Friesland Bank wil klein blijven om snel te kunnen reageren 'Je moet niet innoveren maar imiteren'

Uit binnen- en buitenland wordt aan de Friesland Bank getrokken. Maar Douwe Keizer, directeur, laat zich niet gekmaken door de nieuwste fusie- en overnamegolf in de financiële wereld....

Van onze verslaggeefster

Esther Hansen Löve

LEEUWARDEN

Keizer spaart Nederlandse autobiografiën. Hij interesseert zich voor het verhaal achter de mens. Het persoonlijke contact met de klanten is de specialiteit van de bank, én wat Keizer het leukst vindt aan zijn werk.

'Hier in het noorden zijn veel ondernemingen terug te voeren op personen, het zijn vaak nog familiebedrijven', vertelt Keizer. Als voormalig secretaris van de Friese Kamer van Koophandel kent hij veel ondernemers in de provincie ook persoonlijk. De relatie van de bank met de klanten gaat vaak enkele generaties terug.

Terwijl zich boven haar hoofd in de financiële sector een een nieuwe fusie- en overnamegolf voltrekt - ABN Amro koopt een grote spaarbank in de VS en verzekeraar Reaal fuseert waarschijnlijk met spaarbank SNS -, houdt de Friesland Bank als laatste puur regionale partij vast aan kleinschaligheid.

'Het Nederlandse bankwezen wil op die manier ontkomen aan haar beperkte omvang en marge-erosie. Dat is een keuze die wij niet maken. Wij kiezen voor een duidelijk gezicht', zegt Keizer. Als zijn bank groter zou worden, zou het persoonlijke contact met de klant erbij inschieten. 'Ons visitekaartje blijft de extra aandacht voor de klant.'

Toch lonkt ook deze 'laatste der Mohikanen' onder de regionale banken naar aanpalende gebieden. Om haar positie ook buiten de eigen regio te versterken en om nieuwe activiteiten te ontwikkelen heeft de Friesland Bank onlangs nieuwe aandelen uitgegeven.

Wat de bank precies met de opbrengst van de emissie gaat doen wil Keizer niet zeggen. De 75 miljoen gulden staan nog steeds op deposito 'zodat we als dat nodig is onze slag kunnen slaan'. Een acquisitie zou buiten de regio kunnen liggen of in een ander marktsegment kunnen zitten. De ambitie om een landelijke bank te worden heeft Keizer echter niet.

'We willen niet een kleine grote bank zijn, maar de activiteiten verbreden zich wel, het waaiert uit.' Keizer denkt aan nieuwe producten. De oprukkende automatisering - de chipknip kost de Friesland Bank enkele miljoenen zonder dat hij extra inkomsten genereert - noopt tot grote investeringen. Bij bijna alle kantoren zijn betaalautomaten geïnstalleerd en klanten kunnen nu ook elektronisch bankieren bij de Friesland Bank.

De veranderingen in de maatschappij vragen ook om aanpassingen. De zich terugtrekkende overheid legt een nieuw terrein braak voor banken en verzekeraars. 'Wij zijn een modern bedrijf dat de mensen volgt in hun ontwikkeling. Dat begint bij de studiefinanciering en het eindigt bij het pensioen.' Studenten en ouderen vragen steeds meer adviezen over zaken die vroeger door de overheid werden verzorgd. En vaak blijft het niet bij goede raad: de vragenstellers willen ook gebruik maken van de financiële diensten van Friesland Bank.

'Wat dat betreft hebben wij een voordeel. Als je klein bent kun je sneller handelen. Je moet dan niet willen innoveren maar wel snel kunnen imiteren.' Zo overweegt de Friesland Bank ook mee te gaan in de milieuvriendelijke trend en komt zij wellicht met een groen beleggingsfonds dat aandeelhouders belastingvoordeel geeft.

Voor het eerst heeft de bank nu ook aandeelhouders van buiten de regio toegelaten. Eén daarvan is een oude bekende: Ducatus, het beleggingsfonds van Van Lanschot Bankiers. Twee jaar geleden gingen de twee banken een samenwerkingsverband aan. De Friesland Bank nam toen een belang van 25 procent in de iets grotere Brabantse bank.

De samenwerking verloopt zo voorspoedig dat de twee een fusie niet uitsluiten. 'We zijn de laatste twee onafhankelijke middelgrote banken in Nederland', stelt Keizer. Ook cultureel passen de banken bij elkaar.

Van Lanschot-directeur Bert van Heemskerk stelde eens dat de Brabantse en Friese mentaliteiten grote overeenkomsten vertonen: zuinig, zorgzaam en gedegen. Bij de rappe bankiers in de Randstad gaat het snel en haastig. 'Onze mentaliteit is anders. Wij zijn ingetogener en komen langzaam op gang. Wij zeggen niet meteen ''dat doen we'', maar ''we zullen ons best doen'', aldus Keizer.

Als 'natuurlijke bondgenoten' varen ze beide wel bij de samenwerking. De Friesland Bank heeft profijt van Van Lanschots kennis op het gebied van vermogensbeheer en van diens internationale netwerk. 'En wij hebben hen geholpen met de zelfstandige afscheiding van hun vroegere moederbank Natwest.'

Voorlopig blijft de Friesland Bank zelfstandig. Belangstelling voor samenwerking, ook uit het buitenland, is er genoeg. Ook een notering aan de Amsterdamse effectenbeurs wil Keizer niet. 'Voor het geld hoeven we het niet te doen.'

Met een balanstotaal dat dit jaar de zeven miljard gulden passeert, ongeveer zestig kantoren en meer dan achthonderd werknemers is de bank groot genoeg. De winst is de laatste jaren gestaag gestegen en beliep vorig jaar 28 miljoen.

Het hoofdkantoor in Leeuwarden staat wat verscholen achter een groot gebouw van ABN Amro. Het tekent de positie van de bank in het hart van de eigen thuismarkt. In Friesland heeft zij een marktaandeel van rond de 20 procent. In Drenthe en Groningen, waar de Friesland bank nu ook actief is, is dat nog veel lager.

Het grootste deel van de bijna 100 duizend klanten zijn ondernemingen. Boerenbedrijven maken een vijfde van het hele klantenbestand uit. Dat is historisch zo gegroeid: de Friesland Bank begon in 1913 als coöperatieve zuivelbank die zich aansloot bij de boerenleenbank, de huidige Rabobank.

Tot na de oorlog bleef zij de gespecialiseerde zakenbank voor de coöperatieve sector. Toen in de jaren vijftig veel Friezen emigreerden, hield een aantal van hen hun rekening bij de Friesland Bank aan. Zodoende heeft de kleine regionale bank rekeninghouders in de VS, Canada en Australië.

Ook voor deze klanten weet de bank zich dienstbaar te maken. Onlangs rolde op de fax een aanvraag voor een hypotheek binnen. 'Van een boer die zo'n vijfentwintig jaar geleden naar Schotland is geëmigreerd en de kans kreeg een naburige farm over te nemen. Die vond het de moeite waard om de banden aan te houden.'

De eerste stap tot vernieuwing kwam in 1963 toen de bank zich afscheidde van de Rabo. Zeven jaar later besloot zij ook niet-agrarische leden tot de coöperatie toe te laten, een radicale verandering.

Door de schaalvergroting en concentratie in de landbouw daalde het aantal leden zo hard dat de bank haar toevlucht zocht tot sociaal-culturele instellingen. Hierdoor telde het klantenbestand een kleurrijk gezelschap met instellingen als het Frysk Orkest, De Fryske Akademy, de Stichting Oude Friese Kerken en de Bond van Plattelandsvrouwen.

Twee jaar geleden ontdeed de bank zich van haar coöperatieve vorm en werd zij een naamloze vennootschap. De aandelen kwamen evenwel alle in eigendom van de 'Vereniging Friesland Bank' die weer in handen was van de voormalige leden. Zo kon de onderneming vasthouden aan haar identiteit. De enige doelstelling van de vereniging was het bevorderen van de economische groei binnen de provincie.

De nieuwe aandeelhouders die geen banden hebben met Friesland, zullen daar niets aan kunnen veranderen. Ducatus, verzekeraar Reaal en de Nationale Investeringsbank hebben aandelen gekocht die geen stemrecht geven waardoor de vereniging de enige stemgerechtigde aandeelhouder blijft.

'We hebben hier een bepaalde positie en proberen de regio economisch te steunen', zegt Keizer. Daarom sponsort de bank verschillende culturele en sportieve evenementen die uniek zijn voor de provincie.

Als sociaal-geograaf die pas later economie is gaan studeren is hij een vreemde eend in de bijt bij de Friesland Bank. In zijn jaren bij de Kamer van Koophandel heeft hij naast zijn werk onderzoek gedaan naar de geschiedenis van het bedrijfsleven in de regio. Vandaar de persoonlijke belangstelling voor de klant.

Keizer gaat het liefst zelf mee als een grote zaak wordt afgesloten. 'De klant vindt het prettig als je meekomt in een afrondend stadium. Ik wil niet pochen, maar het is nu eenmaal een fijn gevoel als je terugkomt op de bank en je hebt als ondernemer goede zaken gedaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden