Fusies pensioenfondsen mede gevolg scherper toezicht

Veel pensioenfondsen fuseren. Een reden daarvoor lijkt het verscherpte toezicht van de Verzekeringskamer te zijn. Maar ook de eis van goede bedrijfsresultaten en de ingewikkeldheid van de pensioenvoorzieningen tellen mee....

Van onze verslaggever

Gijs Herderschêe

AMSTERDAM

In een halfjaar tijd zijn er vijftig pensioenfondsen verdwenen. Hun aantal is nu geslonken tot 973, zo meldt de Verzekeringskamer. De fusiedrift heeft een aantal oorzaken. Een daarvan is dat het toezicht door de Verzekeringskamer is verscherpt.

De verscherping is ingegeven door verhoogde deskundigheids-

eisen voordat een fonds voor eigen rekening mag handelen. Dat kan tot fusie nopen of tot uitbesteding aan verzekeraar of grote administrateur die de uitvoering van de regeling overneemt.

Het kan ook zo zijn dat het pensioenfonds zichzelf omtovert tot verzekeraar, zoals het Pensioenfonds voor de Haven heeft gedaan. Maar ook het faillissement van verzekeraar Vie d'Or was misschien debet aan het aangescherpte toezicht. Meer recent kan de beursfraude met front-runners bij pensioenfondsen van invloed zijn geweest.

Ook praktische oorzaken spelen een rol in de fusiegolf. Als bedrijven fuseren, gaan in de slipstream hun pensioenregelingen mee. Daarnaast wordt schaalvergroting ook afgedwongen door de jaarlijkse vergelijking van de beleggingsresultaten van de pensioenfondsen. Wie jaar op jaar slecht scoort, dreigt op termijn klanten te verliezen. Bedrijven kunnen uit de verplichte regeling voor hun sector stappen als ze elders goedkoper eenzelfde regeling kunnen krijgen. Bundeling zorgt dan voor grotere slagkracht.

Pensioenregelingen worden echter ook in hoog tempo complexer. Werknemers krijgen wat te kiezen. VUT-regelingen worden individuele spaarregelingen die met het pensioen worden samengevoegd. Werknemers kunnen kiezen voor een nabestaandenpensioen of een hoger ouderdomspensioen.

De keuzes maken de administratie complexer en dat vereist nieuwe computersystemen. Die investering is sommige fondsen te gortig, zoals installatiebedrijf GTI. Dat heeft het eigen pensioenfonds ondergebracht in het pensioenfonds voor de metaalnijverheid.

De individuele keuzes worden aangemoedigd door het akkoord tussen vakbeweging en werkgevers van december 1997. Daarin staan modernisering en kostenbeheersing centraal. In een reeks CAO's zijn nu afspraken gemaakt over modernisering van het pensioen. Dat is modernisering door te kiezen voor de indviduele werknemer en door aanpassing van het AOW-aandeel in het pensioen.

In de meeste pensioenen wordt rekening gehouden met de AOW voor gehuwden. Individuele werknemers krijgen echter een halve AOW-uitkering en zitten daardoor met een 'AOW-gat'. Dat kan verdwijnen door in het pensioen rekening te houden met de individuele AOW. Daardoor wordt het pensioen echter flink duurder. Meestal wordt 70 procent van het laatste salaris beloofd. In werkelijkheid is dit fors lager, doordat er minder AOW wordt uitgekeerd.

De hele operatie, modernisering en aanpassing van het AOW-aandeel, mag niets extra kosten. Dus wordt het pensioen dat het fonds de werknemers voorspiegelt, snel lager. De discussies zijn complex en leveren snel problemen op. Zoals bij het bankbedrijf ABN Amro dat overhoop ligt met de 'deelnemersraad' van werknemers en gepensioneerden.

Het kan ook anders. In dat geval wordt aan alle wensen voldaan, zoals bij Shell is gebeurd. Het verschil tussen de bank en Shell moet van culturele aard zijn, want beide pensioenfondsen hebben geweldige beleggingsopbrengsten.

Bij Shell worden nabestaanden 'gratis' verzekerd, de pensioentoezegging blijft ongewijzigd, iedereen kan met zestig jaar weg en als klap op de vuurpijl betaalt niemand premie. Het Shell Pensioenfonds boekt nu zulke grote beleggingsopbrengsten dat er ruim geld in kas is. Dat komt omdat Shell veel in aandelen belegt.

Dat maakt overigens ook dat er wel eens mindere jaren zijn. In 1993 hoorde Shell tot de slechtst boerende fondsen. In zo'n geval kan Shell altijd weer premie gaan heffen. De kleinere en minder ondernemende pensioenfondsen houden het voorzichtig en fuseren liever.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.