Frank Kalshoven: verbazingwekkend dat de aanvullende verzekering nog zoveel wordt verkocht

Beeld de Volkskrant

De Nederlandsche Bank (DNB), ook belast met het financieel toezicht op de zorgverzekeraars, luidde deze week de noodklok over de aanvullende zorgverzekering. 'Aanvullende polissen worden verlieslatend en kunnen op termijn zelf verdwijnen', schrijft de toezichthouder. 'Hiermee komt mogelijk ook de toegankelijkheid van de in deze polissen aangeboden zorg in het geding.'

O jee, zal menigeen hebben gedacht. De Volkskrant opende ermee. Maar waarom zou het erg zijn als de aanvullende polis verdwijnt? Zou het ook een voordeel kunnen zijn?

Eerst de feiten. Iedereen in Nederland is verplicht verzekerd voor de basisverzekering. En volgens DNB koopt 85 van de honderd verzekerden hier boven op een aanvullende zorgpolis, bijna tien personen minder dan een decennium geleden. In totaal slaan we in Nederland 4,3 miljard euro stuk op de aanvullende zorgverzekering. Bij de aanschaf van hun basisverzekering kiezen twaalf op de honderd verzekerden voor een verhoogd eigen risico, tegen zes op de honderd een decennium geleden.

Ik vind de feiten verbazingwekkend - en verbazingwekkende feiten zijn de leukste. Ik vind het aandeel aanvullend verzekerden buitensporig hoog; het aantal mensen met een hoger eigen risico buitensporig laag. Ik zal uitleggen waarom.

In het basispakket is alle zorg verzekerd met een hoog prijskaartje (met nog allerlei extra's erbij, zoals de huisarts). Dit basispakket heeft hiermee een echt verzekeringskarakter. Wanneer is een verzekering een goed idee? Als de kans dat een gebeurtenis zich voordoet klein is, maar de impact van die gebeurtenis juist groot. De kans dat ik komend jaar tienduizenden euro's zorgkosten moet maken is klein, maar als dat gebeurt slaat dat ook een diepe financiële wond. Daarom is die verzekering nuttig en nodig.

De keuze voor de hoogte van het eigen risico is een simpel sommetje. De premie daalt naarmate het eigen risico hoger is. Dus iedereen met een klein beetje spaargeld en zonder evidente gezondheidsrisico's zou op rationele gronden moeten kiezen voor een hoog eigen risico.

De uitgespaarde zorgpremie kan als spaargeld worden opgepot en in een slecht jaar worden aangesproken. En geloof me: de combinatie 'ik heb een beetje spaargeld' met 'ik heb geen evidente zorgkostenrisico's' komt vaker voor dan bij 12 op de honderd mensen in Nederland.

Voor de zorgkosten uit de aanvullende polissen geldt juist: kans groot, impact klein. De kans dat ik bij de tandarts kom, bijvoorbeeld, is komend jaar bijna 100 procent. Voor dit type kosten is verzekeren geen handige oplossing. Dit zijn grotendeels reguliere kosten van levensonderhoud (zoals wonen, eten, telefoon, de sportclub betalen en geld opzij leggen voor een vakantie). En voor zover deze kosten een keer onvoorzien groot zijn, heeft een mens een spaarpotje.

Als je dit soort kosten (kans groot, impact klein) toch verzekert, zullen de jaarlijkse premies grofweg gelijk zijn aan de jaarlijkse kosten. Dit lijkt meer op 'gespreid betalen' dan op echt verzekeren. Of, zoals DNB het noemt, een 'abonnementenmodel'. Voor de meeste huishoudens is dit nodeloos moeilijk doen (een verzekering afsluiten; bonnetjes insturen; wachten op betaling, et cetera). Aanvullend verzekeren is vanuit dit perspectief nu dus onbegrijpelijk populair.

En de arme mensen dan, met een slechte gezondheid? Ja, voor hen geldt dit natuurlijk niet. Als de aanvullende verzekering echt gaat verdwijnen moeten we voor hen een andere oplossing verzinnen.

Maar de verrassing zit er dus niet zozeer in dat de aanvullende verzekering gaat verdwijnen, maar dat-ie nog zo veel wordt gekocht.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.
Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden