Formatie hing aan 'dun draadje' door hypotheekrenteaftrek, compromis kwam onder hoogspanning tot stand

Door een impasse rond de inperking van de hypotheekrenteaftrek verkeerde de formatie van Rutte III wekenlang in zwaar weer.

Pechtold, Rutte, Buma en Segers bij de presentatie van het regeerakkoord. Beeld anp

De VVD weigerde aanvankelijk in te stemmen met een afbouw van die regeling, terwijl de andere drie partijen daar wel voor waren. Informateur Gerrit Zalm haalde zijn partijgenoten uiteindelijk over om toch een compromis te zoeken.

Dat blijkt uit een reconstructie van de Volkskrant. De VVD kwam voor een voldongen feit te staan, doordat al in augustus werd gekozen voor een nieuw belastingstelsel met twee schijven. Door die zogenoemde 'sociale vlaktaks' groeien de verschillen tussen arm en rijk. Dat bleek uiteindelijk alleen recht te trekken door de hypotheekrenteaftrek versneld af te bouwen. Als compensatie bedong de VVD een verlaging van het woningforfait - de belasting voor huizenbezitters.

'Een open zenuw'

Het compromis kwam kort voor Prinsjesdag onder hoogspanning tot stand. De VVD-onderhandelaars Mark Rutte en Halbe Zijlstra realiseerden zich dat ze een groot politiek risico namen. De VVD was ook na het compromis nog zeer beducht dat het nieuws over de hypotheekrente voortijdig zou uitlekken. Rutte en Zijlstra waarschuwden de andere partijen dat 'het dunne draadje' waar de formatie op dat moment aan hing, zou knappen als de deal in de pers terechtkwam. Ingewijden noemen de kwestie 'een open zenuw' tijdens de onderhandelingen.

Premier en formateur Rutte heeft na de presentatie van het regeerakkoord gezegd dat hij de afbouw van de hypotheekrenteaftrek liever niet had gezien. In combinatie met de verlaging van het forfait vindt hij het wel 'verdedigbaar'.

Beeld anp

Kinderpardon

Een ander heikel onderwerp tijdens de formatie was het immigratiebeleid. De hoofdlijnen van de asielparagraaf stonden al binnen anderhalve week op papier, maar daarna is er nog maanden onderhandeld over een aantal deelonderwerpen. Het gevoeligste punt bleek de huidige kinderpardonregeling. VVD en CDA willen daarvan af, terwijl de ChristenUnie juist pleitte voor een uitbreiding. D66 legde zich al in een vroeg stadium bij neer dat een verruiming zowel politiek als juridisch moeilijk zou zijn.

ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind weigerde te capituleren. Hij kwam telkens weer met nieuwe varianten om het kinderpardon toch uit te breiden.

Lees dit weekend een uitgebreide reconstructie van de langste formatie ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.