Fooienpot gaat door pinnen ten onder

Pinnen wordt steeds populairder, ook in de horeca. Veel mensen hebben zelfs nog maar zelden cash op zak. Maar wie geen geld bij zich heeft, kan vaak ook geen tip geven.

Beeld Marcel Wogram

Je hebt lekker gegeten in een restaurant en je vraagt alvorens het eindbedrag te pinnen aan de serveerster of ze 15 euro extra wil aanslaan. Je hebt geen cash op zak, vandaar dat je de fooi die je voor haar en haar collega's in gedachten had graag wil pinnen. En dan volgt een dialoog als deze:

'Sorry, maar dat mogen wij niet doen.'

'Maar je hebt recht op die tip, je hebt ons een leuke avond bezorgd en het eten was prima. Waarom mag ik niet iets extra's pinnen boven op het eindbedrag?'

'Het spijt me, maar dat kan hier niet.'

En zo loop je alsnog met een rotgevoel de deur uit, omdat je iemand die volgens jou recht had op een extraatje niks hebt kunnen geven. Je kunt dan nog op zoek gaan naar een geldautomaat en met de aldaar gepinde eurobiljetten terugkeren naar het restaurant, maar dat wordt al gauw een erg omslachtige manier om je waardering uit te drukken.

Als gevolg van de groeiende populariteit van pintransacties - pinnen kan op steeds meer horecalocaties en steeds vaker ook contactloos - is de noodzaak om contant geld bij je te hebben praktisch verleden tijd. Je hoort steeds vaker mensen zeggen dat ze nog maar zelden cash op zak hebben omdat ze bijna overal met hun pinpas betalen. Maar wie geen contant geld bij zich heeft, kan dus geen tip geven in cafés of restaurants waar fooien uitsluitend oldskool in een pot met munten en biljetten verdwijnen.

De kosten van pintransacties voor horecaondernemers blijven intussen dalen, dus daaraan kan het niet liggen. Een gemiddelde pinbetaling in de horeca kostte een ondernemer zeven jaar geleden 33 cent, nu 24 cent. De kosten van een gemiddelde contante betaling stegen in diezelfde periode van 30 cent naar 33 cent.

Personeel

Suzanne van der Land-Touwen is manager van hotel-restaurant Het Raedthuys in Sint-Maartensdijk, een van de horecagelegenheden in Nederland waar gasten te horen krijgen dat ze een fooi niet kunnen pinnen. 'Laat ik om te beginnen zeggen dat dit niet goed is. Als onze gasten in het restaurant een fooi willen pinnen, moet dat gewoon kunnen. Zelf verzoek ik onze gasten die wat extra's willen geven altijd dat in contanten te doen, en dan zeg ik er nadrukkelijk bij: zodat ik het onder onze medewerkers kan verdelen.' Haar bedrijf valt onder een grotere organisatie, legt ze uit, met een bankrekening waarover zij niet kan beschikken. Als een gast 20 euro extra pint, bedoeld als fooi, landt die 20 euro op de grote hoop. 'Ons personeel ziet daar niks van terug.'

Kortom, de nog altijd stijgende populariteit van pintransacties pakt voor een deel van de horecawerknemers nadelig uit. FNV Horeca constateert hetzelfde. 'De fooi is een aantrekkelijk aspect van werken in de horeca', onderstreept een woordvoerster van de bond. Verreweg de meeste andere sectoren kennen geen vergelijkbare aanvullende inkomstenbron. Overigens, lang niet alle horecamedewerkers lijden eronder: er zijn veel restaurants die klanten wel toestaan de fooi mee te nemen in de pintransactie bij de eindafrekening.

Wel toegestaan, niet toegestaan. Het wordt tijd voor een uniforme oplossing van dit probleem, zou je denken. Zodat de consument vooraf weet waaraan hij toe is als hij een restaurant bezoekt en horecamedewerkers niet langer worden benadeeld. Maar uniforme afspraken maken over fooienbeleid blijkt lastig.

Beeld Marcel Wogram

Geen zicht op beleid

'Wij hebben geen zicht op het fooienbeleid van onze leden en er is bij mijn weten ook nooit onderzoek naar verricht', reageert Joris Prinssen van Koninklijke Horeca Nederland (KHN). 'Wij weten wel hoe horecaondernemers het gemakkelijk kunnen regelen. Namelijk door gasten de mogelijkheid te bieden de tip te pinnen boven op de eindafrekening. Het verschil tussen die twee bedragen is fooi voor het personeel. Waarna dat geld door de werknemers wordt verdeeld. Zij zullen er zelf belasting over moeten betalen. Het gaat immers om aanvullende inkomsten.'

Horecabedrijven die dat niet doen, die de fooi in eigen zak houden of hun gasten überhaupt niet toestaan fooien te pinnen, zouden zich moeten beraden op hun beleid, vindt KHN. 'Die ondernemers moeten echt met hun personeel in gesprek. Of het personeel moet daartoe het initiatief nemen', zegt Prinssen. 'Wij hebben er geen invloed op, want het gaat niet om een wettelijke betaling.'

Beeld Marcel Wogram

Fooien behoren toe aan het personeel en niet aan de werkgever, daarover is jurisprudentie. Toch krijgen horecawerknemers niet altijd de beschikking over fooien, weet Marco Bouma van FNV Horeca uit ervaring. 'En niet alle ondernemers maken inzichtelijk hoeveel fooi er door gasten is verstrekt. Het kan niet zo zijn dat een ondernemer fooi gebruikt voor het opvangen van kasverschillen of het aanschaffen van Halloweenversiering.'

Wanneer geef je in Nederland een fooi in een café of restaurant? 'Als je tevreden bent over het eten, drinken en de service, als alles klopt', antwoordt auteur, gastdocent en 'gastvrijheidsexpert' Jeannine Sok. 'Soms geef ik geen fooi als ze bijvoorbeeld mijn bestelde glaasje water bij de espresso vergeten zijn. Wat de hoogte betreft: als vuistregel wordt vaak 10 procent genoemd. Maar is 30 euro fooi op een bedrag van 300 euro nog in verhouding? Ik vind van niet. Bepaal de hoogte van de fooi aan de hand van wat jij het waard vindt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden