Nieuws

FrieslandCampina verhoogt prijzen, maar boeren leveren melk al onder de kostprijs

Ondanks een omzetstijging moet FrieslandCampina de prijzen verhogen. Zo wil het de gestegen kosten voor grondstoffen en de groeiende inflatie compenseren. Dat is slecht nieuws voor de melkveehouders, die juist een hogere prijs moeten krijgen om niet langer onder de kostprijs te boeren.

Robèrt Misset
In november 2020 kondigde FrieslandCampina aan ruim 1.000 banen te schrappen in België, Nederland en Duitsland. Uiteindelijk vloeiden ruim 1.700 werknemers af. Beeld James Arthur Gekiere / Belga
In november 2020 kondigde FrieslandCampina aan ruim 1.000 banen te schrappen in België, Nederland en Duitsland. Uiteindelijk vloeiden ruim 1.700 werknemers af.Beeld James Arthur Gekiere / Belga

Ondanks een omzetstijging van 3,2 procent tot 11,5 miljard euro gaat zuivelconcern FrieslandCampina de prijzen verhogen. Zo wil het bedrijf de gestegen kosten voor grondstoffen en de groeiende inflatie compenseren. Dat maakte FrieslandCampina dinsdag bekend bij de presentatie van de jaarcijfers.

De nettowinst over 2021 bedroeg 172 miljoen euro, na een dramatisch 2020 waarin FrieslandCampina mede door de coronacrisis fors moest bezuinigen. Uiteindelijk vloeiden niet 1.000 maar ruim 1.700 werknemers af. De beroerde markt voor babyvoeding in Azië, waar de geboortecijfers daalden, sloeg een gat in de winst voor het zuivelconcern. De winstgevendheid liep in dat jaar zelfs met 80 procent terug.

De aangesloten boeren ontvangen nu een hogere melkprijs van FrieslandCampina; de totale vergoeding aan de ledenmelkveehouders voor de geleverde melk is in 2021 met 6.2 procent gestegen naar 3.835 miljoen euro. Maar FrieslandCampina zegt geen snel herstel te verwachten in China, nu de grenzen vanwege de pandemie nog steeds gesloten zijn.

Kortetermijnpolitiek

In december besloot FrieslandCampina de productie van babyvoeding in de fabriek in Berculo drastisch te reduceren. De zuivelgigant zou het merk Friso, onderdeel van de divisie ‘specialised nutrition’, dan ook willen afstoten. Friso zou een marktwaarde hebben van 2,2 miljard euro. Maar die tak verkopen, is een slecht idee, zegt Theo Langeveldt, voormalig melkveehouder in Groesbeek en eigenaar van camping De Hoge Hof.

‘FrieslandCampina doet te veel aan kortetermijnpolitiek om de melkprijs hoog te houden. Door de babymelktak te verkopen, slachten ze de kip met de gouden eieren. Met mijn boerenverstand zeg ik dat wanneer Friso 2,2 miljard euro waard is, FrieslandCampina er ook iets aan kan verdienen.

‘China valt nu weg door de coronacrisis, maar India blijft een geweldige afzetmarkt. In het Midden-Oosten valt een mooie cent te verdienen. De eerdere verkoop van frisdrankenmerk Riedel in 2017 heeft ook weinig opgeleverd. Op langere termijn gaat FrieslandCampina met dat beleid naar de knoppen. Je kunt als boer ook niet eindeloos stukken van je grond verkopen.’

Lege supermarktschappen

Langeveldt (71) was veertig jaar melkveehouder in Groesbeek. Hij belt vanaf de shovel op de boerderij, die hij inmiddels aan zijn zoon heeft overgedaan. Hij noemt de huidige melkprijs van FrieslandCampina van 39,23 eurocent voor 100 kilo melk ‘redelijk’, in de wetenschap dat boeren hun melk jarenlang voor slechts 34 cent hebben moeten produceren. ‘Maar eigenlijk moet de melk 45 cent opleveren om het voor de boeren economisch verantwoord te maken. Ik heb zelf ook mijn leven lang onder de kostprijs moeten boeren.’

FrieslandCampina garandeert de melkveehouders vanwege de florissante cijfers over 2021 een nabetaling van 14 cent voor 100 kilo melk. Langeveldt: ‘We hebben ook een paar jaar niks gehad, maar het is natuurlijk bij lange na niet genoeg. We zijn gek als boeren, alleen door het beheer van een camping en appartementen heb ik mijn bedrijf overeind kunnen houden.’

FrieslandCampina mikt dit jaar op een omzetstijging van 2 tot procent. Maar de hogere prijzen voor producten als Mona, Chocomel en Fristi zouden opnieuw tot lege schappen kunnen leiden in de supermarkten. Willeke Peek-De Boer, eigenaar van melkveehouderij Peek/Milk&Meetings in Wilnis, stelt dat de supermarkten te weinig oog hebben voor de Nederlandse landbouw.

‘Wij krijgen al niet de melkprijs die alle kosten dekt, dan is het extra pijnlijk als supermarkten demonstratief bordjes neerzetten om aan te geven dat ze sommige producten niet meer verkopen.’

Faire prijs

Peek noemt de macht van de inkopers te hoog. ‘Albert Heijn en Jumbo hadden al eerder een conflict met CSM, dat geen suiker onder de kostprijs wilde leveren. Daar kun je de boeren niet mee afschepen. Dan maar niet, zeiden de supermarkten. Ze haalden suiker uit het buitenland, zoals Jumbo nu Deense boter verkoopt. Het is inherent aan een vrije markt, maar het is niet duurzaam en je kunt die boter ook uit Nederland halen. Mits je de boeren een faire prijs betaalt.’

Ook haar melkveebedrijf is ‘Planet Proof’, het keurmerk voor duurzame producten. ‘Onze melk voldoet aan de hoogste eisen.’ Maar boeren als Peek moeten opboksen tegen de goedkope huismerken van de supermarkten. ‘De melk met de beste voorwaarden vind ik terug in een merkloze folieverpakking, voor een nog scherpere marge. Dat doet me pijn, als boer.’

Het systeem is met name gericht op het beschermen van de consument, aldus Peek. ‘Alles is eraan gelegen om de consument niet te veel te laten betalen voor voeding. En daar zijn wij als producenten de dupe van. Duurzame en gezonde voeding mag juist meer kosten, zeker als je de belangen van de boeren voorop wil stellen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden