Friese boeren zuchten onder noodmaatregelen tegen gifwolk

Koeien die in het voorjaar de wei in zijn geweest, weer terugzetten op stal. 'Stapelgek word je ervan', zegt boer O....

Van onze verslaggever Wio Joustra

De loods bevatte onder meer chloorhoudende stoffen en landbouwgif. Er wordt rekening gehouden met neerslag van zeer giftige dioxinen. Het publiek is aangeraden geen groente uit eigen tuin te eten, niet te zwemmen in open water en kleine kinderen niet in de tuin of zandbak te laten spelen.

De gevolgen voor veehouders zijn ingrijpender. Ze moeten gemaaid gras apart inkuilen en mogen geen vers gemaaid gras voeren aan het vee. Het is een noodmaatregel van minister Brinkhorst van Landbouw om een mogelijk dioxineschandaal te voorkomen.

Ook het vee moet voorlopig binnen blijven. Bouma begrijpt wel waarom collega's de Haagse missive negeren. Zoals T. van Seijen, even verderop richting Idaerd. Maar die was niet door de gemeente van de noodmaatregelen op de hoogte gebracht. Hij heeft het van collega's moeten horen.

'Morgenochtend gaan de koeien weer op stal. Ik had ze net mooi op productie en ik zat goed in het gras. Nu moeten ze weer op winterrantsoen. Ik ben blij dat ik nog wat oude kuil heb liggen.' Boeren in de hele provincie zijn opgeroepen om wintervoer af te staan aan de ruim driehonderd gedupeerde veehouders in het gebied.

De getroffen boeren zijn niet gelukkig met de maatregelen van Brinkhorst. Ze worstelen vooral met de vraag wie opdraait voor het productieverlies. ATF heeft bekendgemaakt de directe kosten van de boeren te willen dekken. De drie gemeentebesturen van Smallingerland, Boarnsterhim en Littenseradeel hebben Brinkhorst gevraagd om een schadeloosstelling voor gedupeerde boeren in hun regio.

De boeren vinden verder dat de autoriteiten niet alert genoeg zijn geweest. De brand brak vrijdagochtend uit tussen vijf uur en half zes; de maatregelen dateren van vrijdagavond. Van Seijen: 'Het ei was al op toen ze nog met het zout kwamen.' Landbouworganisatie NLTO heeft het ministerie van Landbouw inmiddels beschuldigd van nalatigheid.

Bouma en Van Seijen roepen in koor dat de agrarische sector in Nederland zich geen dioxineschandaal kan veroorloven. 'We moeten hier geen Belgische toestanden hebben', zegt Van Seijen, 'dan zijn we helemaal de pineut. Het publiek is zó beïnvloed. Dan drinken ze een half jaar geen melk meer maar cola. Totdat blijkt dat daar weer wat mee mis is.'

Op het gemeentehuis van Smallingerland in Drachten is het hele weekend een crisiscentrum ingericht geweest. Meer dan vijfhonderd telefoontjes kwamen er binnen. Maar de omvang van de neerslag van de brand zal pas vanmiddag of morgen bekend zijn, wanneer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) zijn onderzoek heeft afgerond.

ATF de Pijp verwerkt al het klein chemisch uit heel Friesland. Het bedrijf was nog maar twee jaar oud en voorzien van de nieuwste technische snufjes. De brand van vrijdag was de zesde in de afgelopen jaren. De gemeente Smallingerland heeft de provincie erop geattendeerd dat in de risicoanalyse van het bedrijf de mogelijkheid van een grote brand ontbrak. De provincie Friesland overweegt nu de voorlopige vergunning van ATF in te trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden