Forse straffen geëist in witwaszaak met bitcoins (maar waarom wisselden de verdachten tegen een zo ongunstige koers?)

Forse straffen eiste de officier van justitie in de zaak 'IJsberg' voor zes verdachten die geld zouden hebben witgewassen via bitcoins. Waarom wisselden ze tegen een zo ongunstige koers?

Bitcoins. Beeld reuters

Toen Gerrit R. op 8 augustus 2015 naar de McDonald's in Nijkerk ging, was dat niet voor een hamburger. Een observatieteam van de FIOD zag hoe de nu 37-jarige inwoner van Putten met zijn handen onder de tafel bankbiljetten zat te tellen. Die had hij zojuist gekregen van Farid E.

De 24-jarige Jeremy H. ging het ook al niet zozeer om de koffie, toen de geboren Hagenaar in een Starbucks had afgesproken met diezelfde Farid. Rechercheurs zagen dat Jeremy een opgerolde krant kreeg aangereikt met daarin contant geld verstopt. 'Wel opvallend als je niets te verbergen hebt', aldus officier van justitie Maarten van der Zwan maandag tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak 'IJsberg'.

Harddrugs gevonden

In januari 2016 doorzocht de fiscale recherche vijftien adressen in Rotterdam, Zoetermeer, Almere, Dordrecht, Zaandijk, Schiedam, Den Haag en Putten. Het leidde tot tien aanhoudingen in het kader van een grootschalig internationaal onderzoek naar fraude en witwassen met bitcoins. Op een aantal adressen werden harddrugs zoals cocaïne en xtc aangetroffen, en grondstoffen voor ghb en mdma. Ook werden adreslijsten, verpakkingsmateriaal en sealmachines gevonden - vermoedelijk om drugs te verzenden aan klanten die met bitcoins hebben betaald.

Toch gaat de zaak IJsberg niet zozeer om drugs, maar om het witwassen van bitcoins. De eerste zes verdachten - die los van elkaar op een verdachte manier bitcoins hebben verkocht voor euro's - staan deze week terecht. Farid E. en nog drie verdachten aan de andere kant van de transacties staan pas op een later moment terecht.

Al langer gevolgd

Waarom wisselden Gerrit R., Jeremy H. en de vier anderen hun elektronische munt niet in via een legaal wisselkantoor, wil de officier van justitie weten. 'Die rekenen slechts 0,25 of 0,3 procent transactiekosten. Farid was 28 keer zo duur - hij rekende tussen de 6 en 9 procent. Er is geen enkele legitieme reden te verzinnen om duizenden euro's commissie te veel te betalen. Tenzij je anoniem wil blijven.'

De zes bitcoinverkopers hadden de pech dat Farid al langer werd gevolgd toen ze met hem afspraken. Er zat een gps-volgsysteem aan zijn auto, zijn telefoon werd getapt en hij werd geschaduwd. Zo kwamen onder meer de ontmoetingen in de Starbucks en de McDonald's aan het licht.

Verkoop van computerkennis

Enkele van de zes verdachten beroepen zich maandag in Rotterdam op hun zwijgrecht - ook als rechtbankvoorzitter Jørgen Snitker ze probeert over te halen om uit te leggen hoe ze 'als jonge vent' aan zoveel geld kwamen, zonder duidelijke inkomstenbron.

Gerrit R. gaat wel in op de vragen van de drie rechters. Hij verzond geen drugs naar klanten in China en Frankrijk, maar displays en zekeringen voor heftrucks, verklaart hij. De drugs waren voor eigen gebruik. Hij had geen cafeïne in huis als grondstof voor verdovende middelen, maar omdat hij geen koffie drinkt ('daar doe je suiker in en ik ben al te dik. Dit stop je gewoon in je mond.') Die onverwachte extra bestelling per sms was nodig omdat de hond eraan had zitten likken. 'Met hondenslijm eraan hoef ik het niet meer.'

Verdachte Phil B. (30) heeft al zeven maanden in voorarrest gezeten. Het berust allemaal op een misverstand, zegt hij, want hij heeft zijn bitcoins verdiend door 'computerkennis' te verkopen op het dark web, waar op zwarte markten onder meer drugs en wapens worden verhandeld. 'Ik kan daar helaas geen bewijs meer voor overleggen, hoe graag ik dat ook zou willen in mijn belang. Heel veel van die marktplaatsen zijn inmiddels opgerold.' Hij verzilverde zijn bitcoins tegen een forse commissie bij Farid, om 'fluctuaties' af te dekken. 'Het bitcoinwereldje is volop in ontwikkeling. Het ging nog niet zo gemakkelijk toen.'

Bij de huiszoekingen begin 2016 werd Phil B. in zijn onderbroek aangetroffen in de woning die hij in Almere huurde en waar een 'postorderbedrijf voor synthetische drugs' werd aangetroffen. 'Het was wel mijn huis, maar ik woonde daar niet', verdedigt hij zich. 'Ik was daar de avond ervoor in slaap gevallen.'

Dark web

De officier van Justitie eiste maandagmiddag tegen de zes verdachten celstraffen van 6 tot 36 maanden. Ook wil het Openbaar Ministerie dat het geld wordt afpakt dat op de bitcoinrekeningen is aangetroffen - omgerekend enkele tienduizenden euro's tot ruim 4 ton. De elektronische munten zijn volgens justitie afkomstig van het dark web.

De advocaten van de zes verdachten komen woensdag aan het woord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden