REPORTAGE

Gaan we hier drones testen of toch huizen bouwen?

Pieter-Christiaan van Oranje wil een 'Drone Valley' op Vliegkamp Valkenburg. Goed voor veel banen en ook aanzien. Alleen: op die plek zijn huizen gepland.

Op het voormalige Vliegkamp Valkenburg wordt hard gewerkt om de bovenste betonnen laag van de start- en landingsbaan eraf te schrapen om er later huizen te kunnen bouwenBeeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Op het voormalige Vliegkamp Valkenburg in de gemeente Katwijk liggen de twee start- en landingsbanen er verlaten bij. Maar uitgerekend nu ze worden gesloopt, groeit de steun voor een opmerkelijk plan.

'Drone Valley' heet het initiatief van Pieter-Christiaan van Oranje, of 'Unmanned Valley'. De derde zoon van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven wil de lange startbaan, ooit thuisbasis van de squadrons 320 en 321 van de Marine Luchtvaartdienst, een tweede leven geven voor onbemande vliegtuigen. Er moet een hoogwaardige kennisindustrie, gespecialiseerd in onbemande luchtvaartsystemen, neerstrijken.

'Katwijk kan Europa's eerste internationale testcentrum voor drones krijgen, in potentie goed voor duizenden banen', zegt defensiespecialist Rob de Wijk, lid van een de 'regiegroep' die de prins heeft gevormd.

Alleen: het opnieuw in gebruik nemen van de startbaan laat zich moeilijk rijmen met het plan voor vijfduizend woningen op Vliegbasis Valkenburg. De komende twintig jaar moet er een energieneutrale woonwijk komen, naast recreatie en bedrijvigheid. Behoud van de startbaan past niet in dat masterplan. Vooralsnog houdt het Rijksvastgoedbedrijf vast aan de afspraken om het terrein bouwrijp te maken. Op een steenworp afstand van de Theaterhangaar waar de musical Soldaat van Oranje wordt opgevoerd, schraapt bouwbedrijf Heijmans de toplaag van de oude startbaan af.

'Het enige wat wij vragen, is zes maanden uitstel om de businesscase uit te werken', zegt Rob de Wijk. 'Als we die toplaag later weer moeten herstellen, kost dat 500 duizend euro.'

Zelfrijdende auto's

Drone Valley heeft de interesse gewekt van onder meer de werkgeversorganisatie VNO-NCW, het kennisinstituut TNO, het Zuid-Hollandse platform Innovation Quarter en The Hague Security Delta, een netwerk van bedrijven, overheden en kennisinstellingen rond veiligheid. Katwijk, Noordwijk, Wassenaar en Den Haag hebben hun steun uitgesproken voor een studie.

Een van de bedrijven die zich op het voormalige vliegkamp wil vestigen, is Aerialtronics. De start-up met inmiddels 37 werknemers ontwikkelt drones voor civiele toepassingen, van assistentie van de brandweer, tot inspectie van telefoonmasten of landbouwgewassen. 'Het gaat om meer dan alleen de vliegende apparaten, maar ook om de camera's, de software en de dataverwerking', zegt Lucas van Oostrum, medeoprichter van Aerialtronics. Hij spreekt liever van Unmanned Valley dan van Drone Valley. 'Ook zelfrijdende auto's hebben de toekomst. In dat hele unmanned-gebeuren is grote behoefte aan een testcentrum.'

Valkenburg is volgens Van Oostrum een ideale locatie, pal aan de Noordzee. 'Je kunt er veilig testvluchten maken. Denk ook aan de olieplatforms die je met drones kunt bevoorraden, Shell is daar al mee bezig. Je wilt niet over tien jaar zeggen: we hadden de kans, maar hebben hem niet gegrepen.'

Vliegbasis

In het verlengde van civiele toepassingen zou Drone Valley ook een militair-strategische component kunnen krijgen. Volgens Jack de Vries, oud-staatssecretaris van Defensie, heeft de nucleaire top met president Obama in Den Haag een impuls gegeven aan een breder debat over de vliegbasis.

'Tijdens de Nucleair Security Summit hebben luchtmacht en politie intensief gebruik gemaakt van Valkenburg voor hun helikopters', zegt De Vries, lid van de regiegroep voor Drone Valley. 'Er zijn stemmen opgegaan of we Valkenburg echt wel kunnen missen. We hebben de luchtmachtbases Leeuwarden en Volkel, maar in de Randstad moeten we ook een terugvaloptie hebben naast de burgerluchthavens Schiphol en The Hague Rotterdam Airport. Voor grote evenementen zoals NSS, maar ook bij onverhoopte veiligheidssituaties.'

De voltallige gemeenteraad van Katwijk heeft het Rijksvastgoedbedrijf in een motie opgeroepen de sloop van de startbaan een halfjaar uit te stellen. 'We moeten de initiatiefnemers van Drone Valley een kans geven', zegt wethouder Klaas Jan van der Bent (ChristenUnie). 'Het grijpt behoorlijk in in de bestaande plannen, maar ik wil niet beginnen bij de complicaties. In potentie kan hier een mooi kenniscluster met veel werkgelegenheid komen. Helaas houdt het Rijksvastgoedbedrijf vast aan de sloop. We doen daarom nogmaals een formeel beroep op ze.'

Fietsers rijden over een landingsbaan van het voormalige Vliegkamp Valkenburg, vlak voor de werkzaamhedenBeeld anp

Startbaan

Het Rijksvastgoedbedrijf kan niet reageren, omdat verantwoordelijk minister Stef Blok eerst Kamervragen over het onderwerp moet beantwoorden. Duidelijk is dat het Rijk de eerder vastgestelde plannen niet zo maar wil doorkruisen. De vliegbasis wordt tussen nu en 2017 bouwrijp gemaakt, de eerste woningen moeten een jaar later worden opgeleverd. Voor lichtere drones is misschien wel iets mogelijk, suggereerde het Rijksvastgoedbedrijf eerder, maar niet voor grotere drones die een echte startbaan nodig hebben.

'Ik begrijp de positie van het Rijksvastgoedbedrijf', zegt Jack de Vries. 'Die bouwgrond staat voor een zeker bedrag in de boeken. Maar je kunt je afvragen of het in de huidige markt realistisch is om in Katwijk vijfduizend huizen te willen bouwen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden