Fraai Ziggo-decor, maar de bouwers levert het bijna niks op

Flinke kerels die niet zeuren, dat zijn de concertopbouwers van Hartman Events. Maar het uitzendbureau maakte het te bont. Claims van oud personeel stapelen zich op.

De Britse rockband Muse trad deze week op in de Amsterdamse Ziggo Dome, omringd door 'state-of-the-art podiumtechniek'. Volgens gedupeerde podiumbouwers worden dit soort decors neergezet onder bedenkelijke arbeidsomstandigheden. Beeld anp

Stampvol was de Amsterdamse Ziggo Dome gisteravond met 17 duizend muziekliefhebbers tijdens het concert van rockgrootheid Muse. Drie avonden lang spatte de poptempel 'in euforie uit elkaar', aldus de recensie in de Volkskrant. Speciaal voor Muse is de Ziggo Dome omgebouwd tot een 'betoverend muziektheater', met cirkelvormige videoschermen en lichtgevende bollen.

Maar precies dit soort 'state-of-the-artpodiumtechniek' wordt neergezet onder bedenkelijke arbeidsomstandigheden, menen gedupeerde podiumbouwers. De oproepkrachten verdienen nog geen honderd euro netto.

Daarvoor staan ze twintig uur paraat, ze tuigen het zware materieel in no time op om het later weer af te breken. Al dat fysieke werk gaat gepaard met het nodige drankgebruik, joints en een sporadische snuif cocaïne 'om weer op spanning te komen'.

Dat zijn althans de ervaringen van vijf ex-werknemers van het Nederlandse Hartman Events, dat onder leiding staat van Jan Hartman en Rob Tenten. Het uitzendbureau met kantoren in Rotterdam en Arnhem verzorgt personeel voor evenementen, tentenbouw en in de haven. Het is de zelfbenoemde marktleider in concertopbouw en de hofleverancier van het grote Mojo Concerts.

Concertbouw als levensstijl

Hartman werkt mee aan ongeveer elke grote show in Nederland, van Rihanna tot Metallica. Al meer dan dertig jaar levert het bedrijf de mensen die de podia opbouwen en weer afbreken. Na een concert duwen zij door een woud van verkreukelde plastic bierglazen de rolkoffers met kabels, boxen en podiumtoebehoren naar de vrachtwagens. Bij de grote concerten in de Ziggo Dome werken soms wel honderd man. Zij krioelen door elkaar heen om een grote band of artiest zo snel mogelijk weer op weg te helpen naar de volgende gig, elders in Europa.

Bij de wat kleinere optredens, zoals in de Heineken Music Hall, is er alleen een 'harde kern' aanwezig. Een hechte crew van flinke kerels, van wie een aantal al zo lang bij Hartman werkt dat de typering 'oude rocker' hun niet misstaat. Concertbouw is een levensstijl. Want wie voor dag en dauw shows opbouwt om die in het holst van de nacht weer af te breken, moet geen zeurpiet zijn.

Toch worden Hartman en Tenten achtervolgd door een slepend arbeidsconflict. Twee van hun oude jongens - Menno van Oosten en Peter Zwaans - haalden onlangs hun gelijk bij de rechter. Opgeteld hebben zij samen ruim 100 duizend euro tegoed aan achterstallig salaris en ontslagvergoeding. Al kunnen zij daar waarschijnlijk naar fluiten. Want vlak na de laatste uitspraak vroeg Hartman faillissement aan.

Smerige trucjes

De opdrachten liepen terug tijdens de economische crisis, aldus Hartman in het faillissementsverslag. Meer dan honderd personeelsleden werden ontslagen. Het bedrijf ging vervolgens kopje onder door een opeenstapeling van ontslagvergoedingen en claims van ontslagen personeelsleden.

Een aantal van die gedupeerden laat het daar niet bij zitten en klapt nu uit de school. Over het excessieve cocaïnegebruik onder werktijd, dronken collega's en de 'smerige trucjes' met hun 'toch al lage' salaris: zo'n 90 euro netto voor een dag en een nacht sjouwen, zonder reisvergoeding of wachtgeld tijdens de concerten.

Ze namen het jarenlang voor lief. Door alle optredens en de nabijheid van popsterren als The Rolling Stones en wijlen Michael Jackson hadden ze het 'mooiste baantje ter wereld'. Tot ze 'zonder pardon' op straat werden gezet. Voor Zwaans was geen plek meer vanwege de recessie, volgens Hartman. Van Oosten werd ontslagen omdat hij zijn diensten had aangeboden aan een klant van Hartman.

'Cowboytijd'

Jan Hartman vindt het 'zielig' dat ex-medewerkers zijn bedrijf besmeuren vanwege een arbeidsgeschil, vertelt hij op zijn kantoor in Rotterdam Charlois. De verhalen over drugs stammen volgens hem uit de 'cowboytijd', tientallen jaren geleden. Dat er nu gedronken of gesnoven wordt, is 'pertinent niet waar'.

Het stoort hem dat een 'klein clubje rancuneuze ex-werknemers' de toon zet, terwijl hij jaarlijks honderden mensen aan plezierig werk helpt. In de zaak van Van Oosten is hij in hoger beroep gegaan. Verder gaat hij niet in op de 'specifieke gevallen'. 'In de twintig jaar dat ze voor mij werkten, heb ik ze nooit horen klagen.'

De 'ellende' kwam pas achteraf, verklaren Van Oosten en Zwaans. 'Dag en nacht' stonden zij klaar voor het bedrijf. Maar een ontslagvergoeding konden ze vergeten. Bovendien had Van Oosten na zijn ontslag amper recht op een werkloosheidsuitkering vanwege een volgens arbeidsjuristen 'malafide' urenregistratie op de loonstrookjes van Hartman Events.

Zwaans en Van Oosten staan niet alleen. Hartman en Tenten laten een spoor achter van gedupeerde werknemers. Ex-medewerker Rein Cohen - die ook problemen had met zijn uitkering - claimt nog ruim 30 duizend euro achterstallig loon. Een ander, Ralf Ramaekers, kreeg in 2010 een ontslagvergoeding van 50 duizend euro toegekend. De uitzendkrachten zijn een makkelijk slachtoffer, volgens vakbonden FNV en CNV. Want de mensen die afkomen op het ongeschoolde fysieke werk zijn vaak onbekend met hun rechten en blij dat ze in elk geval een baantje hebben.

'huisdealer' achter de schermen

Ongestraft drugsgebruik tijdens het werk is voor veel leden van de 'crew' een mooie bijkomstigheid, zeggen alle gedupeerden nu. Sterker, bij veel concerten is achter de schermen een 'huisdealer' aanwezig 'met een sporttas vol cocaïne en wiet' die de artiesten en het personeel van drugs voorziet. Dat wordt bevestigd door een werknemer die tot eind 2015 voor Hartman werkte, maar anoniem wenst te blijven om zijn vroegere collega's niet te kwetsen.

'De huisdealer hield soms kantoor naast een crewbaas van Hartman. Zo konden de dagloners gelijk hun rekening bij de dealer gladstrijken in de kamer ernaast', zegt Van Oosten. 'Sommige stagehands moesten zelfs toeleggen op hun salaris voor alle cocaïne die ze onder het werk snoven. Ook de chefs op de werkvloer namen regelmatig een snuifje wit poeder.'

Personeelsleden reden volgens Zwaans voordurend 'straalbezopen' rond op vorkheftrucks. 'Af en toe knalde er iemand tegen het podium met een rum-cola te veel in z'n mik. Tijdens een concert van Rihanna in de Heineken Music Hall heb ik samen met een leidinggevende van Mojo de toegangsbandjes doorgeknipt van medewerkers die dronken op de afbouw wachtten. Toen de man van Mojo weg was, werden die bezopen lieden achter het stuur van de heftruck gezet door iemand van Hartman.'

Hetze

Backstage wordt dit verhaal afgedaan als 'regelrechte onzin'. Er wordt niet gedronken tijdens het werk, zegt leidinggevende Boom, een grote kerel met sluik haar, een getatoeëerde oorlel en een zwart hemdje van Fleetwood Mac aan. Uit privacy-overwegingen wil hij zijn achternaam niet noemen. 'Mochten mensen toch dronken zijn, dan kunnen ze direct naar huis. Het zijn wel mijn vingers die ze breken als ze wat laten vallen.'

Boom kwam jarenlang over de vloer bij Peter Zwaans. Dat is verwaterd vanwege het conflict met Hartman. Zonde vindt hij dat, vertelt hij zichtbaar geëmotioneerd. Maar hij baalt er ook van 'dat die jongens elkaar opnaaien en een hetze voeren tegen Hartman, de grootste samaritaan die ik ken'. De verhalen over drugs stammen volgens Boom uit de jaren tachtig en zijn rijkelijk overdreven. 'Als we dat nu nog zouden doen, hadden we het nooit zo lang volgehouden in deze concurrerende business.'

Ook bij concertpromotor Mojo zijn ze 'zeer verbaasd' over de beschuldigingen aan het adres van hun 'gerespecteerde leverancier' Hartman. Het is volgens bestuurslid John Mulder een ridicuul idee dat uitzendkrachten 'lallend en snuivend' zijn concerten zouden opbouwen of dat er sprake zou zijn van een huisdealer. 'We zijn een rock-'n-rollbedrijf. Er zal wel eens wat gebeurd zijn. Maar wij zorgen goed voor iedereen die voor ons werkt. We houden ons aan de strengste veiligheidseisen en regelen zelfs zonnebrandcrème in de zomer.'

Failliet

Kwaadsprekerij of niet, de vraag is of de sjouwers ooit hun gelijk zullen halen. Hartman Events is failliet. In 2013 en 2014 zette het bedrijf respectievelijk 3,6- en 2,6 miljoen euro om. Maar de loonkosten die Hartman van de rechter moet betalen, deden het uitzendbureau de das om, aldus het voorlopige faillissementsverslag. Het onderzoek naar de rechtmatigheid van het faillissement is nog in volle gang. Maar volgens de ex-werknemers heeft Hartman de bv na de laatste uitspraak laten 'ploffen' om zijn verplichtingen te ontlopen.

Saillant detail: nog vóór het faillissement richtten Hartman en Tenten een nieuw bedrijf op: HL Crew. De werkzaamheden zijn exact dezelfde, maar onder een nieuwe naam. Een doorstart, zoals zoveel failliete bedrijven die maken, aldus Hartman. Het is volgens hem de afgelopen jaren een stuk slechter gegaan.

Nonsens, volgens Zwaans. 'Ze komen om in het werk.' Bij de uitverkochte concerten van Madonna en U2 van afgelopen jaar zette Hartman ruim honderd man aan het werk, rekent hij uit. Minstens zo lucratief zijn volgens Zwaans de nu al uitverkochte Nederlandse shows van Coldplay en Adele. 'En ook bij kleinere evenementen in de Heineken Music Hall of Ziggo Dome levert hij tientallen krachten.' Voor iedere uitzendkracht wordt door Mojo driehonderd euro betaald.

Maar Zwaans en de anderen staren zich blind op de popconcerten, meent Hartman. 'Dat opbouwwerk is niet voldoende om mijn bedrijf te laten draaien.' Het andere uitzendwerk - tentenbouw en havenwerk - had de laatste jaren een flinke dip, zegt hij. 'Vroeger zaten we met negen man in op kantoor. Nu zit ik hier alleen en gaan we Arnhem zelfs sluiten.'

Zorgen dus, over de toekomst. Al maken de chefs op de werkvloer zich nog niet sappel het over faillissement. 'Goeiemorgen, ik wil dit laten weten voordat er wordt geluld dat hij (Hartman Events, red.) failliet is', plaatste een crewbaas op Facebook daags na het faillissement. 'We gaan verder met waar we mee bezig zijn. Dat is aan de top staan.'


Vreemde loonstrookjes

De loonstrookjes die Hartman Events hanteert doen de wenkbrauwen fronsen van de vakbonden FNV en CNV en diverse arbeidsjuristen. Een volledige werkdag voor de uitzendkrachten wordt op de loonstrookjes van Hartman aangemerkt als één gewerkt uur. Op basis van die uren berekende het UWV destijds de uitkering, die daardoor veel te laag uitviel. Ontslagen werknemer Menno van Oosten - die zijn werkelijke uren opgaf bij het UWV - ontliep ternauwernood een boete en een terugvordering van ruim 8.000 euro wegens uitkeringsfraude.

Op het verkeerd aanleveren van gegevens staan zware sancties, zegt een UWV-woordvoerder. 'Het is dus des te kwalijker als een werkgever een voormalig personeelslid op die manier in de problemen brengt. We hebben destijds veel werk verzet om deze fout te herstellen.'

Volgens Rob Tenten, financieel directeur van Hartman Events, heeft het UWV hierover nooit contact opgenomen. 'Wij betalen een nettoprijs voor een dag werken. Dat systeem gebruiken we al vijftien jaar.'

Maar volgens de vakbonden is het door die registratie nauwelijks na te gaan of het uurloon redelijk is en of de wettelijke premies zijn afgedragen. Ook de arbeidsinspectie wees Hartman Events in 2013 op een 'ondeugdelijke' registratie van werkuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.