Flinke boetes voor 'Big 4' accountantsorganisaties

De 'grote vier' accountantskantoren Deloitte, EY, KPMG en PwC moeten diep in de buidel tasten vanwege het verzaken van hun zorgplicht, een wetsovertreding. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) beboet de vier kantoren in totaal voor ruim zes miljoen euro voor hun onzorgvuldige controle van jaarrekeningen tussen 2011 en 2013.

Merel van Vroonhoven, de bestuursvoorzitter van de AFM, de Autoriteit Financiële Markten.Beeld ANP

De monsterboetes zijn het resultaat van een vernietigend AFM-onderzoek uit 2014. Daaruit bleek dat de accountantscontrole van Deloitte, EY (Ernst & Young), KPMG en PwC in de jaren daarvoor in bijna de helft van de onderzochte gevallen zodanig onder de maat was, 'dat ieder van de Big Four-accountantsorganisaties in strijd met de wet heeft gehandeld', aldus AFM.

AFM-bestuurder Gerben Everts sprak destijds van een 'ontzettend somber beeld'. Temeer omdat het onderzoek de zoveelste bevestiging was van wanpraktijken binnen de accountancy. Kort samengevat: winst behalen, in minder tijd, met goedkopere krachten, werd belangrijker gevonden dan kwaliteit: de boeken een extra keer napluizen op fouten.

Verscherpte controle

Deze onzorgvuldige werkwijze veroorzaakte in de loop der jaren een reeks van boekhoudschandalen. Deloitte ging in 2003 nat als controlerend accountant van Ahold. EY werd op de vingers getikt voor de controle bij het omgevallen effectenhuis Van der Moolen. PwC was onzorgvuldig bij de controle op het duurzame-energiebedrijf Econcern. KPMG faalde bij de controle van SNS Reaal en Imtech en werd in verband gebracht met een omkoopschandaal van bouwbedrijf Ballast Nedam in Saoedi-Arabië.

Diverse affaires waren al eerder reden voor een onderzoek door AFM in 2010. Toen al bleek ruim de helft van de verklaringen van accountants onvoldoende onderbouwd. De bedrijven beloofden beterschap, maar de geschiedenis herhaalde zich dus in 2014. EY en Deloitte schoten in beide onderzoeken tekort. Vandaar dat zij nu een dubbele boete betalen: EY net boven de twee miljoen euro, Deloitte net daaronder.

Om een cultuuromslag af te dwingen, kwam de AFM in 2014 met een serie aanbevelingen, die deels zijn opgevolgd door de politiek en de branche. Tegelijkertijd publiceerde de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) een eigen plan met 53verbeterpunten. Die moeten ervoor zorgen dat de accountants het voortaan allemaal anders gaan doen. Want, zo stelt het rapport, het publieke vertrouwen is door de accountants 'beschaamd'.

Hier (+) kunt u meer lezen over de verscherpte controle op de 'Big 4'.

Vergroeiing met cliënten

De beoogde 'cultuurverandering' moet onder meer komen van een meer kritische, interne controle op de kwaliteit van het werk. Accountants moeten niet worden afgerekend op hun behaalde winst voor het bedrijf, maar op de zorgvuldigheid van hun werk. Om de onafhankelijkheid te waarborgen, moeten bedrijven voortaan iedere tien jaar wisselen van accountant. Dit om de door de AFM gehekelde 'vergroeiing met cliënten' tegen te gaan.

Gisteren zei de AFM tevreden te zijn met de verbetermaatregelen die zijn ingezet door de accountants. Maar de toezichthouder wacht nog even met juichen. 'We weten pas of het gewerkt heeft, als bij een nieuw onderzoek blijkt dat de kwaliteit van controles omhoog is gegaan', zegt een woordvoerder. 'Dat moeten zij nog waarmaken.'

Ook volgens de beroepsorganisatie NBA gaat het een stuk beter nu. Al wil directeur Berry Wammers de verwachtingen voor de komende jaren wat temperen. 'De realiteit is dat er beter gewerkt wordt nu. Dat wil niet zeggen dat alles in één keer goed gaat. Er zijn duizenden accountants in Nederland, er zal er heus nog wel eens eentje over de schreef gaan. Dat is niet somber, eerder realistisch.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden