Fortis wint Belgisch potje rugbyen

Binnen één woelig jaar is de Belgische financiële wereld herschikt. Voor het sluitstuk zorgde Fortis,dat deze week de hoofdprijs won: Generale Bank, de beste bank van België....

GEERT-JAN BOGAERTS; PETER DE WAARD

door Geert-Jan Bogaerts en Peter de Waard

IN Nederland is een financiële fusie een biljartduel. De toekomstige partners snuiven aan elkaar, maken een fijnzinnige carambole zonder iets weg te geven, gunnen de ander de beurt en omhelzen elkaar uiteindelijk als gelijkwaardige tegenstanders die nu partners zijn geworden.

In België maken ze van een financiële fusie daarentegen een rugby-wedstrijd. Geweld wordt niet geschuwd. Aandeelhouders mobliseren al hun spierkracht om te voorkomen dat de tegenpartij een kans krijgt te scoren.

Maurice Lippens, eerste man bij Fortis AG - de Belgische poot van het nu zo machtig lijkende conglomeraat - , schetste deze week de sfeer rond de overname van Generale Bank. 'Op het veld delen de spelers van de twee kampen klappen uit, maar zodra de ploegen terug in de kleedkamer zijn, is de verstandhouding alweer beter.'

Zo'n Belgische rugbymatch duurt veel langer dan een Nederlands potje biljarten. ABN en Amrobank, NMB Postbank en Nationale-Nederlanden, Avéro en Centraal Beheer, Rabo en Interpolis fuseerden begin jaren negentig allemaal in een oogwenk. In België was de financiële markt op dat moment nog volledig gefragmenteerd. Amro lonkte naar Generale, Fortis naar ASLK en ING naar Bank Brussel Lambert, maar telkens stuitte de driekwartslijn op het geweld van onwillige aandeelhouders. Bijna zeven jaar lang klonken dreigende woorden. Intussen bleef de status quo intact.

Analist Peter van Doesburg van effectenbank Stroeve heeft een eenvoudige verklaring voor het verschil in aanpak. 'In Nederland domineren de organisaties. Zien die voordelen, dan komt er een fusie. In België domineren de personen, de grootaandeelhouders. Daar spelen veel meer irrationele argumenten mee.'

De komst van de euro diende als breekijzer. Na de overname van Bank Brussel Lambert door ING eind vorig jaar raakten ook de andere potige verdedigers uitgeput. Vlak daarna kropen Kredietbank en Cera bij elkaar. Begin dit jaar verschalkte het Franse AXA de verzekeraar Royal Belge. De klap op de vuurpijl volgde deze week: Fortis kan eindelijk de tegenstribbelende Generale Bank inlijven.

Volgens Fortis zijn er nog geen harde afspraken over gemaakt, maar Fred Chaffart, de 62-jarige directievoorzitter van Generale Bank, lijkt hard op weg de hoogste bankier te worden bij Fortis - zeker nadat de Nederlander Joost Kuiper eind maart onverwachts vertrok. Bereikt Chaffart die positie, dan kan hij de versnipperde bankbelangen van de Fortis Groep (Generale Bank, ASLK, VSB en MeesPierson) integreren tot één machtige Beneluxbank.

Fortis zal volgens schattingen zo'n twintig miljard gulden moeten neertellen voor Generale Bank - iets meer dan de beurswaarde. Dat is meer dan twee keer zoveel als ING betaalde voor Bank Brussel Lambert, tot nu toe de grootste overname uit de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis.

Maar niemand vindt het teveel. Generale Bank is dat meer dan waard. Fortis en Generale passen perfect bij elkaar. Omvang is wel de belangrijkste reden. Schaalvergroting en concentratie zijn de trend in de financiële sector in Europa, vanwege de euro. ING en ABN Amro doen daar al volop aan mee.

Fortis leek evenals Rabobank tot dusver wat achter te blijven. Met ASLK én Generale Bank wordt Fortis nu met afstand de grootste bank van België. Het concern komt in de topdrie van de Benelux en als financiële-dienstengroep in de toptien van Europa. In Nederland versterkt Fortis zijn positie als bank. Nog maar een paar jaar geleden nam Generale Bank hier Crédit Lyonnais Bank Nederland over. De bank, die hier al VSB en MeesPierson heeft, nadert daardoor de topdrie.

Even belangrijk zijn de gevolgen voor de verzekeringspoot. Fortis AG is in België een van de grootste verzekeraars, en krijgt er met de Generale een belangrijk distributienetwerk bij.

Dan zijn er de kostenbesparingen door bank- en verzekeringsactiviteiten samen te smelten. Fortis mikt erop de rentabiliteit van Generale langs deze weg te verhogen van 12 tot 15 procent.

Met de overname van de Generale Bank krijgt het fletse Fortis eindelijk wat kleur op het gelaat. Generale Bank lijkt de wegwijzer te worden in het financiële doolhof dat Fortis nu nog is. De Belgische bank kan Fortis' internationale uithangbord worden.

Van Doesburg: 'Met Generale Bank zou Fortis ook een duidelijke structuur kunnen krijgen. Mogelijk kan er eindelijk een houdstermaatschappij worden gevormd. Dat is belangrijk voor medewerkers, maar ook voor aandeelhouders. De meeste aandeelhouders zien Fortis nu als een ondoorzichtige mini-ING. Dan kun je beter meteen in ING beleggen.'

Ineens is Fortis als bank ook belangrijker geworden dan als verzekeraar. Inclusief Generale Bank zou de bankpoot van Fortis vorig jaar een nettowinst hebben behaald van 1,7 miljard gulden. De verzekeringstak zou netto 1,4 miljard hebben verdiend. Zonder rekening te houden met synergie-effecten is dat al meer dan drie miljard. Fortis doet qua winstgevendheid internationaal nauwelijks meer onder voor de grootmachten ABN Amro en ING.

Toch voorziet Van Doesburg ook problemen: 'Fortis zal duidelijk de grootste belangen in België hebben. Nu is er evenwicht in de machtsverhoudingen. Juridisch zal dat ook zo blijven, maar bedrijfseconomisch ligt het zwaartepunt in België. Gezien de grote cultuurverschillen zou dat tot spanningen kunnen leiden.'

In de Benelux doen nu drie grote financiële combinaties mee aan de strijd om de Europese hegemonie. Een vierde kan nog worden gevormd: een alliantie van Rabobank met de combinatie Kredietbank/Cera zou het kwartet kandidaten volmaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden