Antoine Deltour, ex-werknemer van accountants- en adviesbedrijf PriceWaterhouseCooper.
Antoine Deltour, ex-werknemer van accountants- en adviesbedrijf PriceWaterhouseCooper. © R.L/Liberation

Franse klokkenluider wilde niet meedoen aan fiscale trucs

'Ik heb uit overtuiging gehandeld', zegt de 28-jarige Antoine Deltour. In een interview met de Franse krant Libération maakte de ex-werknemer van accountants- en adviesbedrijf PriceWaterhouseCoopers zich bekend als een van de klokkenluiders in het LuxLeaksschandaal.

Door LuxLeaks kwam aan het licht dat de Luxemburgse belastingdienst bedrijven als Apple, Amazon, Pepsi en IKEA zeer gunstig behandelde. Vorige week moest Deltour in Luxemburg voor de rechter verschijnen wegens het lekken van vertrouwelijke documenten.

Omzeilen van belastingen

Antoine Deltour trad in 2008 in dienst van PriceWaterhouseCoopers (PwC), dat in het kleine Luxemburg maar liefst 23 duizend werknemers telt. Van de omzet wordt 29 procent verdiend met fiscale adviezen. Al snel bleek Deltour zich niet thuis te voelen in deze omgeving. PwC hield zich bezig met 'fiscale optimalisatie', een wat eufemistische term voor het omzeilen van de belastingen via belastingconstructies. 'Ik had geen zin om daar aan bij te dragen', aldus Deltour. Het verzet tegen dit soort constructies is de laatste tijd snel verhevigd, onder meer in de Tweede Kamer.

In 2010 nam Deltour ontslag. Vlak voor zijn vertrek wilde hij nog een paar documenten kopiëren. Daarbij stuitte hij op de tax rulings, belastingafspraken van een bedrijf met de overheid, die onbeveiligd in het bedrijfssysteem stonden. 'Zonder precies te weten wat ik ermee wilde doen, besloot ik ze ook te kopiëren, want ik was geschokt door hun inhoud', zei Deltour in Libération.

Uiteindelijk gaf hij de documenten aan een journalist van het Franse televisieprogramma Cash Investigation. In een uitzending in mei 2012 werden slechts enkele opvallende voorbeelden behandeld. De rest van de documenten kwamen op de site van het International Consortium of Investigative Journalists terecht, een instantie waarmee Deltour naar eigen zeggen nooit contact had. In november 2014 barstte het LuxLeaksschandaal past echt los, met publicaties in 26 landen.

Toekomst

Deltour zegt dat hij niet de enige klokkenluider is. Bij LuxLeaks doken documenten op die na zijn periode bij PwC zijn vervaardigd, alsmede documenten van de andere grote accountantskantoren Deloitte, KPMG en Ernst & Young.

Na de uitzending van Cash Investigation in 2012 heeft PwC al een aanklacht tegen Deltour ingediend. De klokkenluider betreurt dat de zaak zich op hem toespitst. 'Niet alleen voor mij. Het is onrechtvaardig dat Luxemburg als enige land aan de schandpaal wordt genageld en dat een enkel accountantsbedrijf wordt nagewezen, want deze praktijken vormen een systeem', zegt hij.

De toekomst ziet Deltour met enig vertrouwen tegemoet. 'Ik heb praktijken onthuld die legaal zijn maar steeds meer worden beschouwd als strijdig met de ethiek. Ik heb moeite me voor te stellen dat ik daarvoor wordt veroordeeld om een voorbeeld te stellen.'

Zelfs Jean-Claude Juncker, ex-premier van Luxemburg en voorzitter van de Europese Commissie, zag zich genoodzaakt te verklaren dat de geconstateerde praktijken indruisten tegen 'ethische en morele normen'. De ministers van Financiën van Duitsland, Italië en Frankrijk noemden LuxLeaks een 'keerpunt': de fiscale concurrentie tussen Europee landen moet aan banden gelegd worden, vonden zij.