale zaken Paul van der Zanden van het ministerie van Financiën zegt daar niets over te kunnen zeggen. 'Ten eerste is nog niet duidelijk hoe hoog het bedrag van de terugvordering precies is. Dan zouden wij ons aandeel moeten bepalen.

Maar zelfs als dat duidelijk is, zeggen we daar niets over. Artikel 67 van de wet op de Rijksbelastingen verbiedt ons mededelingen te doen over vorderingen op individueel belastingplichtigen.'

Nederland is toch al eerder door de Europese Commissie gelast een bedrag aan ten onrechte niet ingevorderde belasting op te eisen van Starbucks?

Dat klopt. In oktober vorig jaar bepaalde commissaris Vestager dat Nederland minimaal 20 miljoen euro (nog geen 1 procent van wat Apple nu moet betalen) moest opeisen van de Amerikaanse koffieketen. Reden was dat Starbucks van de Nederlandse fiscus de belastbare winst mocht verlagen door een enorm bedrag aan royalties over te boeken aan de dochter in Groot-Brittannië.

Net als Ierland is Nederland het ook niet eens met de uitspraak van de Europese Commissie en is beroep aangetekend. Maar Starbucks heeft inmiddels wel een bedrag van 25,7 miljoen overgemaakt naar een geblokkeerde rekening.

Een derde zaak waar Vestager eerder een uitspraak heeft gedaan, is een ruling die Luxemburg heeft getroffen met de Italiaanse fabrikant Fiat. Luxemburg moet ook 20 miljoen terughalen.

Ten slotte is België verplicht een bedrag van 700 miljoen euro terug te vorderen bij 35 vennootschappen.

De zaak met Apple is gezien het bedrag het meest spectaculair. Lopen er veel zaken?

Zeker. In totaal heeft de Europese Commissie drie jaar geleden besloten meer dan duizend zogenoemde taxrulings te onderzoeken. Daarvan zijn er nu zevenhonderd afgerond. De rest loopt nog.

Wat betekenen die uitspraken voor de Amsterdamse Zuidas, waar veel trustkantoren internationale bedrijven helpen met het ontwijken van belastingen?

Op korte termijn niet veel. Maar de Europese Commissie maakt duidelijk veel kritischer te staan ten opzichte van belastingontwijkingsconstructies.

Op lange termijn zal dat volgens hoogleraar Europees belastingrecht Douma zeker tot minder belangstelling kunnen leiden om in Nederland afspraken met de fiscus te maken. Hoogleraar belastingrecht Luja noemt het een volgende wake-up call voor de sector.

Is er behalve in Ierland en de VS algemene tevredenheid over de uitspraak?

Nee. Heel veel Europese belastingkantoren zit er mee in hun maag. Tim Wach van Taxand in Londen zegt dat het besluit van de Europese Commissie voor grote instabiliteit en onduidelijkheid zal zorgen. 'Aan taxrulings zal een risicopremie komen te hangen. De commissie mag de goede bedoeling hebben gelijke concurrentie na te streven, maar dit leidt tot onrust en dat is nooit goed voor het vertrouwen van bedrijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.