Foutje in fiscale systemenspaghetti

De systemen van de inkomstenbelasting lijken een geoliede machine, maar ze zijn nooit goed getest...

Van onze verslaggever Douwe Douwes

Jan Kees de Jager staat afgelopen vrijdagavond laat in een kroeg als hij een sms’je krijgt van Willy Rovers. Slecht nieuws. Er kon wel eens een probleem zijn met de aangiften voor de inkomstenbelasting, meldt de hoge ambtenaar van de Belastingdienst. Maar de omvang van het probleem is nog niet duidelijk.

‘Zoek dat dan eerst maar eens uit’, is de reactie van de staatssecretaris van Financiën. Er is nog geen reden voor groot alarm. Bij de massale processen waarmee de Belastingdienst te maken heeft, gaat wel vaker iets mis. En de systemen voor de inkomstenbelasting hebben in het verleden nooit grote problemen opgeleverd. De afhandeling van de inkomstenbelasting is een geoliede machine – zeker in vergelijking met de maandelijkse uitbetaling van de huur- en zorgtoeslagen waar veel misgaat.

Maar in dagen die volgen, wordt steeds duidelijker dat het dit keer serieus mis is. Het probleem hangt samen met DigiD, de digitale handtekening die de overheid steeds vaker gebruikt. De gegevens die hierin zijn opgeslagen, kunnen niet worden gekoppeld aan het systeem van de Belastingdienst. Tot overmaat van ramp komt het probleem pas boven water als alle gegevens in het laatste fiscale systeem zijn beland. De belastingambtenaren hebben dan ook pas half februari door dat er iets mis is.

De wijze waarop de gegevens door de systemenspaghetti van de dienst lopen, blijkt niet helemaal te zijn getest. ‘Vergelijk het met een auto die een wasstraat in rijdt waarvan het achterste deel nog niet gebouwd is’, zegt een betrokkene.

Op dinsdag volgt een vergadering van hoge belastingambtenaren. De conclusie luidt dat alle aangiften onbruikbaar zijn. Tot overmaat van ramp zijn er geen kopieën gemaakt. Meer dan 700 duizend burgers moeten hun aangifte opnieuw doen.

Geluk bij een ongeluk is dat het nog lang geen 1 april is, de datum waarop alle aangiften binnen moeten zijn. Was het probleem later aan het licht gekomen, dan zouden negen miljoen Nederlanders getroffen kunnen zijn.

Desondanks kan De Jager de reactie van de Tweede Kamer wel raden. De Belastingdienst staat er al niet best op in politiek Den Haag. In de afgelopen twee jaar is de dienst afgegleden van het paradepaardje van de Rijksoverheid tot de grootste brekebeen. Een combinatie van achterstallig onderhoud aan de zeshonderd systemen, te veel nieuwe taken, grootschalige reorganisaties en bezuinigingen hebben diepe sporen getrokken.

Woensdagochtend gaat er een brief naar de Tweede Kamer, waarin De Jager meldt dat hij naar aanleiding van de miskleun de teugels aantrekt bij de informatiseringsafdeling in Apeldoorn. ’s Middags staat toevallig een overleg op het programma. De Tweede Kamer stelt niet teleur: alle financiële woordvoerders hun grote bezorgdheid uit. Bas van der Vlies van de SGP, die niet snel grote woorden gebruikt: ‘Ik zou het beeld van een onkreukbare, degelijke, onberispelijke dienst zo graag koesteren. Maar het wordt me moeilijk gemaakt.’

De Jager belooft de Kamer op de hoogte te houden van de reorganisatie die hij vorig jaar is begonnen. Hij tempert de verwachtingen. ‘Als ik zeg dat we op de goede weg zijn, betekent dat niet dat we geen problemen meer zullen hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden