inchecken met pinpas

Gaan we nu alweer afscheid nemen van de ov-chipkaart?

Een groep reizigers bestudeert een automaat van de NS. Beeld Marcel van den Bergh

Nieuwe manieren van betalen in het ov moeten langs een strenge meetlat, zeggen consumentenorganisaties: wees zuinig op wat we nu hebben met de ov-chipkaart.

Is de ov-chipkaart verouderd, amper zeven jaar na de landelijke invoering? Dat zal nieuws zijn voor miljoenen reizigers die vandaag de trein, tram, bus of metro nemen, begeleid door de inmiddels vertrouwde bliepjes bij in- en uitchecken. Heerlijk toch dat ze niet meer hoeven te hannesen met kleingeld in de bus? Of nog staan te pinnen terwijl de 11.18 van Groningen naar Zwolle voor hun snufferd wegrijdt?

Toch worden de signalen sterker dat de ov-chipkaart zijn langste tijd gehad heeft. Bij de NS kunnen duizend testpersonen sinds twee weken op het traject Den Haag-Leiden inchecken met hun pinpas. Twee jaar geleden was er al een proef waarbij reizigers zonder plastic kaart de tram, bus, metro en trein konden instappen, dankzij een app op hun smartphone. Het experiment was een echec, maar het idee leeft voort.

In de toekomst moet men niet per rit afrekenen, maar wordt de hele reis inclusief bus, trein en ov-fiets in rekening gebracht. Beeld Marcel van den Bergh

Dat bleek deze week ook op een vervoerscongres in Rotterdam, waar zelfs de baas van Translink, het bedrijf achter de ov-chipkaart, concludeerde dat het vervoersbewijs zijn houdbaarheidsdatum begint te naderen. Niet zozeer de kaart an sich, als wel de techniek erachter is achterhaald. Te duur, inefficiënt en vooral niet geschikt voor het openbaar vervoer van de nabije toekomst.

Dat ov 3.0 is een droomwereld waarin de reiziger niet langer per rit afrekent zoals nu, maar per reis. Het maakt niet uit hoe vaak hij tijdens die reis van vervoersmiddel wisselt – of dat nou de metro is, de ov-fiets, de bus, een stepservice of zelfs Uber. Niks omchecken of inloggen. Plannen, boeken en betalen met een enkele app of pas.

Plastic onding

Begrijpelijk dat die heerlijke nieuwe wereld op scepsis stuit. Tuurlijk loopt de reiziger nog wel eens te vloeken op dat plastic onding dat de strippenkaart verjoeg, na 31 jaar trouw stempelen. Waarom moet-ie 7,50 euro kosten, elke vijf jaar weer? Waarom moet er minstens 20 euro saldo op staan voor we kunnen instappen? Waarom is er niet één zuiltje waarop we kunnen inchecken bij alle vervoerders? Waarom is geld terugvragen nog zo’n gedoe? Allemaal waar, maar uiteindelijk hebben we van de ov-chipkaart leren houden.

‘Bij nieuwe betaalmiddelen moet de reiziger centraal staan.’ Aldus het manifest van de consumentenorganisaties. Beeld Marcel van den Bergh

Een reden te meer om zuinig te zijn op wat we nu hebben, zeggen consumentenorganisaties in een manifest dat ze donderdag overhandigden aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat). Het is een soort checklist met twaalf punten die de overheid zou moeten aftikken bij ieder plan voor een nieuwe of betere manier van betalen in het ov. De heisa waarmee de ov-chipkaart werd geboren, hoeft niet nog een keer over. ‘Bij de ov-chipkaart hebben techniek en business cases veel te lang de boventoon gevoerd. Bij nieuwe betaalmiddelen moet de reiziger centraal staan.’ Aldus het manifest van de consumentenorganisaties.

De decentralisatie van het openbaar vervoer zadelde het land op met tien concurrerende vervoerders, twaalf provincies die regionale concessies uitgeven en de drie grote gemeenten – Amsterdam, Rotterdam en Den Haag – die hun eigen ov mochten regelen. De ov-chipkaart is eigenlijk al de alles-in-een-app, de draad die deze lappendeken bijeenhoudt.

Die alleskunner is voor verbetering vatbaar. Maar, zeggen de consumentenorganisaties, alternatieven moeten aantoonbaar werken, voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor mensen met visuele en mentale beperkingen, transparantie bieden in tarieven, de privacy waarborgen en zeker niet duurder uitvallen. De ov-chipkaart mag niet eerder worden afgeschaft dan nadat is vastgesteld dat de alternatieven aan die eisen voldoen. ‘Grijp de kansen die alternatieven bieden’, zegt directeur Freek Bos van reizigersvereniging Rover. ‘Werk er de nadelen mee weg die nu nog aan de ov-chipkaart kleven.’ 

De staatssecretaris is blij met de aanbevelingen, twitterde ze. ‘Op Valentijnsdag blijkt maar weer eens dat we (een groot) hart voor goed openbaar vervoer delen!’ De ov-chipkaart? Die reist nog wel even met ons mee, zoals de Britten dat zeggen, ‘wratten en al’.

CHIPANGST OF OV-VREES?

De ov-chipkaart mag dan ingeburgerd zijn, nog niet iedereen durft hem te gebruiken. Vooral senioren worden nog wel eens afgeschrikt door alle handelingen die ze moeten verrichten voor ze zorgeloos met het openbaar vervoer kunnen. In Gelderland, Overijssel en Flevoland zijn daarom zo’n dertig ov-ambassadeurs actief die inloopspreekuren houden, informatiebijeenkomsten en zelfs proefreizen organiseren. ‘Het is meestal een kwestie van koudwatervrees’, zegt Cees Sweere (71) over ouderen die de ov-chipkaart ‘mijden’. Sweere neemt geregeld een groep op sleeptouw – bus in, bus uit, trein in en trein uit. ‘Ik leg niet alleen de ov-chipkaart uit, maar ook een reisplanner als 9292 en wat ze moeten doen als ze verkeerd inchecken en hoe je omcheckt als je van vervoerder wisselt.’ Sweere raadt gebruikers aan apps op hun smartphone te installeren, zodat ze onderweg een seintje krijgen als er iets aan hun reis wijzigt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden